Skazany chciał wyłączyć sędziego SN za powołanie przez KRS. Wniosek bez rozpoznania

Skazany R.K. pismem z 21 października 2025 r., a jego obrońca pismem z

13 listopada 2025 r. wnieśli o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego S.S. w trybie

art. 41 k.p.k. od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 270/25. W uzasadnieniu

wniosku wskazał, iż w kasacji podniesiono zarzut z art.439 § 1 pkt 2 k.p.k., a sędzia

ten również na urząd sędziego Sądu Najwyższego powołany został przez Krajową

Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skazany R.K. pismem z 21 października 2025 r., a jego obrońca pismem z

13 listopada 2025 r. wnieśli o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego S.S. w trybie

III KK 270/25

2

art. 41 k.p.k. od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 270/25. W uzasadnieniu

wniosku wskazał, iż w kasacji podniesiono zarzut z art. 439§ 1 pkt 2 k.p.k., a sędzia

ten również na urząd sędziego Sądu Najwyższego powołany został przez Krajową

Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek w aktualnym stanie procesowym należy uznać za niedopuszczalny

z mocy ustawy, co skutkować musi pozostawieniem go bez rozpoznania.

Przedstawione przez prokuratora okoliczności nie mogą zostać rozpoznane

w trybie art. 41 § 1 k.p.k., a powyższe stanowisko jasno wynika z wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, gdzie wskazano, iż art.

41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks

postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza

rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania

sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a

ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r.

poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w

związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Niezależnie od powyższego, w orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie

podkreśla się również, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być

wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to

niezależnie od tego, w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze

nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. m.in. postanowienie SN z 21 czerwca

2023 r. sygn. akt IV KK 460/19; postanowienie SN z 31 października 2023 r. sygn.

akt V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru

abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (postanowienie

SN z 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt V KK 162/22).

III KK 270/25

3

Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym, dodanego ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o

Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259)

wynika, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie

mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z

udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.

Zresztą, skoro ustawa o SN w sposób szczególny reguluje badanie kwestii

bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu

sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (art. 29 ustawy o SN), to w tym

zakresie stanowiona lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając

możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze (por.

postanowienie SN z 26 stycznia 2023 r. sygn. akt V KK 485/21).

Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż procedowanie

w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego

wynika, że dotyczy on wyłącznie kwestii przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o

Sądzie Najwyższym jest niedopuszczalne, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie.

Podstawę wniosku stanowiły tu bowiem wyłącznie okoliczności dotyczące

powołania SSN S.S., de facto związane li tylko z organem o to wnioskującym, a

więc Krajową Radą Sądownictwa działającą w składzie ukształtowanym zgodnie z

ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. poz. 3).

Także w aspekcie konwencyjnym przypomnieć należy, iż jednostka nie

posiada prawa wyboru sądu, który orzekałby w jej sprawie, gdyż właściwość sądu

określa ustawa (orzeczenie Posokhov v. Rosja z 4 marca 2003 r., skarga nr

63486/00, § 37). Celem określonego w art. 6 ust. 1 EKPCz sformułowania

„ustanowiony ustawą” jest zapewnienie, aby organizacja systemu sądowniczego

nie zależała od czyjejkolwiek uznaniowości, ale była regulowana przez prawo

wywodzące się z parlamentu. Wymóg legalności sądu z definicji obejmuje jego

skład, dlatego zwrot „ustanowiony ustawą” odnosi się nie tylko do podstawy

prawnej samego istnienia „sądu”, ale również przestrzegania przezeń konkretnych

III KK 270/25

4

regulacji odnoszących się do jego funkcjonowania oraz składu orzekającego w

konkretnej sprawie (wyrok ETPCz w sprawie Sokurenko i Strygun przeciwko

Ukrainie, skargi 29458/04 i 29465/04). Również TSUE w wyroku z 9 lipca 2020 r. w

sprawie C-272/19 (VQ przeciwko Land Hessen, w pkt 54), wskazał, iż sam fakt, że

władze wykonawcze lub ustawodawcze uczestniczą w procesie mianowania

sędziego, nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz, ani

do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeżeli po mianowaniu

zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach

wykonywania swoich obowiązków.

W świetle powyższego, uznając, że wniosek złożony przez obrońcę wniosek

o wyłączenie sędziego od rozpoznania przedmiotowej sprawy ma charakter

wyłącznie ustrojowy, nie jest oparty na jakichkolwiek przesłankach

karnoprocesowych oraz został złożony z pominięciem trybów przewidzianych w

ustawach, a także mając na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca

2020 r. sygn. akt P 22/19, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[WB]

[a.ł]