Sędzia SN z rekomendacji KRS z 2017 r. wyłączony od kasacji w sprawie oszustwa

W dniu 2 czerwca 2023 r. w Sądzie Najwyższym zarejestrowana została pod

sygnaturą III KK 286/23 kasacja obrońcy skazanego A. K. , w której podniesiono m.

in. zarzut zaistnienia w postępowaniu przed sądem odwoławczym bezwzględnej

przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na to, że w składzie Sądu

Okręgowego w Krakowie zasiadał sędzia, który został powołany na swój urząd w

wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

III KK 286/23

2

niektórych innych ustaw. Do rozpoznania sprawy wyznaczony został m.in. sędzia

Sądu Najwyższego Ryszard Witkowski. Pismem z dnia 29 stycznia 2026 r. obrońca

skazanego wniósł o wyłączenie od udziału w sprawie wskazanego sędziego,

ponieważ uzyskał on nominację w tym samym wadliwym trybie, co sędziego

orzekający w postępowaniu odwoławczym. Obrońca w obszernych wywodach

odwołał się przy tym do orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz trybunałów

międzynarodowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek obrońcy skazanego zasługiwał na uwzględnienie ze wskazaniem,

że podstawą prawną wyłączenia sędziego Ryszarda Witkowskiego jest przepis art.

40 § 1 pkt 1 k.p.k.

Jest bezsporne, że sędzia Ryszard Witkowski objął urząd sędziego Sądu

Najwyższego w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej

w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., a więc organu, który nie

stanowi Krajowej Rady Sądownictwa w rozumieniu Konstytucji RP (zob. m. in.

uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-

4110-1/20, którą związane są wszystkie składy Sądu Najwyższego i uchwała

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22).

Pociąga to za sobą stwierdzenie, że sąd z udziałem sędziego Ryszarda

Witkowskiego jest nienależycie obsadzony, zatem orzeczenia wydane w tym

składzie dotknięte są bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Równie istotne jest także to, że w opisanym układzie procesowym udział sędziego

Ryszarda Witkowskiego w składzie sądu rozpoznającego kasację, w której

podniesiono zarzuty nienależytej obsady Sądu odwoławczego ze względu na wady

w postępowaniu nominacyjnym orzekającego w sprawie sędziego, równałby się

orzekaniu we własnej sprawie, ponieważ ze względu na treść zarzutów dotyczy ona

wymienionego sędziego bezpośrednio. Analogicznej kwestii poświęcono obszerne

wywody w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2025 r., IV KK

479/24 (KRI 1277). Odwołując się do tych rozważań i przenosząc je na grunt

III KK 286/23

3

niniejszej sprawy należy stwierdzić, że rozpoznający sprawę sędzia, który objął

urząd w wyniku rekomendacji KRS ukształtowanej ustawą z 2107 r. nie mógłby

uwzględnić argumentacji obrońcy, bowiem w ten sposób zakwestionowaliby własne

„uprawnienie” do bezstronnego orzekania, zaś w wypadku podzielenia

podnoszonych argumentów naraziłby się na zarzut orzekania we własnej sprawie.

W opisanym stanie rzeczy wyłączenie z urzędu, co przewiduje treść art. 42 § 1

k.p.k., sędziego SN Ryszarda Witkowskiego, w perspektywie zapewnienia stronom

bezstronnego i niezawisłego sądu, uznać należy za konieczne (zob. także

postanowienia Sądu Najwyższego m.in. w sprawach: I KK 356/22, IV KO 145/24, V

KO 76/24, V KZ 2/25, II KK 9/25, III KO 182/24, II KO 8/25, II KK 362/24 i II KB

27/23).

Kierując się powyższym, orzeczono jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]