Wyrok nakazowy za oszustwo uchylony, bo opis czynu nie wskazywał wprowadzenia w błąd

N.W. została oskarżona, o to, że: „w dniu 26 czerwca 2025 r. w miejscowości

O., w woj. […], dokonała w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadzenia do

III KK 363/26

2

niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 500 zł M.C. poprzez wpłacenie

przez wymienioną zaliczki na poczet rezerwacji miejsc noclegowych w domu

letniskowym w miejscowości M.”, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.

Wyrokiem nakazowym z dnia 2 stycznia 2026 r., sygn. akt II K 900/25, Sąd

Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim oskarżoną N.W. uznał „za winną popełnienia

czynu zarzucanego jej aktem oskarżenia, stanowiącego wykroczenie z art. 286 § 1

k.k. i za to na podstawie w/w przepisu skazuje ją, zaś na podstawie art. 286 § 1 k.k.

w zw. z art. 37a § 1 k.k. i w zw. z art. 34 § 1, § 1a pkt 1, § 2 k.k. i art. 35 § 1 k.k.

wymierzył jej karę 5 miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu

nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w

stosunku miesięcznym.” Nadto na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonej

N.W. obowiązek naprawienia w całości szkody wyrządzonej przypisanym jej

występkiem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej M.C. kwoty 500 złotych.

Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 20 stycznia 2026 r.

Kasację w tej sprawie na niekorzyść skazanej wniósł Prokurator Generalny,

który zaskarżając przywołany wyrok nakazowy w całości, zarzucił temu orzeczeniu:

„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego

procesowego, a mianowicie art. 500 § 1 i 3 k.p.k., polegające na niesłusznym

przyjęciu, że wina oskarżonej i okoliczności zarzucanego jej przestępstwa nie budzą

wątpliwości, a tym samym istnieją przesłanki do rozpoznania sprawy w postępowaniu

nakazowym, mimo iż opis czynu zarzucanego N.W. nie zawierał kompletu znamion

odpowiadających przyjętej kwalifikacji z art. 286 § 1 k.k., co doprowadziło do wydania

na posiedzeniu skazującego wyroku nakazowego za czyn, w którego opisie, z

rażącym naruszeniem art. 504 § 1 pkt 4 k.p.k., nie ujęto wszystkich znamion

przypisanego oskarżonej występku oszustwa z art. 286 § 1 k.k., ponieważ nie

wskazano, aby niekorzystne rozporządzenie mieniem przez pokrzywdzonego

nastąpiło w wyniku wprowadzenia go w błąd przez sprawcę, albo w wyniku

wyzyskania błędu pokrzywdzonego lub niezdolności do należytego pojmowania

przedsiębranego działania, co było niezbędne do wydania wyroku skazującego za

popełnienie wskazanego występku.”

III KK 363/26

3

Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku nakazowego w całości i

przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Ostrowcu Świętokrzyskim do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym, co umożliwiało jej uwzględnienie

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Rację ma skarżący, że wydanie wyroku

skazującego w trybie nakazowym nastąpiło z rażącym i mającym istotnym wpływ na

treść wyroku naruszeniem przepisów wskazanych w kasacji.

Zgodnie z treścią art. 500 § 1 i 3 k.p.k. możliwość wydania wyroku nakazowego

zachodzi wówczas, gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na

stwierdzenie, że okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości.

Wskazana w art. 500 § 3 k.p.k. przesłanka braku wątpliwości obejmuje nie tylko

ustalenia w zakresie sprawstwa czynu, ale wszelkich okoliczności mających wpływ

na dokonanie jego właściwej oceny prawnej, w tym co do tak zasadniczej kwestii, jak

realizacja przez oskarżonego wszystkich znamion zarzuconego mu czynu,

wymienionych w konkretnym przepisie typizującym dane przestępstwo (por. np.

wyroki SN: z dnia 27 kwietnia 2021 r., V KK 374/20; z dnia 2 marca 2022 r., IV KK

22/22; z dnia 25 kwietnia 2022 r., II KK 158/22).

W przedmiotowej sprawie ta przesłanka w sposób oczywisty nie wystąpiła, skoro w

opisie czynu nie ujęto wszystkich znamion czynu zabronionego z art. 286 § 1 k.k.

Pominięto bowiem wskazanie, że niekorzystne rozporządzenie mieniem przez

pokrzywdzoną nastąpiło w wyniku wprowadzenia jej w błąd przez sprawcę, albo w

wyniku wyzyskania błędu pokrzywdzonej lub niezdolności do należytego pojmowania

przedsiębranego działania. W sytuacji, gdy przypisany czyn nie wyczerpuje znamion

przestępstwa, nie może dojść do skazania w żadnym trybie, a zatem także w trybie

wyroku nakazowego. Skierowanie sprawy w tym trybie na posiedzenie świadczy o

braku jakiejkolwiek analizy akt sprawy i co najważniejsze zarzutu postawionego w

akcie oskarżenia. Nie jest rzeczą przystającą sędziemu wydanie wyroku

skazującego, gdy czyn nie stanowi przestępstwa. Uchybienie to jest niewątpliwie

rażące i godzi nie tylko we wskazany przepis art. 500 § 1 i 3 k.p.k., ale także w zasadę

wyrażoną w art. 1 § 1 k.k.

III KK 363/26

4

Sprawa ta powinna zatem zostać rozpoznana na zasadach ogólnych, tak aby w toku

tego postępowania sąd pierwszej instancji rozważył, czy zebrane w sprawie dowody

pozwalają na ustalenie zrealizowania czynności wykonawczych przestępstwa

oszustwa z art. 286 § 1 k.k. i mógł ewentualnie dokonać odpowiedniej korekty w

opisie czynu.

Z tego powodu konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Jarosław Matras

Kazimierz Klugiewicz

Waldemar Płóciennik

[WB]

[a.ł]