Apelację rozpoznał skład z sędzią powołaną z udziałem KRS. SN uchylił wyrok

Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu, po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego

(który kwestionował winę oskarżonego w zakresie czynu z art. 207 § 1 k.k. i art. 157

§ 2 k.k. domagając się jego uniewinnienia, a w zakresie czynu z art. 178a § 1 k.k.

zmiany w zakresie wymiaru kary), wyrokiem z 10 marca 2026 r., sygn. II Ka 398/25

utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Stalowej Woli z dnia 23 września 2025

r., sygn. II K 156/22, mocą którego K. W. został uznany za winnego popełnienia

występku znęcania się i spowodowania naruszenia czynności narządu ciała na okres

trwający nie dłużej niż 7 dni oraz prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości,

skazany został na karę łączną 10 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie

warunkowo zawieszono na okres próby 3 lat, oddając go w okresie próby pod dozór

kuratora sądowego i orzekając nadto stosowne obowiązki w okresie próby oraz

nawiązkę na rzecz pokrzywdzonej, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych oraz świadczenie pieniężne.

Do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy K. W., w której podniesiono

zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., polegającej

na udziale w składzie Sądu odwoławczego SSO X. Y. osoby nieuprawnionej do

orzekania z uwagi na wadliwą instytucjonalnie procedurę powołania jej na urząd

sędziego Sądu Okręgowego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa,

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, czego

następstwem była nienależyta obsada składu Sądu odwoławczego.

W odpowiedziach na kasację prokurator Prokuratury Rejonowej w

Tarnobrzegu oraz pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej wnieśli o oddalenie jej jako

oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja okazała się zasadna.

Zgodnie z treścią art. 523 § 1 k.p.k., kasacja może być wniesiona tylko z

powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia

prawa, jeżeli mogło mieć wpływ na treść orzeczenia. Ze względu na to, że w

III KK 395/26

3

zaskarżonym kasacją obrońcy orzeczeniu potwierdzono zasadność wskazanego w

niej, uchybienia w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k., to zaskarżone orzeczenie podlegało uchyleniu a sprawa przekazaniu do

ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu w postępowaniu odwoławczym.

Nie był natomiast zasadny zarzut naruszenia dyspozycji art. 439 § 1 pkt 1

k.p.k., gdyż wskazana sędzia była uprawniona do orzekania w Sądzie Okręgowym,

a okoliczności tej nie można kwestionować w oparciu o treść uchwały 3 Izb Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., która nie kwestionuje aktu powołania na

urząd sędziowski, a jedynie wadliwą konstytucyjnie procedurę powołania na ten

urząd z udziałem KRS ukształtowanej w trybie ustawy z grudnia 2017 r. rodzącą

właśnie skutki procesowe w postaci nienależytej obsady składu sądu.

Przechodząc do meritum stwierdzić należało, że w składzie Sądu

Okręgowego prowadzącego kontrolę instancyjną pod sygnaturą II Ka 398/25 istotnie

zasiadała sędzia X. Y. powołana na swoje stanowisko na podstawie postanowienia

Prezydenta RP z [...] 2023 r. z wniosku Krajowej Rady Sądownictwa z [...] 2023 r., nr

uchwały [...]. Wadliwość powyżej opisanej procedury, której poddała się wskazana

sędzia omówiona została w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-

4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022

r., I KZP 2/22.

Orzekający Sąd Najwyższy w pełni aprobuje stanowisko przedstawione w

powyższych judykatach, z których wynika, że: Krajowa Rada Sądownictwa

ukształtowana przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. nie spełnia standardu organu

konstytucyjnego i konwencyjnego, będąc w rzeczywistości organem zależnym od

władzy ustawodawczej i wykonawczej, a uchwała z dnia 23 stycznia 2020 r., I BSA I-

4110-1/20, jako zasada prawna, wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego. Na

dezaprobatę zasługiwały tym samym decyzje Trybunału Konstytucyjnego odnoszące

się do kwestii rzekomej konstytucyjności Krajowej Rady Sądownictwa w obecnym

kształcie, podważające moc obowiązującą powołanej uchwały połączonych Izb Sądu

Najwyższego oraz dokonujące odosobnionej interpretacji wiążących Polskę norm

traktatowych.

Rozpoznanie sprawy zainicjowanej przedmiotową kasacją należało

poprzedzić ustaleniem, czy doszło w niej do wydania orzeczenia przez sąd w

składzie nienależycie obsadzonym, w związku z instytucjonalną wadą w

III KK 395/26

4

przeprowadzonym przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w oparciu o

przepisy ustawy z 8 grudnia 2017 r. procesie nominacyjnym sędziego zasiadającego

w składzie orzekającym. Odpowiedź na te wątpliwości wymaga przeprowadzenia

tzw. ,,testu niezawisłości”, którego założenia szczegółowo wskazano w uchwałach

Sądu Najwyższego: z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i z 2 czerwca 2022 r., I

KZP 2/22. Kryteria tego testu oparte na wytycznych zawartych w wyroku

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 1 grudnia 2020 r., nr 26374/18 przeciwko

Islandii w sprawie Guðmundur Andri Ástráðsson, wymagają ustalenia czy w procesie

powoływania sędziego doszło do naruszenia prawa krajowego, czy naruszenie to

miało dostatecznie poważny charakter i czy zostało ono ustalone i naprawione na

szczeblu sądów krajowych.

Do naruszenia prawa krajowego dojść może m.in. w układzie, w którym

rekomendacja powołania sędziego pochodzi od organu uważanego za gremium

niekonstytucyjne, ukształtowane odmiennie niż wynika to z art. 187 Konstytucji, który

wbrew treści art. 186 ust.1 Konstytucji nie spełnia swej ustrojowej roli „stania na

straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów”. Za taki właśnie organ uznać

należy ukształtowaną ustawą z 8 grudnia 2017 r. wadliwie powołaną i obsadzoną

Krajową Radę Sądownictwa, która notabene 28 października 2021 r. została

wykluczona z Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa po ustaleniu, że nie jest

niezależna od władzy. Ze względu na uwarunkowania ustrojowe kreowane przez

skrajnie upolitycznioną Krajową Radę Sądownictwa uformowaną w trybie ustawy z

2017 r., wolno stwierdzić, że tryb, któremu poddały się osoby następnie nominowane

do pełnienia urzędu sędziego w wyniku rekomendacji wskazanego organu, stanowił

naruszenie prawa. Stanowiska organów międzynarodowych w wyrokach ETPCz

przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz; z 8

listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka;

z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o.; z 15 marca

2022 r., nr 43572/18 w sprawie Grzędy; z 23 listopada 2023 r., nr 50849/21 w sprawie

Wałęsy oraz w wyrokach TSUE z: 15 lipca 2021 r., C-791/19 i z 21 grudnia 2023 r.,

C-718/21a, a także pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16

września 2022 r., III KK 339/22 głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 –

25 ustawy o Sądzie Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu

dopuszczalności badania bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków

ich braku, wypracowanego w orzecznictwie TSUE i ETPCz - dopełniają twierdzenia,

III KK 395/26

5

że dwa pierwsze kryteria testu wynikające z powołanej uchwały Sądu Najwyższego

z 23 stycznia 2020 r., zawsze będą wypadały negatywnie dla kandydata do pełnienia

urzędu sędziego rekomendowanego przez mającą istotną rolę w procesie nominacji

sędziowskich Krajową Radę Sądownictwa w obecnym kształcie, w tym dotyczą one

sędzi X. Y.. Pozostaje kwestia wykazania, czy w stosunku do danej sędzi, która

uzyskała nominację w wyżej opisanych warunkach, zachodzi przesłanka

stronniczości (jest to trzeci punkt testu). Krótko mówiąc należy zbadać czy sąd z

udziałem sędzi X. Y. spełnia standardy niezawisłości i bezstronności, czy też

konieczne będzie przyjęcie, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna

odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie podzielił wnioski wyprowadzone w

sprawach: III KK 386/24, III KK 208/24, III KK 580/24 i III KS 36/24, w których Sąd

Najwyższy dał wyraz przekonaniu, że sędzia X. Y. nie daje gwarancji sędziego

bezstronnego, a sąd, w którego składzie zasiadała - sądu należycie obsadzonego.

Analiza rozwoju kariery sędziowskiej sędzi X. Y. w ostatnich 8 latach,

rozpatrywana w kontekście sytuacji ogólnoustrojowej i sądowniczej w naszym kraju

trwającej od 2017 roku, pozwalała na stwierdzenie, że szybki postęp w jej karierze

zawodowej zawdzięczała znalezieniu się w gronie sędziów cieszących się

szczególnym zaufaniem ze strony ówczesnego kierownictwa resortu

sprawiedliwości, który był inicjatorem zmian ustawowych ukierunkowanych na

podporządkowanie sędziów władzy politycznej.

Jak wcześniej podano sędzia X. Y. została powołana na swoje stanowiska na

podstawie postanowienia Prezydenta RP z [...] 2023 r. zapadłego w wyniku

rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa z [...] 2023 r. W wypadku tej sędzi awans

do Sądu Okręgowego poprzedzony był objęciem stanowiska kierowniczego, Pani

sędzia X. Y. objęła w dniu […] 2021 r. funkcję Prezesa Sądu Rejonowego w […].

Kontrowersje budził też tryb powołania sędzi X. Y. do Sądu Okręgowego w […]. W

drodze do uzyskania nominacji pani sędzia X. Y. stanęła do konkursu przed powołaną

ustawą z 2017 roku Krajową Radą Sądownictwa i w postępowaniu tym nie miała

kontrkandydata. Pomimo to postanowieniem Prezydenta RP z [...] 2023 r. otrzymała

nominację do pełnienia urzędu sędziego Sądu Okręgowego w […].

Śledząc ścieżkę zawodową tej sędzi, która rozwijała się po 2018 r., Sąd

Najwyższy doszedł do wniosku, że jej zależność od reprezentującego ówczesną

władzę wykonawczą Ministra Sprawiedliwości jest bezsprzeczna, a jej charakter jest

III KK 395/26

6

nie do pogodzenia z zasadami niezależności sędziowskiej. Należy podnieść, że

ustalenie o sprzyjaniu przez panią sędzię zamierzeniom poprzedniej władzy

wykonawczej co do podporządkowania sobie sądów i sędziów, nie oznacza, iż po

zmianie władzy wykonawczej sędzia ta może być postrzegana jako bezstronna i

niezawisła. Skoro już raz sędzia wyraził swoją czynną gotowość (pani sędzia

podpisała listę poparcia dla kandydata do KRS) na realizację zamierzeń władzy

wykonawczej w celu podporządkowania sądów, to przecież wobec zapowiedzi

czynionych przez przedstawicieli obecnej władzy wykonawczej przywracania

porządku prawnego także w kontekście wadliwych powołań sędziowskich, strona

obecnie toczącego się procesu nie będzie miała i teraz gwarancji, że sędzia ta nie

będzie gotowa sprzyjać przedstawicielom władzy wykonawczej w sporze z

obywatelem, aby poprawić swoją pozycję zawodową. Niezawisłość jest

niezależnością sędziego w orzekaniu i oznacza m.in. niezależność wobec organów

(instytucji) pozasądowych, samodzielność sędziego wobec władz i innych organów

sądowych oraz wewnętrzną niezależność sędziego. Tych kryteriów nie spełniła pani

sędzia X. Y.. Oceniając kryterium bezstronności nie można pominąć faktu,

wykraczającego poza działalność orzeczniczą, udzielania poparcia dla pana

sędziego X.1 Y.1 jako kandydata na członka do Krajowej Rady Sądownictwa, której

sposób ukształtowania jako wadliwy instytucjonalnie był już wtedy kwestionowany w

wielu gremiach prawniczych i sędziowskich, co nie mogło umknąć uwadze

wskazanej sędzi.

Ujawnione ustalenia wykazały istnienie uzasadnionych wątpliwości odnośnie

do instytucjonalnej bezstronności sędzi Sądu Okręgowego co implikowało

stwierdzenie, że skład sądu, w którym orzekała SSO X. Y. na etapie odwoławczym w

sprawie II Ka 398/25, nie spełniał standardu należytej obsady, o którym mowa w art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na niedochowanie gwarancji bezstronności i

niezależności wymaganych przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 § 1 Europejskiej

Konwencji Praw Człowieka i art. 47 Karty Praw Podstawowych, mających zapewnić

stabilność w wykonywaniu funkcji wymiaru sprawiedliwości.

Uwzględniając powyższe należało potwierdzić, że w toku orzekania w przedmiocie

apelacji w sprawie II Ka 398/25 skład Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu był

nienależycie obsadzony i zachodziła na tym etapie procedowania bezwzględna

przyczyna odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co skutkowało

konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi

III KK 395/26

7

odwoławczemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, tym

razem przez należyty skład sądu.

Z tych powodów orzeczono jak w wyroku.

[J.J.]

[r.g.]

Tomasz Artymiuk

Marek Pietruszyński

Eugeniusz Wildowicz