Wniosek o wyłączenie sędziego SN za sposób jego powołania pozostawiony bez rozpoznania

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie

sędziego Sądu Najwyższego A.B. od rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK 422/25,

z uwagi na istnienie obawy co do jego bezstronności, bowiem powołany został na

urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia

2017 r. We wniosku odwołano się również do zasady nemo iudex in causa sua.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

III KK 422/25

2

Wniosek obrońcy skazanego należało pozostawić bez rozpoznania jako

niedopuszczalny z mocy ustawy.

Głównym argumentem na jaki obrońca skazanego powołał się we

wniesionym wniosku jest fakt powołania sędziego Sądu Najwyższego A.B. na urząd

sędziego w trybie przewidzianym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Na wstępie należy podkreślić, że zawarte we wniosku obrońcy skazanego

okoliczności nie mogły zostać rozpoznane w trybie 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności

sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z

jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w

procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. postanowienie SN z dnia

21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z dnia 31 października 2023

r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru

abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob.

postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22; postanowienie SN z

dnia 4 czerwca 2025 r., IV KK 25/25).

Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 w

związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania

karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie

wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w

skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12

maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i

914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3

pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej ustawa o SN), dodanego ustawą z

dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych

innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące

powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do

III KK 422/25

3

podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania

jego niezawisłości i bezstronności. Skoro zatem ustawa o SN w sposób szczególny

reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności

towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (zob. art.

29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1

k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej

procedurze (zob. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21).

Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż

niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści

wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych

w art. 29 § 5 ustawy o SN, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie. Podstawę

wniosku stanowiły tu bowiem okoliczności dotyczące powołania sędziego, a de

facto kwestie związane z organem o to wnioskującym, a więc Krajową Radą

Sądownictwa, ukształtowaną na drodze nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Takie

procedowanie zmierzałoby do obejścia zawartego w art. 29 § 4 ustawy o SN

bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia

wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego

niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących

powołaniu tego sędziego.

W rozpatrywanej sprawie należy także podkreślić, że nie ma żadnych

podstaw do twierdzenia, jakoby w sprawie mogła zostać naruszona zasada nemo

iudex in causa sua. Należy w pełni podzielić pogląd, iż wniosków o wyłączenie

usadowionych tylko na podnoszeniu okoliczności o charakterze ustrojowym nie

wolno uwzględniać automatycznie z tego tylko powodu, iż przedmiot sprawy

znajduje zastosowanie także do osób ją rozstrzygających (zob. postanowienie SN z

dnia 16 stycznia 2024 r., III KK 293/23; postanowienie SN z dnia 11 lipca 2024 r., IV

KK 142/24). Bez zindywidualizowania podnoszonych okoliczności w aspekcie

konkretnych faktów poddających się ocenie sądu, pozostają one w warstwie

wyłącznie teoretycznej, niepowiązanej odpowiednio ani z konkretną sprawą, od

udziału w której wniosek o wyłączenie zostaje złożony, ani z określonym sędzią,

którego wniosek ten dotyczy (zob. postanowienie SN z dnia 11 października 2024 r.,

II KO 110/24).

III KK 422/25

4

W uwarunkowaniach przedmiotowej sprawy nie mogłoby dojść do złamania

zasady nemo iudex in causa sua przez sędziego Sądu Najwyższego powołanego

przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.

Sędzia w takich okolicznościach nie orzeka bowiem „we własnej sprawie”, gdyż

przedmiot konkretnego postępowania nie stanowi „jego sprawy”, a wydane przez

niego orzeczenie w żaden sposób nie będzie miało wpływu na sferę jego własnych

uprawnień lub obowiązków prawnych (zob. postanowienie SN z dnia 30 listopada

2023 r., I Zo 75/2; postanowienie SN z dnia 4 września 2024 r., I Zo 144/24;

postanowienie SN z dnia 2 października 2024 r., V KK 282/24).

Z powyższych względów wniosek obrońcy skazanego był niedopuszczalny z

mocy ustawy, dlatego Sąd Najwyższy pozostawił go bez rozpoznania.

[WB]

[a.ł]