Przekazywanie gotówki z oszustw bez zamiaru ukrycia pochodzenia. SN oddalił kasację

Sąd Okręgowy w Kielcach, orzekając w sprawie R.G. oraz innych

oskarżonych, wyrokiem z dnia 18 marca 2024 r., sygn. akt III K 65/23 uznał R.G za

winnego:

III KK 538/25

2

1. tego, że w okresie od dnia bliżej nieustalonego czerwca 2022 r. do 5

października 2022 r., w Z., woj. […] i innych miejscowościach na terenie

kraju, brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej kierowanej przez

nieustaloną osobę, do której należeli S.G., D.M., K.K., P.R., A.R., A.K. i inne

nieustalone osoby, mającej na celu popełnianie przestępstw polegających na

doprowadzeniu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim

wprowadzeniu w błąd, osób do niekorzystnego rozporządzenia własnym

mieniem oraz praniu pieniędzy pochodzących z korzyści związanych z

popełnieniem tych przestępstw, co stanowi przestępstwo z art. 258 § 1 k.k. w

brzmieniu obowiązującym przed 1 października 2023 r. i za to wymierzył mu

karę 2 lat pozbawienia wolności (pkt I wyroku);

2. ciągu jedenastu przestępstw, popełnionych w krótkich odstępach czasu, z

wykorzystaniem tej samej sposobności, zanim zapadł pierwszy wyrok

chociażby nieprawomocny co do któregokolwiek z nich, kwalifikowanych z

art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. oraz art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 §

1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., art. 91 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę 4 lat

pozbawienia wolności (pkt II wyroku);

3. ciągu dziesięciu przestępstw, popełnionych w krótkich odstępach czasu, z

wykorzystaniem tej samej sposobności, zanim zapadł pierwszy wyrok

chociażby nieprawomocny co do któregokolwiek z nich, kwalifikowanych z

art. 299 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. oraz art. 13 § 1 k.k. w zw. z art.

299 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., art. 91 § 1 k.k. i za to wymierzył mu

karę 4 lat pozbawienia wolności (pkt III wyroku);

4. przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w

zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 65 § 1 k.k. i za to

wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności (pkt IV wyroku).

Następnie, na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył orzeczone

w wobec oskarżonego R.G. kary pozbawienia i wymierzył mu karę łączną 7 lat

pozbawienia wolności (pkt V wyroku). Orzekł wobec oskarżonego także obowiązek

naprawienia szkody.

III KK 538/25

3

Powyższy wyrok w części dotyczącej oskarżonego R.G. został zaskarżony

apelacją obrońcy: co pkt I, II, IV i V wyroku co do rozstrzygnięcia o karze, zaś co do

pkt III – o winie. Skarżący zarzucił orzeczeniu:

1. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, tj.: art. 2 §

2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej,

a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w sposób uzasadniający

twierdzenie, że ocena miała służyć z góry przyjętej przez Sąd tezie o

zawinieniu oskarżonego R.G. w zakresie, w jakim nie przyznał się do zarzutu

prania brudnych pieniędzy, gdy tymczasem Sąd orzekający nie poczynił

żadnych ustaleń faktycznych mogących skutkować przypisaniem

oskarżonemu winy i sprawstwa w zaskarżonym zakresie;

2. obrazę art. 424 § 1 i 2 k.p.k. poprzez sporządzenie uzasadnienia

zaskarżonego wyroku z pominięciem obligatoryjnych elementów treściowych

uzasadnienia, które uniemożliwiają instancyjną kontrolę rozstrzygnięcia;

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że oskarżony swym

zachowaniem zrealizował znamiona przestępstwa prania brudnych pieniędzy,

gdy tymczasem oprócz powołania przesłanek kodeksowych Sąd w ogóle nie

wykazał po stronie R.G. świadomości, iż swoim zachowaniem faktycznie

podjął czynności mogące udaremnić stwierdzenie przestępnego

pochodzenia środków pieniężnych uznając m.in., iż znaleziona podczas

przeszukania kwota 71 900 zł stanowi korzyść związaną bezpośrednio z

popełnienia oszustwa lub oszustw metodą na „policjanta” i „prokuratora”;

4. rażącą niewspółmierność orzeczonej kary 7 lat pozbawienia wolności oraz

orzeczonego solidarnie obowiązku naprawienia szkody.

Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o uniewinnienie oskarżonego

R.G. od zarzutu popełnienia ciągu przestępstw z art. 299 § 1 i 5 k.k., zaś w

pozostałym zakresie o wymierzenie mu kar mniej surowych.

Wyrok zaskarżył także prokurator, na niekorzyść oskarżonego R.G. w części

dotyczącej rozstrzygnięcia z pkt. III wyroku, zarzucając mu obrazę przepisów

postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.,

polegającą na pominięciu w pkt. III sentencji wyroku czynu zarzuconego R.G. w pkt.

XIV aktu oskarżenia, w następstwie czego doszło do wydania wyroku, który nie

III KK 538/25

4

zawiera w części dyspozytywnej odniesienia do czynu stanowiącego faktyczną

podstawę skazania mimo, jak należy domniemywać uwzględnienia go w liczbie

ciągu 10 przestępstw z art. 299 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. oraz 13§ 1 k.k. w

zw. z art. 299 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i art. 91 § 1 k.k., za który na

podstawie art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. Sąd I

instancji wymierzył R.G. karę 4 lat pozbawienia wolności. Mając na względzie

powyższe prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku.

Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 marca 2025 r., sygn. II AKa

233/24, w zakresie dotyczącym oskarżonego R.G. uchylił rozstrzygnięcie o karze

łącznej pozbawienia wolności, jak również uzupełnił rozstrzygnięcie z pkt III,

ustalając, iż ciąg przestępstw dotyczy także czynu wskazanego w pkt. XIV aktu

oskarżenia na szkodę Z.K. i J.K., a orzeczoną karę za ten ciąg przestępstw obniżył

do 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 §

1 k.k. połączył kary pozbawienia wolności orzeczone wobec oskarżonego i

wymierzył mu karę łączną 6 lat pozbawienia wolności. W pozostałym zakresie,

dotyczącym oskarżonego R.G., utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego,

zaskarżając wyrok w zakresie, w jakim utrzymał w mocy wyrok Sądu pierwszej

instancji, zarzucając:

1. rażące naruszenie prawda karnego procesowego, które miało oczywisty

wpływ na treść wydanego wyroku, a to art. 4 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k.

polegające na ocenie materiału dowodowego w sposób sprzeczny z

zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i

doświadczenia życiowego, a w konsekwencji błędne uznanie, że oskarżony

przyjmował i przekazywał środki pieniężne, mając na celu ukrycie ich

przestępczego charakteru, podczas gdy brak jest dowodów wskazujących na

taki cel podejmowanych przez oskarżonego czynności, a ponadto Sąd nie

poczynił żadnych ustaleń faktycznych mogących skutkować przypisaniem

oskarżonemu winy i sprawstwa w tym zakresie;

2. rażące naruszenie prawa karnego materialnego, a to art. 299 § 1 i 5 k.k.

poprzez przypisanie oskarżonemu winy za czyn prania brudnych pieniędzy w

sytuacji gdy z materiału dowodowego nie wynika aby celem oskarżonego

III KK 538/25

5

było ukrycie lub utrudnienie stwierdzenia przestępczego charakteru środków

pieniężnych.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w zaskarżonym zakresie.

Odpowiedź na kasację złożył prokurator, wnosząc o jej oddalenie jako

oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasację należało uznać za oczywiście bezzasadną, a to pozwoliło oddalić ją

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., bez udziału stron.

Argumentacja przytoczona na poparcie sformułowanych zarzutów stanowiła

w istocie potworzenie zarzutów apelacyjnych, uzupełnionych o element

przeprowadzenia rzekomo wadliwej kontroli instancyjnej.

Oba zarzuty podniesione w kasacji odnoszą się do elementu strony

podmiotowej, a to braku wykazania działania w celu realizacji znamion. Obrona

opisuje ten sam aspekt sprawy zarówno od strony procesowej, jak i naruszenia

prawa materialnego. Lektura kasacji wskazuje jednak, że stanowisko obrony

zasadza się na błędnej wykładni art. 299 § 1 k.k. i jako taka nie może zostać

uznana za trafną.

Zgodnie z treścią tego przepisu odpowiedzialności karnej podlega ten, kto:

„środki płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe,

prawa majątkowe lub inne mienie ruchome lub nieruchomości, pochodzące z

korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego, przyjmuje, posiada,

używa, przekazuje lub wywozi za granicę, ukrywa, dokonuje ich transferu lub

konwersji, pomaga do przenoszenia ich własności lub posiadania albo podejmuje

inne czynności, które mogą udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie ich

przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia, ich wykrycie, zajęcie albo

orzeczenie przepadku”. Wbrew tezom stawianym w kasacji, powyższy przepis nie

wymaga, by sprawca działał w celu ukrycia pochodzenia środków. Zarówno lektura

przepisu, jak i prezentowane w tym zakresie poglądy doktryny i dorobek

orzeczniczy jednoznacznie wskazują, że dla przypisania odpowiedzialności za

pranie brudnych pieniędzy wystarczające jest wykazanie, że sprawca godził się na

realizacje znamion (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 12

III KK 538/25

6

grudnia 2019 r., sygn. II AKa 256/19 bądź wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach

z dnia 12 października 2018 r., sygn. II AKa 353/18, tak też A. Błachnio [w:] Kodeks

karny. Komentarz, red. J. Majewski, Warszawa 2024, art. 299).

Powyższa kwestia ma fundamentalne znaczenie dla wyjaśnienia braku

zasadności wniesionej kasacji. Dla stwierdzenia zamiaru wynikowego

wystarczające jest stwierdzenie, że sprawca miał świadomość możliwości realizacji

znamion i godził się na ich realizację (art. 9 § 1 k.k.). Brak udowodnienia działania

w celu ukrycia środków w żadnym razie nie wyklucza przypisania

odpowiedzialności karej za to przestępstwo.

Pod pojęciem godzenia się rozumiany jest stan, gdy oskarżony przewiduje

wysokie prawdopodobieństwo realizacji znamion i nie robi nic, by zapobiec

popełnieniu przestępstwa. Sądy obu instancji trafnie uznały, że w realiach

przedmiotowej sprawy po stronie oskarżonego R.G. wystąpił zamiar wynikowy

realizacji znamion przestępstwa z art. 299 § 1 k.k.

Oskarżonemu R.G. zarzucono, że wielokrotnie podjął się czynności

mogących udaremnić stwierdzenie przestępnego pochodzenia środków

pieniężnych. Oskarżony był członkiem grupy przestępczej, dokonującej oszustw

metodą „na prokuratora i policjanta” – okoliczność ta nie była kwestionowana w

toku postępowania kasacyjnego. Rolą oskarżonego było odbieranie pieniędzy

uzyskanych w wyniku przestępstw i przekazywanie ich dalej osobom powiązanym z

grupą, także będąc świadomym, że trafią one za granicę. Wynika to bezsprzecznie

z wyjaśnień R.G. (k.6588, t. XXXIII) oraz depozycji innych osób (np. D.M. - k.,

1077-1080, t. VI; S.G. - k.6589, t. XXXIII). Oskarżony wiedział, że środki, które są

mu przekazywane, pochodzą z przestępstw. Jako dorosła osoba wiedział również,

że przekazanie gotówki innym, nieznanym mu osobom, także za granicą, utrudni

stwierdzenie nielegalnego źródła środków. Nie sposób przyjąć, że swoim

zachowaniem nie wykreował wysokiego ryzyka realizacji znamion z art. 299 § 1 k.k.

bądź, że istnienia takiego ryzyka nie był świadom. Jeśli bowiem przekazywał środki

pochodzące z przestępstw innym osobom, w tym takim, których personaliów nie

znał, to brak podstaw, by uznać, że nie przewidywał, że jego działania mogą

udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie ich przestępnego pochodzenia lub

miejsca umieszczenia. Oczywiście, nie idzie tu o świadomość treści przepisu, ale

III KK 538/25

7

jedynie uświadomione konsekwencje swojego działania. Jednocześnie oskarżony

nie zrobił nic by owym konsekwencjom zapobiec. To, że udaremnienie stwierdzenia

przestępnego pochodzenia pieniędzy nie było celem oskarżonego, nie ma żadnego

znaczenia z perspektywy przypisania sprawstwa przestępstwa z art. 299 k.k.

W konsekwencji oba zarzuty kasacji uznać należało za oczywiście

bezzasadne. Sąd Apelacyjny trafnie nie dopatrzył się wad w ocenie materiału

dowodowego przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji – nie dlatego jednak,

że ten ostatni wykazał dowodowo działanie w celu realizacji znamion

przedmiotowych, ale dlatego, że w sposób wystarczający udowodnił działanie z

zamiarem ewentualnym. Z tych samych względów za oczywiście bezzasadny

uznać należało zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 299 § 1 i 5 k.k.

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy oddalił kasację, ze względu

na jej oczywistą bezzasadność.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono po myśli art. 636 § 1 k.p.k.

w zw. z art. 637a k.p.k.

[WB]

[r.g.]