Sąd Rejonowy w Rzeszowie chciał oddać sprawę innemu sądowi. SN odmówił

Postanowieniem z 23 grudnia 2025 r., sygn. II K 198/25, Sąd Rejonowy w

Rzeszowie wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy

innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W jego

uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowa sprawa została przydzielona sędziemu X.

Y., którego odwołanie od zmiany podziału czynności w zakresie, w którym podział

ten zobowiązywał go do orzekania w II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w

Rzeszowie, zostało uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] z […] 2025 roku

uwzględnione, jednak uchwała ta nie jest respektowana przez kierownictwo sądu.

Dodatkowo zaznaczono, iż Sąd Rejonowy w Rzeszowie, w tożsamych

III KO 20/26

2

okolicznościach wystąpił z pytaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej, a od odpowiedzi tego organu zależeć będzie kwestia oceny

prawidłowości wyznaczenia sędziego do rozpoznania także niniejszej sprawy.

Powyższe okoliczności, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, zdaniem Sądu

Rejonowego w Rzeszowie uzasadniają przekazanie sprawy innemu sądowi

równorzędnemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Inicjatywa wyrażona przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie na uwzględnienie nie

zasługuje.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że przekazanie sprawy do

rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi w trybie art. 37 k.p.k. ma charakter

wyjątkowy i może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie

świadczącej o tym, że pozostawienie sprawy w gestii sądu dotychczas właściwego

sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Takich okoliczności sąd

wnioskujący nie wykazał.

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym

przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru

sprawiedliwości zajmowano stanowisko, zgodnie z którym sytuacje przejściowych

trudności organizacyjnych sądu, przykładowo związanych z jego trudną sytuacją

kadrową, nie mieszczą się w kategorii szczególnych okoliczności podlegających

ocenie Sądu Najwyższego z perspektywy art. 37 k.p.k. (por. postanowienia SN: z

28 marca 2008 r., II KO 13/08; z 27 maja 2015 r., III KO 34/15, OSNKW 2015, z. 10,

poz. 85). Podobnie zatem, stwarzające problem z prawidłowym rozpoznaniem

sprawy kwestie organizacyjne, choćby nawet związane z obsadą sądu, powinny

być przezwyciężane przy pomocy innych środków, aniżeli wniosek w trybie art. 37

k.p.k. Służyć temu celowi winny możliwe do realizacji działania organizacyjne,

których przeprowadzenie leży w gestii właściwych podmiotów zarządzających

sądem i odpowiedzialnych za należyte jego funkcjonowanie. Manifestowany w

postanowieniu sądu wnioskującego brak posłuchu organów kierowniczych sądu dla

decyzji konstytucyjnego organu podejmującego przewidziane ustawą czynności,

III KO 20/26

3

choć musi zostać oceniony jednoznacznie krytycznie, w żadnej mierze nie może

uzasadniać przekazania sprawy na podstawie art. 37 k.p.k.

Tego rodzaju przekazanie sprawy może nastąpić tylko wówczas, gdy

przemawiają za tym szczególne względy związane z dobrem wymiaru

sprawiedliwości, co oznacza, że muszą wystąpić w niej okoliczności stwarzające

uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego

rozpoznania sprawy w sądzie właściwym miejscowo, co jednocześnie mogłoby

wywołać, nawet mylne przekonanie, że nie ma w nim wystarczających warunków

do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny (por. m. in. postanowienie SN

z 4 sierpnia 2000 r., II KO 156/00). Dostrzec zatem należy wyraźne powiązanie

przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości z kwestią sądu właściwego,

rozumianego jako instytucja osadzona w konkretnym miejscu i na odpowiednim

szczeblu. Wyartykułowane tymczasem przez sąd rejonowy okoliczności, mające

uzasadnić przekazanie sprawy, w sposób wyraźny odnoszą się do konkretnego,

indywidualnie oznaczonego składu sądu, niezasadnie zmieniając zakres możliwego

zastosowania art. 37 k.p.k. Zauważyć też należy, że gros przedstawionych we

wniosku okoliczności nie wynika z akt sprawy, w których znajduje się jedynie

dokument o nazwie „Informacja”, sporządzony przez sędziego sprawozdawcę (k.

137). Choć zatem skład wyznaczony do rozpoznania badanej sprawy – przyjmując

opisane w postanowieniu sądu fakty za rzeczywiście mające miejsce – może nie

spełniać przesłanek sądu ustanowionego ustawą, skoro wyznaczenia tego

dokonano z naruszeniem przepisów art. 22a § 1 i 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001

roku Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U.2024.334 t.j.), to jednak

występujące w Sądzie Rejonowym w Rzeszowie nieprawidłowości, nie dotyczą

realnie całego sądu, a jako mające charakter ściśle organizacyjny, nie mogą

uzasadniać wniosku w trybie art. 37 k.p.k. (por. postanowienia SN z dni: 18 stycznia

2022 r., V KO 92/21; 20 grudnia 2023 r., IV KO 110/23; 9 sierpnia 2006 r., II KO

42/06; 6 lutego 2025 r., II KO 5/25; 28 kwietnia 2025, III KO 55/25; 10 września

2025 r., III KO 129/25).

Przedstawiona w postanowieniu sądu wnioskującego problematyka powinna

stać się natomiast przedmiotem refleksji ze strony władz sądu, których właściwa

III KO 20/26

4

reakcja może zapewnić jego działanie zgodne z prawem, respektującym

konstytucyjne i konwencyjne prawo strony do sądu ustanowionego ustawą, z

jednoczesnym zapewnieniem realizacji zasad procesu karnego określonych w art. 2

Kodeksu postępowania karnego, w tym rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym

terminie (art. 2 § 2 pkt 4 k.p.k.) – co obecnie działaniami kierownictwa sądu jest w

istocie niweczone. Kwestia ta nie dotyczy przy tym całego Sądu Rejonowego w

Rzeszowie, a jedynie niektórych jego składów. Sygnalizowane w postanowieniu

zagadnienia winny więc zostać rozstrzygnięte na poziomie organizacji pracy w tym

sądzie, co pozostaje w kompetencji, ale też odpowiedzialności, jego prezesa.

Kwestia postępowania zainicjowanego pytaniami prejudycjalnymi do

Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej na tle niniejszej sprawy nie ma

relewantnego znaczenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[WB]

[r.g.]