Spór sędziego z kierownictwem o przydział spraw nie uzasadnia przekazania sprawy oskarżonego P. K.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 1248/24, Sąd

Rejonowy w Rzeszowie wystąpił do Sąd Najwyższego z inicjatywą przekazania

innemu sądowi równorzędnemu – w oparciu o przepis art. 37 § 1 k.p.k. – sprawy P.

K. oskarżonego o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Uzasadniając

wniosek sąd meriti wskazał, że powodem niniejszego wystąpienia jest spór

służbowy sędziego sprawozdawcy z kierownictwem Sądu Rejonowego w

Rzeszowie związany ze skierowaniem go do rozpoznawania w II Wydziale Karnym

tego Sądu spraw karnych i wykroczeniowych pomimo uchwały nr [...] z dnia [...]

2025 r. Krajowej Rady Sądownictwa uwzględniającej odwołanie sędziego od

III KO 53/26

2

podziału czynności w tym zakresie. Zdaniem Sądu wnioskującego przekazanie

sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru

sprawiedliwości „pozwoli uniknąć wszelkich zagrożeń, które związane są z

rozpoznawaniem niniejszej sprawy wbrew uchwale Krajowej Rady Sądownictwa

oraz wbrew obowiązującym przepisom rangi ustawowej przez sędziego X. Y..

Zagrożenia te są na tyle istotne, że mogą doprowadzić w przyszłości do

konieczności powtórzenia całego postępowania sądowego w niniejszej sprawie

przez sąd w składzie prawidłowo już ukształtowanym”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Inicjatywa sądu właściwego miejscowo jest niezasadna w sposób oczywisty.

Treść uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie

zawierającego wystąpienie w trybie art. 37 § 1 k.p.k., nie pozostawia wątpliwości,

że jest to powtórzenie argumentacji zawartej we wcześniejszych postanowieniach

tego Sądu, wydanych w tym samym składzie, która nigdy nie uzyskała akceptacji

Sądu Najwyższego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 stycznia

2026 r., III KO 229/25; z dnia 15 stycznia 2025 r., III KO 239/25; z dnia 21 stycznia

2026 r., III KO 218/25; z dnia 26 stycznia 2025 r., III KO 220/25; z dnia 29 stycznia

2026 r., III KO 217/25, III KO 227/25, III KO 248/25,III KO 10/26 i III KO 22/26; z

dnia 30 stycznia 2026 r., III KO 14/26 i III KO 23/26; z dnia 9 lutego 2026 r., III KO

21/26 i III KO 35/26; z dnia 10 lutego 2026 r., III KO 237/25; z dnia 11 lutego 2026

r., III KO 11/26 i III KO 13/26).

Sąd Najwyższy w obecnym składzie stanowisko wyrażone w tych

orzeczeniach podtrzymuje i nie znajdując powodów do ich w tym miejscu

powielania do niego się odwołuje.

Art. 37 k.p.k. dający możliwość przekazania sprawy innemu sądowi

równorzędnemu jako odstępstwo od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy

przez sąd właściwy, w tym również miejscowo (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), musi

być wykładany ściśle.

Jak trafnie podnosi się w związku z tym w orzecznictwie, jakiekolwiek

odstępstwa od chronionej konstytucyjnie zasady właściwości miejscowej sądu

należą do wyjątków, a sam przepis art. 37 § 1 k.p.k. nie może być interpretowany

rozszerzająco. Dotyczy to zwłaszcza podstawowej przesłanki jego zastosowania,

III KO 53/26

3

jaką jest pojęcie dobra wymiaru sprawiedliwości, które determinuje przeniesienie

sprawy m.in., gdy zachodzą uzasadnione obawy o bezstronność sądu właściwego -

rozumianego jako ogół orzekających w tym sądzie sędziów i asesorów. Rolą art. 37

§ 1 k.p.k. jest więc zabezpieczenie obiektywizmu i bezstronności sądu, ale dopiero

wówczas, gdy inne instytucje służące temu celowi są niewystarczające.

Do okoliczności tego rodzaju nie należą problemy techniczno-organizacyjne

danego sądu, w tym w szczególności wystąpienie swoistego rodzaju konflikt

pomiędzy kierownictwem sądu właściwego miejscowo a sędzią, któremu do

rozpoznania przydzielono konkretną sprawę. Przypomnieć należy trafną uwagę

Sąd Najwyższy wyrażoną powołanym już wyżej w postanowieniu z dnia 26 stycznia

2025 r., III KO 220/25, że „Przesłanką przekazania sprawy innemu sądowi

równorzędnemu w trybie art. 37 § 1 k.p.k. jest dobro wymiaru sprawiedliwości a nie

dobrostan sędziego, który ma przydzieloną do rozpoznania sprawę i który

kwestionuje formalną poprawność przydziału do rozpoznania określonego rodzaju

spraw”.

W kategoriach nieporozumienia traktować należy tę część wywodu Sądu

zawartą w jego postanowieniu, w którym ze sposobu przydziału sprawy

wyprowadza wniosek o możliwości zaistnienia w odbiorze zewnętrznym

uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności tego sędziego. Niewątpliwym jest,

że okoliczności wskazane przez Sąd uzasadniające tzw. właściwość z delegacji,

muszą mieć charakter szczególny, wskazujący na niezdolność do utworzenia w

danym sądzie składu gwarantującego niezawisłość, bezstronność i niezależność, a

więc wartości o których mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Instytucja z art. 37 k.p.k.

nie służy natomiast ze swej istoty do przekazywania spraw pomiędzy sędziami, czy

eliminacji od orzekania konkretnego sędziego pośród sędziów danego sądu (tak

Sąd Najwyższy we wskazanych w tym uzasadnieniu postanowieniach: z dnia 14

stycznia 2026 r., III KO 229/25; z dnia 15 stycznia 2025 r., III KO 239/25; z dnia 21

stycznia 2026 r., III KO 218/25; z dnia 30 stycznia 2026 r., III KO 14/26).

Podtrzymać należy też stanowisko zawarte w uzasadnieniu ostatniego z

powołanych orzeczeń Sądu Najwyższego, że czynności podejmowane w toku

niniejszego postępowania przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie w osobie sędziego X.

Y., w tym wystąpienie do Sądu Najwyższego z wnioskiem opartym o przepis art. 37

III KO 53/26

4

§ 1 k.p.k., nie tylko nie służy dobru wymiaru sprawiedliwość, lecz wręcz dobru temu

zagraża. Akt oskarżenia w tej sprawie, nienależącej przy tym do spraw

skomplikowanych, wpłynął do sądu właściwego miejscowo w dniu 23 grudnia 2024

r. i do chwili obecnej nie doczekał się merytorycznego rozstrzygnięcia, co w sposób

bezpośredni godzi w prawo strony do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym

terminie, a więc stanowi naruszenie nie tylko art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k., lecz również

zasad konstytucyjnych (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz konwencyjnych (art. 6 ust. 1

Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności).

Kierując się całokształtem przeprowadzonych wyżej rozważań postanowiono

jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]