Przydział sprawy wbrew uchwałom KRS nie uzasadnia przekazania wyroku łącznego

Przed Sądem Rejonowym w Rzeszowie wszczęto postępowanie o wydanie

wyroku łącznego wobec skazanego Ł.P. (sygn. akt II K 1120/24). Powyższą sprawę

przydzielono do referatu SSR X. Y.

Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 1120/24, Sąd

Rejonowy w Rzeszowie (w składzie SSR X. Y.), na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.,

zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie wyżej wymienionej sprawy do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Jako przyczyny uzasadniające

podjęcie takowej decyzji organ wnioskujący wskazał fakt, że kierownictwo Sądu

Rejonowego w Rzeszowie, a w szczególności prezes tego sądu, nie respektuje

uchwał Krajowej Rady Sądownictwa nr 27/2025 i 825/2025 r. oraz przepisów art.

22a § 6 u.s.p., czego wyrazem jest m.in. przydzielenie SSR X. Y. niniejszej sprawy

III KO 60/26

2

do rozpoznania. W ocenie Sądu Rejonowego w Rzeszowie, „zobowiązywanie

sędziego X. Y. do prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie wbrew

uchwałom Krajowej Rady Sądownictwa oraz wbrew przepisom art. 22a § 6 u.s.p.

stanowi sytuację, która uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi

równorzędnemu. Sytuacja ta wywiera bowiem niewątpliwie wpływ na swobodę

orzekania sędziego X. Y., zmuszając go de facto do pomijania jednoznacznych

postanowień uchwał Krajowej Rady Sądownictwa, do naruszania obowiązujących

przepisów ustawy, jak też do postępowania wbrew złożonemu ślubowaniu

sędziowskiemu. Sytuacja ta stwarza ponadto w odbiorze zewnętrznym przekonanie

o braku warunków do rozpoznania sprawy przez sędziego X. Y. w sposób

swobodny i obiektywny”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego w Rzeszowie nie zasługiwał na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że przepisy art. 37 k.p.k., wprowadzające

odstępstwo od konstytucyjnej zasady prawa do rozpoznania sprawy przez sąd

właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji), muszą być wykładane restryktywnie.

Odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może

zatem nastąpić tylko „w sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że

pozostawieniu sprawy w gestii tego sądu (podkreślenie SN) sprzeciwiałoby się

dobro wymiaru sprawiedliwości. Oznacza to, że ocena przesłanek przemawiających

za skorzystaniem z instytucji unormowanej w art. 37 powinna cechować się

zdecydowaną wyrazistością wniosków wynikających z tej oceny, oczywistych przy

tym na tle całokształtu realiów konkretnej sprawy, w tym procesowych

uwarunkowań jej rozpoznania przez sąd miejscowo właściwy (podkreślenie SN) i

konsekwencji jej przekazania innemu sądowi” (J. Kosonoga [w:] Kodeks

postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R. A. Stefański, S.

Zabłocki, Warszawa 2017, komentarz do art. 37, teza 6).

W przedmiotowej sprawie organ wnioskujący powyższych okoliczności nie

wykazał. Argumenty sądu, odnoszące się do niemożności rozpoznania niniejszej

sprawy w sposób bezstronny, zostały bowiem przedstawione z perspektywy

jednego z sędziów Sądu Rejonowego w Rzeszowie, a nie Sądu Rejonowego w

Rzeszowie. Sama niemożność rozpoznania sprawy w sposób bezstronny przez

III KO 60/26

3

jednego z sędziów określonego sądu w sposób oczywisty nie uzasadnia zaś

przekazania sprawy do rozpoznania sprawy innemu sądowi równorzędnemu w

wyjątkowym trybie przewidzianym w art. 37 k.p.k. Świadczy o tym jednoznaczne

brzmienie tej regulacji, na której gruncie w doktrynie i judykaturze formułuje się

równie stanowcze wnioski. Trafnie podkreśla się m.in., że „wyjątkowość omawianej

instytucji, nazywanej niekiedy nadzwyczajną właściwością z delegacji, forum

extraordinarium (…) sprowadza się również do konieczności gruntownego

rozważenia innych możliwości procesowych, przed skierowaniem wniosku do Sądu

Najwyższego. Innymi słowy, przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi w

trybie art. 37 aktualizuje się dopiero wówczas, gdy nie ma innej podstawy

procesowej (podkreślenie SN) dla realizacji dobra wymiaru sprawiedliwości. W

szczególności in concreto w rachubę może wchodzić wyłączenie sędziego czy też

przekazanie sprawy w trybie art. 36 lub 43”. (zob. J. Kosonoga, Kodeks…, teza 8 i

powołane tam poglądy orzecznictwa i doktryny). W postanowieniu z dnia 17

sierpnia 2004 r., sygn. akt V KO 42/04, Sąd Najwyższy podkreślając wyjątkowość

instytucji przewidzianej w przepisie art. 37 k.p.k. wskazał, „że nie może ona

zastępować przekazania sprawy przez sąd wyższego rzędu z powodu wyłączenia

sędziów, o którym mowa w art. 43 k.p.k. Przekazanie sprawy przez Sąd Najwyższy

na podstawie art. 37 k.p.k. musi być oparte na innych przesłankach”. Owymi innymi

przesłankami zaś, co potwierdza utrwalona linia orzecznicza Sądu Najwyższego,

nie mogą być przy tym przeszkody o charakterze organizacyjnym, do których bez

wątpienia należy również zaliczyć problemy związane z przydziałem spraw

konkretnemu sędziemu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia

2006 r., sygn. akt II KO 42/06).

Powyższy wywód prowadzi do konkluzji, że organ wnioskujący nie wykazał,

by w przedmiotowej sprawie zaktualizowały się przesłanki uzasadniające

skorzystanie przez Sąd Najwyższy z wyjątkowej instytucji przekazania sprawy do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości, co musiało skutkować odmową uwzględnienia wniosku.

Kierując się powyższą argumentacją, orzeczono jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[WB]

III KO 60/26

4

[r.g.]