Sędzia powołany w trybie KRS z 2017 r. wyłączony z mocy prawa od sprawy A.C.

W dniu 25 kwietnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy

skazanej A.C. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt II AKa 291/22,

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 3 czerwca 2022 r.,

sygn. akt II K 46/20, stanowiący w rzeczywistości sygnalizację konieczności

wznowienia tego postępowania z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z

III KO 68/25

2

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z nienależytą obsadą Sądu pierwszej instancji, a

to z powodu udziału w składzie tego Sądu sędzi X.Y. powołanej na urząd sędziego

sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Koszalinie na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3 – powoływanej dalej w tekście uzasadnienia jako ustawa o KRS

z 2017 r.).

Sprawa zarejestrowana została pod sygn. III KO 68/25.

Po wyłączeniu – na wnioski obrońcy – od udziału w tej sprawie: sędziów A.D.,

M.M. i P.K. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2025 r., KRI 1173)

oraz sędziego M.B. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2026 r., KRI

1252), zarządzeniem z dnia 10 lutego 2026 r. wyznaczono kolejnego referenta w

osobie sędziego I.Z.

Pismem z dnia 19 lutego 2026 r. (data wpływu do SN) obrońca skazanej A.C.

złożył wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie III KO 68/25 również sędziego I.Z.

Jako podstawę swojego wniosku jego autor wskazał przepisy art. 40 § 1 k.p.k. w zw.

z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. W jego ocenie okoliczność powołania

sędziego I.Z. na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą o KRS z 2017 r. prowadzi do

sytuacji, że sędzia ten „musiałby dokonywać oceny stosunku prawnoprocesowego

(którego podmiotem, obok stron, jest także sędzia rozpoznający sprawę)

wywierającego zarazem wpływ na jego własne prawa i obowiązki”. Odwołał się przy

tym do zapadłych już w toku postępowania wznowieniowego postanowień Sądu

Najwyższego wyłączających od udziału w tej sprawie innych sędziów powołanych

na urzędy sędziów Sądu Najwyższego w tożsamej procedurze jak w wypadku

sędziego I.Z. oraz objętej sygnalizacją sędzi X.Y.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie III KO 68/25 sędziego I.Z. uznać

należało za oczywiście zasadny, co skutkowało wyłączeniem tego sędziego z mocy

prawa (podkreślenie SN) od rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania

(sygnalizacji) wniesionego na rzecz skazanej A.C. przez jej obrońcę.

III KO 68/25

3

Zgodnie z treścią art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. sędzia jest z mocy prawa wyłączony

od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio.

Ratio legis art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. jest czytelne i – w myśl zasady nemo iudex

indoneus in propria causa – sprowadza się do odsunięcia od sprawy sędziego, w

sytuacji, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na sferę jego praw i obowiązków. Nie

chodzi przy tym jedynie o te ewidentne przypadki, gdy sędzia jest stroną procesową,

która ex definitione ma interes prawny w korzystnym dla siebie rozstrzygnięciu, ale

o każdy przypadek, gdy sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio (zob. J. Kosonoga

(w:) R. A. Stefański S. Zabłocki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz

do art. 1 – 166, Warszawa 2017, tom I, s. 550). Trudno o bardziej jednoznaczny

przykład tego rodzaju sytuacji niż ten, w którym sędzia Sądu Najwyższego

powołany w niekonstytucyjnym trybie, ma rozstrzygać sprawę wznowieniową, w

której podstawą sygnalizacji opartej o przepis art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k. jest udział w składzie orzekającym Sądu pierwszej instancji osoby

powołanej również z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa nie będącej organem

tożsamym z tym, który przewidziany jest w art. 187 ust. 1 Konstytucji

Rzeczpospolitej Polskiej (zob. pkt 1 uchwały składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22).

Argumentację powyższą wspierają pisemne motywy wydanego już w tej

sprawie i powołanego zarówno w tym uzasadnieniu, jak i we wniosku o wyłączenie,

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2025 r., KRI 1173, którym

wyłączono – na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. – sędziów A.D., M.M. i P.K. od

udziału w sprawie III KO 68/25, a którą to argumentację ten skład Sądu

Najwyższego w całej rozciągłości podziela.

Niniejsza sprawa jest kolejną potwierdzającą destrukcyjne dla działalności

Sądu Najwyższego oraz dla wymiaru sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej

czynności podejmowanych przez sędziów powołanych do tego Sądu po dniu 17

stycznia 2018 r., którzy nie respektując orzecznictwa organów międzynarodowych

(Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej) oraz Sądu Najwyższego (zob. powołana wyżej uchwała z dnia 2

czerwca 2022 r., I KZP 2/22, a przede wszystkim mająca moc zasady prawnej

uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-

III KO 68/25

4

4110-1/20, OSNK 2020, z. 2, poz. 7), uniemożliwiają stronom rozpoznanie ich

sprawy przez sąd niezależny i niezawisły, pozbawiając je tym samym prawa do

sądu gwarantowanego przepisami Konstytucji RP (art. 45 ust. 1) oraz normami

traktatowymi (art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art. 6 ust. 1

Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności).

W tym układzie dziwi, chociaż zasadniczo dziwić nie powinna, postawa

sędziego I.Z., który pomimo wskazanych wyżej uwarunkowań procesowych

(konieczność rozpatrywania kwestii wystąpienia bezwzględnej przyczyny

odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. związanej z braniem udziału w

wydaniu przez Sąd Okręgowy w Koszalinie objętego sygnalizacją orzeczenia osoby

powołanej w niekonstytucyjnej procedurze tożsamej z procedują, w której sam

został powołany), nie zdecydował się na złożenie na piśmie oświadczenia, o którym

mowa w art. 42 § 2 k.p.k., co bez wątpienia przyspieszyłoby stworzenie składu

orzekającego Sądu Najwyższego spełniającego wymogi konstytucyjne i

konwencyjne, a więc sądu bezstronnego.

Kierując się powołanymi wyżej względami orzeczono jak w części

dyspozytywnej.

[WB]

[a.ł]