Sąd Najwyższy nie przekazał sprawy policjantów do innego sądu rejonowego

Sąd Rejonowy w Oświęcimiu postanowieniem z dnia 18 marca 2026 r., w

sprawie o sygn. akt II K 205/26, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie

sprawy A. L. i M. M., oskarżonych z art. 231 § 1 k.k. i art. 107 ust. 1 ustawy o

ochronie danych osobowych w zw. z art. 11 § 2 k.k., do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że

oskarżonymi w sprawie są funkcjonariusze Policji Komisariatu Policji w C., którzy

często, z racji rejonizacji, współpracują Sądem, czy to w związku z

doprowadzeniami oskarżonych, świadków, czy też sami są świadkami w sprawach

karnych i wykroczeniowych, co może zrodzić w społeczeństwie przekonanie, że

III KO 93/26

2

rozstrzygnięcie sprawy uzależnione może być od relacji zawodowych istniejących

między pracownikami wymiaru sprawiedliwości.

W dniu 3 kwietnia 2026 r., w ślad za przekazanymi aktami, do Sądu

Najwyższego wpłynęło pismo pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej, w którym

wnosi on o nieuwzględnienie wystąpienia Sądu Rejonowego w Oświęcimiu

wskazując, iż w sprawie nie wystapiły przesłanki przewidziane w art. 37 § 1 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego nie zasługuje na uwzględnienie.

Przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w

trybie art. 37 § 1 k.p.k., jako odstępstwo od zasady rozpoznawania sprawy przez

sąd właściwy miejscowo, ma charakter wyjątkowy. Niejednokrotnie Sąd Najwyższy

podkreślał, że zastosowanie tej instytucji może nastąpić tylko wtedy, gdy występują

okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do

obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Odstąpienie od zasady

właściwości miejscowej może uzasadniać wystąpienie takich okoliczności, które u

postronnego i niezainteresowanego sposobem rozstrzygnięcia danej sprawy

obserwatora procesu mogą zrodzić podejrzenie braku obiektywizmu w jej

rozpoznaniu przez sąd właściwy. W swoich orzeczeniach Sąd Najwyższy

wielokrotnie zwracał również uwagę na fakt, że nadmierne wykorzystywanie

omawianej instytucji jest niedopuszczalne, gdyż przynosi szkodę wymiarowi

sprawiedliwości, podważając zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości

sędziów (m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2005 r., V KO

19/05 czy z dnia 26 lutego 2007 r., IV KO 8/07).

Do uwzględnienia wniosku Sądu Rejonowego w Oświęcimiu nie jest

wystarczające utrzymywanie, że z tego tylko powodu, że oskarżeni są policjantami i

w związku z tym pozostają w relacjach służbowych z Sądem właściwym brak jest

należytych warunków do rozpoznania sprawy przez ten Sąd. Sąd Najwyższy nie

znajduje podstaw do przyjęcia, w realiach tej sprawy, że w szerokim odbiorze

społecznym może dojść do wątpliwości czy powyższa sprawa rozpoznana zostanie

w sposób bezstronny. Przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby w

konsekwencji do sytuacji, w której sprawy funkcjonariuszy Policji z reguły nie byłyby

rozpoznawane przez sądy miejscowo właściwe. Stanowiłoby to wyraz generalnej

III KO 93/26

3

nieufności do niezależności i obiektywizmu sędziów w rozpoznawaniu pewnych

kategorii spraw. W orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednokrotnie podkreślano,

że sam fak istnienia kontaków zawodowych osob związanych z sędziami sądu

rozpoznającego sprawę, w tym funkcjonariuszy policji, nie uzasadnia jeszcze

konieczności przekazania sprawy ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Niezbędne jest wykazanie dodatkowych okoliczności uzasadniających taką

decyzję, w szczególności takich jak regularność i częstotliwość kontaktów

zawodowych z sędziami danego sądu (zob. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 14 lipca 2004 r., IV Ko 26/04 i z dnia 11 października 2005 r.,

III KO 58/05). W wystąpieniu Sądu Rejonowego okoliczności takich w dostateczny

sposób nie wykazano, nietrafnie zaliczając przy tym policjantów do pracowników

wymiaru sprawiedliwości. Zauważyć też trzeba, iż czyny zarzucane

funkcjonariuszom Policji nie pozostają w jakimkolwiek związku z funkcjonowaniem

Sądu Rejonowego w Oświęcimiu, czy z orzekającymi w nim sędziami.

Wnioskujący Sąd nie wykazał nadto, aby wszyscy sędziowie tego Sądu

utracili kwalifikacje do obiektywnego rozpoznania sprawy i aby zaistniała sytuacja

stwarzała w opinii publicznej przekonanie o braku warunków do właściwego

rozstrzygnięcia sprawy oraz braku zdolności wszystkich sędziów tego Sądu do

zachowania bezstronności. Regulacja art. 37 § 1 k.p.k. ma służyć wyeliminowaniu

rzeczywistych zagrożeń dla orzekania w sytuacjach, w których – ze względu na

dobro wymiaru sprawiedliwości – wszyscy sędziowie danego sądu, przynajmniej w

odbiorze zewnętrznym – nie gwarantują zachowania bezstronności i nie może

zastępować instytucji uregulowanej w przepisach art. 40 – 44 k.p.k.

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]

III KO 93/26

4