Zarzut wadliwej nominacji sędziego w sprawie oszustw. SN oddalił skargę

Treść orzeczenia około 8 minut czytania

III KS 60/25

POSTANOWIENIE

Dnia 28 stycznia 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Małgorzata Bednarek

w sprawie K.D.

oskarżonego o czyny z art. 286 § 1 k.k.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron

w dniu 28 stycznia 2026 r.,

skargi obrońcy oskarżonego

na wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu

z 9 września 2025 r., sygn. akt II Ka 174/25,

uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Przemyślu

z 16 stycznia 2025 r., sygn. akt II K 966/23 i przekazującego sprawę Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania,

na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.

p o s t a n o w i ł

1. oddalić skargę;

2. kosztami sądowymi postępowania

skargowego

obciążyć

oskarżonego.

III KS 60/25

2

K.D. wyrokiem Sądu Rejonowego w Przemyślu z 16 stycznia 2025 r., sygn. II

K 966/23 został uniewinniony od popełnienia 13 zarzucanych mu czynów z art. 286

§ 1 k.k.

Od powyższego wyroku apelację wywiódł prokurator i pełnomocnik oskarżyciela

posiłkowego.

Prokurator powyższemu orzeczeniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych

przyjętych za jego podstawę, polegający na wyrażeniu poglądu, iż dowody

ujawnione na rozprawie i ustalone na ich podstawie okoliczności wskazują, iż

oskarżony K.D. nie popełnił zarzucanych mu przestępstw z art. 286 § 1 k.k.,

jakkolwiek dowody te i okoliczności ocenione we wzajemnym ze sobą powiązaniu

prowadzą nieodparcie do przeciwnego wniosku.

Stawiając powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Przemyślu do ponownego

rozpoznania.

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wyrokowi Sądu Rejonowego

w Przemyślu zarzucił natomiast:

1. o

brazę przepisów postępowania mającą wpływ na jego treść, tj. przepisów art.

7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k., polegającą na przekroczeniu granic swobodnej

oceny dowodów i nieuwzględnieniu okoliczności, które przemawiały na niekorzyść

oskarżonego.

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i

mający wpływ na jego treść poprzez przyjęcie, że istnienie obiektywnych

okoliczności takich jak epidemia COVID-19, wojna na Ukrainie i przerwanie

ciągów dostaw doprowadziło do wyeliminowania możliwości przypisania

oskarżonemu działania umyślnego z zamiarem bezpośrednim kierunkowym

oraz wyeliminowało możliwość przypisania oskarżonemu skutku w postaci

doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem

pokrzywdzonego P.M., co skutkowało jego uniewinnieniem od popełnienia

zarzuconego mu w pkt. V aktu oskarżenia czynu, podczas gdy prawidłowa

analiza zgromadzonego w sprawie całokształtu materiału dowodowego w

tym w szczególności ustalenie, że oskarżony w chwili zawierania umowy z

III KS 60/25

3

P.M. miał świadomość istniejących obiektywnych przeszkód w realizacji

umowy zgodnie z jej treścią, co wynika m.in. z treści jego wyjaśnień

prowadzi do wniosków odmiennych.

Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku

w pkt. V poprzez uznanie oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu

aktem oskarżenia czynu opisanego w pkt. V i wymierzenie mu kary według uznania

sądu orzekającego oraz orzeczenie wobec oskarżonego obowiązku naprawienia

szkody na rzecz oskarżyciela posiłkowego P.M. w kwocie 29.783,53 zł.

Wyrokiem z 9 września 2025 r., sygn. II Ka 174/25, Sąd Okręgowy w

Przemyślu uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Przemyślu.

Na powyższy wyrok skargę złożył obrońca oskarżonego, w której

zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu art. 439 pkt 1 i 2 k.p.k.

poprzez brak wyłączenia od rozpoznania w niniejszej sprawie w II instancji SSO

X.Y. powołanej na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa,

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw w

wyniku uchwały nr […]/2024 z […] 2024 r., przez co doszło do naruszenia

standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz

art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,

wyrażającą się wpływem władzy wykonawczej na procedurę nominacji SSO X.Y.,

co spowodowało, że sąd był nienależycie obsadzony i co zaburzało bezstronność

sędziego odczuwającego presję sprawujących władzę co do wyniku sprawy, a

mianowicie zakończenia postępowania sądowego ustaleniem sprawcy i jego

skazaniem, a przez to uwolnieniem „władzy” od niezręcznego zarzutu opinii

społecznej – wyborców – uniewinnieniem oskarżonego od szeregu zarzutów

oszustw, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.

Podnosząc powyższy zarzut autor skargi wniósł o wyznaczenie rozprawy i w

wyniku rozpoznania skargi uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie

III KS 60/25

4

sprawy Sądowi Okręgowemu w Przemyślu jako sądowi odwoławczemu do

ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście

bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Wniesiona skarga jest bezzasadna i tym samym koniecznym było jej oddalenie.

Zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. skargę jako nadzwyczajny środek zaskarżenia

można wnieść na wyrok sądu odwoławczego, gdy wydanie na etapie postępowania

apelacyjnego orzeczenie o charakterze kasatoryjnym narusza treść art. 437 k.p.k.

lub też gdy przy wydaniu tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna

odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k. Jednoznaczne brzmienie przepisu art. 437 § 2 zd.

2 k.p.k. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że sąd odwoławczy może uchylić

wyrok sądu I instancji jedynie w sytuacji gdy wykaże, iż dotychczasowe

rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z wad określonych w art. 439 § 1 k.p.k. lub na

przeszkodzie dokonania korekty orzeczenia pierwszoinstancyjnego stoi dyrektywa

wynikająca z treści art. 454 k.p.k., co wymaga dokonania analizy istniejącego

materiału i wykazania wad w rozumowaniu sądu meriti albo zachodzi konieczność

przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości. W każdej z tych sytuacji,

sąd odwoławczy jest zobowiązany do wskazania, która z okoliczności

wymienionych w art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. stanowiła in concreto podstawę uchylenia

wyroku sądu I instancji oraz przedstawić argumenty, które doprowadziły go do

takiego wniosku (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 6 lutego 2019 r., IV KS 3/19).

Biorąc pod uwagę treść zarzutu wskazać należy, że przepis art. 439 § 1 k.p.k.

ma charakter wyjątkowy, z uwagi na fakt, że zaistnienie jednej z taksatywnie

wymienionych w nim przyczyn obliguje sąd do orzekania poza granicami

III KS 60/25

5

zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz niezależnie od wpływu uchybienia na

treść wyroku. Niewątpliwie każde z uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k.

narusza prawo do rzetelnego procesu. W niniejszej sprawie natomiast skarżący

uchybienia rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.

upatruje w udziale w rozpoznaniu sprawy przez sad II instancji sędziego

powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3).

Odnosząc się do tego rodzaju zarzutu kasacyjnego i towarzyszącej mu

argumentacji, stwierdzić trzeba, że zaskarżony wyrok nie został wydany z obrazą

przepisów skutkującą zaistnieniem sytuacji, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 1 lub

2 k.p.k. Skarżący, odwołując się w tym zakresie do uchwały składu połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23

stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I-4110-1/20, nie wykazał istnienia podstawy do

twierdzenia, że sąd, w którego składzie brała udział sędzia X.Y., był nienależycie

obsadzony. Biorąc nawet pod uwagę treść przywołanej przez skarżącego uchwały

wskazać należy, że sam tylko fakt powołania na urząd sędziego w sądzie

powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w

kwestionowanym przez skarżącego trybie nie powoduje, że sąd utworzony z

udziałem sędziego powołanego w takim trybie jest nienależycie obsadzony w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Staje się nim wówczas, gdy wadliwość procesu

powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu

niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz

art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zarzut

postawiony w skardze nie mógł zatem okazać się skuteczny, gdyż skarżący nie

wskazał na istnienie jakiejkolwiek okoliczności uzasadniających wątpliwości, że

proces powołania wymienionej wyżej sędzi prowadził in concreto do naruszenia

konstytucyjnego i konwencyjnego standardu niezawisłości i bezstronności sądu.

Nie jest nim bowiem sam fakt udziału we wskazanej procedurze awansowej

sędziego X.Y., jak i fakt jednoznacznej oceny materiału dowodowego – jaki został

zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku sądu odwoławczego.

III KS 60/25

6

Wobec przewijającej się w uzasadnieniu skargi argumentacji o nazbyt

stanowczym stanowisku sądu odwoławczego co do oceny materiału dowodowego,

a który prowadzić ma do spełnienia określonych oczekiwań władzy wykonawczej

wynikających - jak to ujął skarżący - z „żądzy krwi” wskazać należy, że zgodnie ze

stanowiskiem zawartym w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20

września 2018 r., I KZP 10/18, które Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela

„możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego, umarzającego albo warunkowo

umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2

zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia

stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych

w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego,

dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń

faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego

czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. Sama tylko

możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem

pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius

określonej w art. 454 § 1 k.p.k..". Oznacza to, że sąd odwoławczy zobligowany jest

albo uzupełnić postępowanie dowodowe, by upewnić się, że rozstrzygnięcie

uniewinniające jest niezasadne, lub wyraźnie uargumentować, iż na podstawie

zgromadzonego w sposób prawidłowy materiału dowodowego nie ma możliwości

wydania wyroku uniewinniającego (vide postanowienie Sądu Najwyższego z 8

stycznia 2025 r. V KS 27/24). W niniejszej natomiast sprawie sąd odwoławczy

precyzyjnie uzasadnił, dlaczego podzielił zarzuty apelacji dotyczące błędów w

czynieniu ustaleń faktycznych i wyciągnął z tego odmienną od sądu I instancji

ocenę zgromadzonych dowodów i z tego powodu trudno czynić mu zarzut braku

bezstronności czy też niezawisłości – skoro ocena materiału dowodowego jest

niezbędna z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa procesowego, jak i

wynikających z nich jednolitej praktyki orzeczniczej – co do zakresu stosowania

przepisu art. 454 § 1 k.p.k., na który to przepis powołuje się w swoim

rozstrzygnięciu sąd odwoławczy. W sprawie niniejszej Sąd Okręgowy jasno

wywiódł, że jego zdaniem argumentacja sądu I instancji prowadząca do

III KS 60/25

7

uniewinnienia oskarżonego nie może się ostać. Nie miał zatem innej możliwości jak

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarga nie

zawiera żadnych argumentów, które mogłyby podważyć tego rodzaju decyzję sądu

odwoławczego.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej.

[WB]

[a.ł]