SN uchylił zarządzenie odrzucające wniosek skazanego o przywrócenie terminu do kasacji

Z. W. pismem z dnia 5 sierpnia 2025 r. wniósł m.in. o przywrócenie terminu

do wniesienia kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 9 czerwca

2025 r., sygn. akt IV Ka 1295/24, nie wskazując okoliczności, które miały

doprowadzić do niedotrzymania terminu zawitego do wniesienia kasacji w sprawie,

jak również daty ustania przeszkody, która uniemożliwiała mu dokonanie czynności

w przewidzianym dla niej terminie zawitym. Wobec powyższego, zarządzeniem z

III KZ 7/26

2

dnia 15 stycznia 2026 r., zostało on wezwany do wskazania tych okoliczności w

terminie 7 dni od dnia otrzymania zarządzenia. W odpowiedzi na to wezwanie

skazany wskazał jedynie, że uważa, iż termin do wniesienia kasacji winien zostać

przywrócony, jako że reprezentujący go obrońca nienależycie wykonał swoje

obowiązki.

Zastępca Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu

Okręgowego w Szczecinie zarządzeniem z dnia 3 lutego 2026 r., sygn. akt IV Ka

1295/24, uznał wniosek Z. W. o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji od

wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2025 r., sygn. akt IV Ka

1295/24, za bezskuteczny.

Zażalenie na to zarządzenie wniósł obrońca skazanego z urzędu,

zaskarżając je w całości. Zarzucił mu:

1. obrazę art. 126 § 1 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że termin do złożenia

wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg najpóźniej w dniu 23 czerwca 2025

r., podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż przeszkoda w dokonaniu

czynności procesowej miała charakter obiektywny i trwała do chwili uzyskania przez

skazanego realnej wiedzy o bezskuteczności działania obrońcy oraz konieczności

samodzielnego podjęcia czynności, czyli z treści zarządzenia z dnia 25 lipca 2025

r.;

2. obrazę art. 16 § 1 i 2 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie, że skazany -

pozbawiony wolności i nieobecny przy ogłoszeniu wyroku - nie został pouczony o

przysługującym mu prawie i terminie do złożenia wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku oraz o zasadach wniesienia kasacji, co nie może rodzić dla

niego negatywnych skutków procesowych;

3. naruszenie art. 84 § 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. przez pominięcie

gwarancyjnego charakteru prawa do obrony w sytuacji, w której skazany

pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, że nadal korzysta z pomocy

obrońcy z urzędu w zakresie podjęcia czynności zmierzających do wniesienia

nadzwyczajnego środka zaskarżenia;

4. zaniechanie wykładni treści pism skazanego zgodnie z art. 118 § 1 k.p.k.,

a więc zgodnie z ich rzeczywistą treścią i intencją.

III KZ 7/26

3

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o przyznanie kosztów

obrony udzielonej z urzędu według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Wniesione zażalenie jest zasadne i dlatego zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 126 § 1 k.p.k. wniosek o przywrócenie terminu zawitego

powinien zostać zgłoszony w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody.

Niedopełnienie zaś tego warunku stanowi brak formalny wskazanego wniosku,

który stosownie do treści art. 122 § 1 k.p.k. powoduje, że czynność procesowa

dokonana po upływie tego terminu jest bezskuteczna. Nie może zatem budzić

wątpliwości, że samo merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu

zawitego, np. jak w sprawie niniejszej do złożenia kasacji, musi poprzedzać

badanie spełnienia warunków formalnych tego wniosku, w tym zachowania

siedmiodniowego terminu zawitego od ustania przeszkody uniemożliwiającej jego

zgłoszenie (zob. postanowienie SN z dnia 27 października 2014 r., V KZ 43/14 i

wskazane tam orzeczenie).

Trafnie zatem w sprawie niniejszej przed przystąpieniem do merytorycznego

rozpoznania wniosku skazanego o przywrócenie zawitego terminu do wniesienia

kasacji analizowano warunek formalny tego wniosku w postaci wniesienia go w

zakreślonym przepisem art. 126 § 1 k.p.k. terminie. Z uzasadnienia zaskarżonego

zarządzenia wynika jednak, że analizując powyższą kwestię uznano, iż nawet,

gdyby przyjmować z korzyścią dla Z. W. , że po jego stronie wystąpiła przyczyna od

niego niezależna, która uniemożliwiła mu dokonanie czynności w terminie wobec

braku kontaktu z obrońcą odnośnie do wyroku wydanego w dniu 9 czerwca 2025 r.,

sygn. akt IV Ka 1295/24, to ustanie tej przeszkody nastąpiło najpóźniej w dniu 23

czerwca 2025 r., kiedy to skazany podjął kontakt z Sądem, w treści swych pism

wskazując na posiadanie wiedzy o wydaniu tego wyroku. Skoro zatem w dniu 23

czerwca 2025 r. rozpoczął bieg 7-dniowy termin z art. 126 § 1 k.p.k., to Z. W. miał

możliwość wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia w sprawie

kasacji jedynie do dnia 30 czerwca 2025 r. Składając zaś swój wniosek dopiero w

dniu 5 sierpnia 2025 r. dokonał tej czynności po terminie zakreślonym w art. 126 §

1 k.p.k.

III KZ 7/26

4

Stanowisko to zasadnie kontestuje we wniesionym zażaleniu obrońca

skazanego. Słusznie twierdzi bowiem, że w realiach sprawy nie sposób

przyjmować, iż ustanie przeszkody nastąpiło w dniu 23 czerwca 2025 r., i od tej

daty rozpoczął bieg 7-dniowy zawity termin, o jakim mowa w art. 126 § 1 k.p.k., na

złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wszak skazany w dniu 23 czerwca 2025

r. złożył pismo, które potraktowane zostało jako kasacja (a nie kasacje – gdyż

każda strona ma prawo do jednej kasacji) od wyroku Sądu Okręgowego w

Szczecinie z dnia 9 czerwca 2025 r., sygn. akt IV Ka 1295/24. Z pisma tego

rzeczywiście wynika, że skazany miał wiedzę o wydaniu powyższego wyroku.

Kluczowe jest jednak to, że wobec braku wniosku w tym przedmiocie nie był on

doprowadzony na rozprawę odwoławczą, podczas której doszło do ogłoszenia

tegoż wyroku. Był wówczas obecny jedynie jego obrońca z urzędu. Z. W. nie został

zatem pouczony o terminie i sposobie wniesienia kasacji. Nadto, z oświadczeń

skazanego wynika, że zakładał, iż kasację w jego sprawie wniesie jego obrońca z

urzędu, przyjmując, iż ciągle jest przez niego reprezentowany pomimo

prawomocnego zakończenia postępowania. W tych okolicznościach wniesienie

przez skazanego w dniu 23 czerwca 2025 r. pisma uznanego za kasację wskazuje,

że obce były mu wymogi formalne związane z wniesieniem kasacji, w

szczególności zaś przewidziany na tę czynność zawity termin. Dopiero od momentu

uzyskania wiedzy przez skazanego o wydaniu zarządzenia z dnia 25 lipca 2025 r. o

odmowie przyjęcia osobistej kasacji, jako wniesionej po terminie (utrzymanego

następnie w mocy postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2025 r., III

KZ 32/25) można liczyć bieg terminu na złożenie wniosku o przywrócenie mu

terminu do wniesienia kasacji, jako że wtedy to realnie ustała przeszkoda

uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie. Wszak właśnie po wydaniu tej

decyzji procesowej skazany pismem z dnia 5 sierpnia 2025 r. zwrócił się o

przywrócenie mu terminu do wniesienia kasacji.

Tym samym w ocenie Sądu Najwyższego w zaskarżonym zarządzeniu

wadliwie przyjęto, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął

bieg najpóźniej w dniu 23 czerwca 2025 r., podczas gdy z okoliczności sprawy

wynika, iż przeszkoda w dokonaniu czynności procesowej trwała aż do chwili

uzyskania przez skazanego realnej wiedzy o bezskuteczności działania obrońcy

III KZ 7/26

5

oraz konieczności samodzielnego podjęcia czynności, czyli z treści zarządzenia z

dnia 25 lipca 2025 r., co słusznie wskazuje obrońca w zażaleniu. Zasadnie podnosi

również obrońca, że w realiach sprawy nie uwzględniono, że skazany - pozbawiony

wolności i nieobecny przy ogłoszeniu wyroku - nie został we właściwy sposób

pouczony o zasadach wniesienia kasacji, co nie powinno rodzić dla niego

negatywnych skutków procesowych.

Dlatego też Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone zarządzenie i przekazał

sprawę Przewodniczącemu IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu

Okręgowego w Szczecinie do ponownego rozpoznania. W ponownym

postępowaniu należy uwzględnić powyższe zapatrywania oraz okoliczność, że

wymogiem płynącym z art. 126 § 1 k.p.k. jest nie tylko złożenie wniosku ze

wskazaniem przyczyny od strony niezależnej we wskazanym w tym przepisie

terminie, ale również dopełnienie czynności, która miała być w terminie wykonana.

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]