Wspólnik spółki jawnej zawyżył wartość sporu o postojowe. SN oddalił zażalenie

Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu

orzekając w sprawie M. sp. j. z siedzibą w P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych […] Oddział w Poznaniu, odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawcy.

Sąd odwoławczy oddalając apelację wnioskodawcy przesądził, że wspólnik

spółki jawnej nie jest uprawniony do świadczenia postojowego, gdyż nie prowadzi

działalności gospodarczej we własnym imieniu, na podstawie przepisów o

działalności gospodarczej. Skargę kasacyjną wywiódł wnioskodawca, wskazując

wartość przedmiotu sporu na kwotę 40.500 zł. Skarżący argumentował, że kwota ta

została podana również w apelacji i nie była kwestionowana przez organ rentowy.

Zatem wobec zaskarżenia wyroku sądu drugiej instancji w całości, wartość

III UZ 10/25

2

przedmiotu zaskarżenia musi być taka sama i nie podlega dalszemu sprawdzeniu

lub kwestionowaniu.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu zarządził sprawdzenie wartości przedmiotu

zaskarżenia i w tym celu zobowiązał pełnomocnika skarżącego do podania

sposobu jej obliczenia. W piśmie procesowym z dnia 23 października 2024 r.

pełnomocnik wskazał, że kwota 40.500 zł została wyliczona jako iloczyn 20,25 etatu

x 2000 zł za każdy miesiąc przestoju (k. 162).

Sąd Apelacyjny przesłał odpis skargi wraz z odpisem pisma z dnia 23

października 2024 r. pełnomocnikowi pozwanego, zobowiązując go do

ustosunkowania się do sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia. W

odpowiedzi pozwany przesłał pismo z dnia 20 listopada 2024 r., w którym podał, że

wnioskodawca błędnie wyliczył tę wartość, gdyż zgodnie z art. 15zr ustawy z dnia 2

marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,

przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz

wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, (dalej ustawa covidowa), świadczenie

postojowe przysługiwało osobom prowadzącym pozarolniczą działalność

gospodarczą w wysokości 2080 zł i nie więcej jak trzykrotnie (k. 168 i v).

Sąd Apelacyjny ponownie zobowiązał pełnomocnika skarżącego do

oświadczenia się czy zgadza się z wyliczeniem pozwanego. W odpowiedzi

pełnomocnik podtrzymał swoje stanowisko zawarte we wcześniejszym piśmie oraz

podniósł, że zastosowanie znajduje art. 25 § 2 k.p.c. w zw. z art. 26 k.p.c.

Sąd odwoławczy w tych okolicznościach uznał, że skarga kasacyjna jest

niedopuszczalna. Wynika to z art. 3982 § 1 k.p.c., który przewiduje, że skarga

kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość

przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z

zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy

złotych. Jednocześnie niniejsza sprawa jest sprawą o wypłatę świadczenia

postojowego, a zatem nie należy do kategorii spraw o przyznanie i o wstrzymanie

emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego ( art.

3986 § 2 zdanie drugie k.p.c.).

Z uwagi na zakres dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o prawa

majątkowe strona zobowiązana jest do oznaczenia wartości przedmiotu

III UZ 10/25

3

zaskarżenia (art. 3984 § 3 zdanie pierwsze k.p.c.). Z kolei treść art. 3986 § 2 i 3

k.p.c. nakłada na sąd drugiej instancji oraz Sąd Najwyższy obowiązek dokonania

kontroli dopuszczalności skargi jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia

przysługującego poza tokiem instancji i weryfikacji wskazanej przez stronę wartości

przedmiotu zaskarżenia w celu wyeliminowania przypadków nieprawidłowego

oznaczenia tej wartości w zamiarze zapewnienia sobie dostępu do postępowania

kasacyjnego.

Sąd odwoławczy podniósł, że art. 25 i 26 k.p.c. mają na celu ustabilizowanie

wartości przedmiotu sporu na potrzeby określenia właściwości rzeczowej sądu i

wysokości należnych opłat sądowych. W postępowaniu kasacyjnym nie znajdują

one zastosowania, gdyż taka potrzeba już nie występuje. Ważne jest natomiast aby

rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy podlegały jedynie te skargi kasacyjne, których

dopuszczalność przewidują przepisy procesowe, a nie te, w których niewłaściwie

została określona wartość przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia apelacją.

W konsekwencji brak sprawdzenia wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu

zaskarżenia podanej w apelacji nie eliminuje możliwości weryfikacji prawidłowości

podanej wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie organ rentowy zaskarżoną decyzją odmówił przyznania

świadczenia postojowego wnioskodawcy, który jest wspólnikiem spółki jawnej i jako

osoba fizyczna nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia postojowego.

Przedmiotem sporu przeniesionego na drogę postępowania sądowego była zatem

kwota świadczenia postojowego określona na podstawie art. 15 zr ustawy

covidowej. Zgodnie zaś z treścią tego przepisu, świadczenie postojowe przysługuje

w wysokości 80% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na

podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w

2020 r. nie więcej niż trzykrotnie. Jest to zatem kwota 2080 zł, która mogłaby zostać

przyznana najwyżej trzykrotnie, po spełnieniu określonych warunków. Już nawet

zsumowanie tych trzech wielkości wskazuje, że wartość przedmiotu sporu, a w

konsekwencji przedmiotu zaskarżenia, nie mogła sięgać dziesięciu tysięcy złotych.

Skarżący wartość tę obliczył niewłaściwie, wbrew treści normatywnej art. 15zr

ustawy covidowej.

III UZ 10/25

4

Odwołująca się Spółka wniosła zażalenie i domagała się uchylenia

postanowienia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Zarzuciła postanowieniu

naruszenie:

- art. 25 § 2 k.p.c. w zw. z art. 26 k.p.c. przez niezastosowanie tych

przepisów i dokonanie ponownego badania wartości przedmiotu sporu w dalszym

toku postępowania wbrew zakazowi wynikającemu z jednoznacznego brzmienia

tych unormowań.

- art. 3986 § 2 k.p.c. przez: a) odrzucenie skargi kasacyjnej jako rzekomo

niedopuszczalnej w świetle art. 3982 § 1 k.p.c. po niezgodnym z przepisami

ustaleniu wartości przedmiotu zaskarżenia jako niższej niż dziesięć tysięcy złotych;

b) przytoczenie na str. 3 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia (wers 11. - 12.)

nieistniejącego zdania drugiego tego przepisu jako podstawy prawnej odrzucenia

skargi kasacyjnej (por. powołane w tym fragmencie uzasadnienia nieistniejące

„zdanie drugie” art. 3986 § 2 k.p.c.);

- art. 374 zdanie 2 k.p.c. przez nieuwzględnienie bezwzględnej mocy

wiążącej tego przepisu i odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku

nieważnego ex lege; a więc skargi, której celem jest potwierdzenie nieważności

tegoż wyroku i przeprowadzenia ponownego prawidłowego postępowania

odwoławczego.

Sąd Najwyższy zważył:

Zażalenie nie jest trafne.

Ograniczenie wskazane w art. 25 § 2 k.p.c. w związku z art. 26 k.p.c. nie ma

zastosowania do postępowania kasacyjnego. Staje się to zrozumiałe, jeśli

uwzględni się, że ocena dopuszczalności skargi kasacyjnej dokonuje się w sytuacji,

gdy orzeczenie sądu powszechnego wydane w sprawie jest już prawomocne.

Znaczy to tyle, że doszło do definitywnego zakończenia procedowania przez sądy

powszechne, a tym samym bezprzedmiotowe stały się reguły z art. 25 § 2 k.p.c. w

związku z art. 26 k.p.c. Skoro ustawodawca w art. 3982 § 1 k.p.c. limituje

dopuszczalność skargi kasacyjnej od wartości przedmiotu zaskarżenia, to

oczywiste jest, że Sąd Najwyższy (sąd powszechny działający w trybie art. 3986 § 1

III UZ 10/25

5

k.p.c.) ma prawo zweryfikować, czy deklaracja strony w tym zakresie, warunkująca

dopuszczalność wniesienia nadzwyczajnego środka odwoławczego, jest

prawdziwa. Dlatego nie doszło do uchybienia tym przepisom, a Sąd odwoławczy

zgodnie z art. 25 § 1 k.p.c. miał prawo podjąć czynności sprawdzające.

Wyjaśnia to także, że nie doszło do uchybienia art. 3986 § 2 k.p.c. „przez

odrzucenie skargi kasacyjnej jako rzekomo niedopuszczalnej w świetle art. 3982 § 1

k.p.c. po niezgodnym z przepisami ustaleniu wartości przedmiotu zaskarżenia jako

niższej niż dziesięć tysięcy złotych”. Jednocześnie Sąd odwoławczy nie naruszył

tego przepisu przez błędne przytoczenie jego treści. Na stronie 3 uzasadnienia

(wers 11-12) Sąd nie cytował zdania drugiego art. 3986 § 2 k.p.c., a jedynie

stwierdził, że rozpoznawana sprawa o wypłatę świadczenia postojowego nie należy

do kategorii spraw o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie

obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Stwierdzenie to jest prawdziwe.

Nie doszło również do uchybienia art. 374 zdanie 2 k.p.c. Nie jest bowiem

prawdziwe założenie, zgodnie z którym zarzut nieważności postępowania

upoważnia do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej w każdym przypadku, w

tym również, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od 10.000 zł, czyli z

pominięciem rygoru z art. 3982 § 1 k.p.c. Niezależnie od tego trzeba dodać, że w

zażaleniu od postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną bada się tylko, czy

jest ona dopuszczalna w świetle obowiązujących przepisów. Poza kognicją sądu

pozostaje natomiast, czy na etapie procedowania przed sądem drugiej instancji

doszło do uchybień przepisom postępowania. Ta kwestia stanie się aktualna, jeśli

skarga kasacyjna zostanie poddana merytorycznemu rozpoznaniu.

Dlatego na podstawie art. 3941 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c.

orzeczono jak w sentencji.

[A.P.]

[a.ł]

III UZ 10/25

6