Zarzut sprzeczności opinii psychiatrów w sprawie R. W. Sąd Najwyższy oddalił kasację

IV KK 1/26

2

Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z 3 grudnia 2024 r., sygn. akt II K

753/21, skazał R. W. za przestępstwa z art. 217a § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. (za

czyn z pkt XII), art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 222 § 1 k.k. w zw. z art. 226 § 1 k.k. w

zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. (za czyn z pkt XIII), art. 279 § 1 k.k. w

zw. z art. 64 § 2 k.k.(za czyn z pkt XX), art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. (za

czyn z pkt XXI), art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w

zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. (za czyny z pkt XXII i XXIII), art. 226 § 1

k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. (za czyny z pkt XXIV i XXV), art.

278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. (za czyny z pkt XXVI i

XXVII), art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. (za czyn z pkt XXVIII) – na karę

łączną 3 lat pozbawienia wolności. Sąd Rejonowy uniewinnił R. W. od popełnienia

zarzucanych mu czynów z pkt I-XI, XIV-XVIII, a na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. i art.

17 § 1 pkt 6 k.p.k. postępowanie karne przeciwko R. W. oskarżonemu o czyn z art.

288 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. umorzył (czyn z pkt XIX). Na podstawie art. 46 §

1 k.k. zasądził od R. W. określone kwoty tytułem zadośćuczynienia oraz obowiązek

naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonych. Ponadto Sąd orzekł na podstawie

art. 63 § 1 k.k. o zaliczeniu R. W. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia

wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności. Na podstawie art. 624 § 1

k.p.k. zwolnił skazanego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych i

opłaty w części skazującej, a na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. koszty sądowe w

części uniewinniającej przejął na rachunek Skarbu Pańswa.

Od powyższego wyroku apelację wniósł R. W. oraz jego obrońca, który

zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego oraz

procesowego, w tym między innymi „art. 201 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k.,

poprzez oddalenie wniosku obrońcy oskarżonego R. W. o dopuszczenie dowodu z

opinii innych biegłych psychiatrów, mimo iż wydana w sprawie opinia sądowo-

psychiatryczna sporządzona na piśmie przez biegłych G.B. oraz I.K., następnie

uzupełniona ustnie w dniu 19.11.2024 r., pozostaje w sprzeczności z innymi

opiniami wydanymi wobec oskarżonego R. W. , (vide: opinia w sprawie II K

1106/16), biegli niekonsekwentnie wskazywali z jednej strony, że mogło dojść do

IV KK 1/26

3

samoistnego całkowitego wyleczenia oskarżonego R. W. , z czego następnie

wycofali się wskazując, że musiało nastąpić czasowe ustąpienie objawów

chorobowych, albowiem nie dostrzegli dowodów, które wskazywać miałyby na jej

nawrót, natomiast twierdzenia oskarżonego o chorobie oceniali w kategoriach jego

symulacji i taktyki obrończej, jak również negowali związek choroby oskarżonego z

oskarżeniami w przedmiotowej sprawie, w której upatrywali przede wszystkim

przestępstw przeciwko mieniu, podczas gdy z dotychczasowej dokumentacji

medycznej oskarżonego, wydanych wobec niego opinii psychiatrycznych (za

wyjątkiem oczywiście tych pochodzących od biegłych M.P. i współpracowników,

które jak w sprawie II K 1106/16 zostały całkowicie zakwestionowane), w sposób

niebudzący wątpliwości wynika, że oskarżony R. W. jest chory psychicznie,

charakter zarzucanych mu w tej sprawie czynów nie sprowadza się wyłącznie do

przestępstw przeciwko mieniu (od których notabene oskarżony został

uniewinniony), lecz przestępstw przeciwko szeroko rozumianemu wymiarowi

sprawiedliwości, z czym dotychczas wiązano objawy chorobowe oskarżonego

(również zniesienie jego poczytalności), nadto były dowody (jak chociażby decyzja

nr […]/2020 dyrektora Aresztu Śledczego z dnia 07.04.2020 r., zeznania […]

świadka P. P. na rozprawie w dniu 13.11.2023 r.), że zachowanie oskarżonego R.

W. wskazywało na nawrót zaburzeń urojeniowych, brak kontroli przez oskarżonego

nad swoimi zachowanymi agresywnymi, co zresztą stanowić miało uzasadnienie

dla ograniczenia praw i wolności tymczasowo aresztowanego w tamtym czasie R.

W. , którego poddano całodobowemu monitoringowi, co w konsekwencji poddaje w

wątpliwość wiarygodność opinii tych biegłych, kwestionowana opinia jest sprzeczna

z innymi opiniami, niejasna i przy takiej postawie biegłych niewiarygodna, dlatego

tym bardziej winna była zostać poddana kontroli, poprzez powołanie dowodu z

opinii innych, niezależnych i bezstronnych biegłych sądowych, tym bardziej iż

okoliczność możliwości przypisania oskarżonemu R. W. winy jest kluczowa i

pozostała niewyjaśniona w sposób należyty”.

Sąd Okręgowy w Olsztynie, na skutek rozpoznania wniesionych apelacji,

wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII Ka 154/25, zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że R. W. uniewinnił od popełnienia czynów zarzucanych mu w

pkt XII, XIX i XX aktu oskarżenia oraz złagodził karą łączną pozbawienia wolności

IV KK 1/26

4

do 2 lat. Ponadto Sąd Okręgowy zmienił zaskarżonych wyrok w zakresie

dotyczącym zadośćuczynienia oraz obowiązku naprawienia szkody na rzecz

pokrzywdzonych. W pozostałym zakresie wyrok utrzymał w mocy. Ponadto zwolnił

skazanego od pozostałych kosztów sądowych postępowania odwoławczego oraz

zasądził koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu.

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie wniósł obrońca z urzędu

R. W. , zaskarżając go w części dotyczącej pkt I triet 2 i pkt II – w zakresie w jakim

utrzymano rozstrzygnięcie o uznaniu R. W. winnym zarzucanych mu czynów i jego

skazania. Zaskarżonemu w tym zakresie wyrokowi obrońca skazanego zarzucił

„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa

karnego procesowego tj. art. 201 k.p.k., polegające na oddaleniu wniosku obrońcy

o dopuszczenie dowodu z opinii innych biegłych psychiatrów spoza listy biegłych

pracujących w Wojewódzkim Zespole Lecznictwa Psychiatrycznego w O., mimo iż

wydana w sprawie opinia sądowo - psychiatryczna sporządzona na piśmie przez

G.B. oraz I.K., następnie uzupełniona ustnie (w dniu 19.11.2024 r.) pozostają w

sprzeczności z innymi opiniami, wydaniami wobec oskarżonego R. W. , w tym

opinią, w sprawie sygn. II K 1106/16, biegli niekonsekwentnie wskazywali z jednej

strony, że mogło dojść do samoistnego całkowitego wyleczenia oskarżonego R. W. ,

z czego następnie wycofali się wskazując, ze musiało nastąpić czasowe ustąpienie

objawów chorobowych, albowiem nie dostrzegli dowodów, które wskazywać

miałyby na jej nawrót, natomiast twierdzenia oskarżonego o chorobie oceniali w

kategoriach jego symulacji i taktyki obrończej, jak również negowali związek

choroby oskarżonego z oskarżeniami w przedmiotowej sprawie, w której upatrywali

przede wszystkim przestępstw przeciwko mieniu, podczas gdy z dotychczasowej

dokumentacji medycznej oskarżonego, wydanych wobec niego opinii

psychiatrycznych (za wyjątkiem oczywiście tych pochodzących od biegłych M.P. i

współpracowników, które jak w sprawie II K 1106/16 zostały całkowicie

zakwestionowane), w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że oskarżony R. W.

jest chory psychicznie, charakter zarzucanych mu w tej sprawie czynów nie

sprowadza się wyłącznie do przestępstw przeciwko mieniu (od których notabene

oskarżony został uniewinniony), lecz przestępstw przeciwko szeroko rozumianemu

wymiarowi sprawiedliwości, z czym dotychczas wiązano objawy chorobowe

IV KK 1/26

5

oskarżonego (również zniesienie jego poczytalności), nadto były dowody (jak

chociażby decyzja nr […]/2020 dyrektora Aresztu Śledczego z dnia 07.04.2020 r.,

zeznania świadka […] P. P. na rozprawie w dniu 13.11.2023 r.), że zachowanie

oskarżonego R. W. wskazywało na nawrót zaburzeń urojeniowych, brak kontroli

przez oskarżonego nad swoimi zachowanymi agresywnymi, co zresztą stanowić

miało uzasadnienie dla ograniczenia praw i wolności tymczasowo aresztowanego w

tamtym czasie R. W. , którego poddano całodobowemu monitoringowi, co w

konsekwencji poddaje w wątpliwość wiarygodność opinii tych biegłych,

kwestionowana opinia jest sprzeczna z innymi opiniami, niejasna i przy takiej

postawie biegłych niewiarygodna, dlatego tym bardziej winna była zostać poddana

kontroli, poprzez powołanie dowodu z opinii innych, niezależnych i bezstronnych

biegłych sądowych, tym bardziej iż okoliczność możliwości przypisania

oskarżonemu R. W. winy jest kluczowa i pozostała niewyjaśniona w sposób

należyty.”

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Olsztynie

w postępowaniu odwoławczym.

W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście

bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasację obrońcy skazanego R. W. należało uznać za oczywiście

bezzasadną w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k.

Wobec sposobu ujęcia zarzutu kasacyjnego oraz przytoczonej na jego

poparcie argumentacji, należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że kasacja

stanowi nadzwyczajny środek odwoławczy przysługujący od orzeczenia sądu

drugiej instancji wydanego po rozpoznaniu zwykłego środka odwoławczego. Jej

rolą jest eliminowanie z obrotu prawnego tych rozstrzygnięć, które obarczone są

najpoważniejszymi uchybieniami – w postaci bezwzględnych przyczyn

odwoławczych lub rażących naruszeń prawa, mających zarazem istotny wpływ na

wynik sprawy. Możliwość skutecznego wniesienia kasacji jest zatem z natury

IV KK 1/26

6

rzeczy dalece ograniczona. Postępowania kasacyjnego nie można traktować jako

kolejnego etapu kontroli odwoławczej, a w jego toku co do zasady nie dokonuje się

ponownej oceny wiarygodności poszczególnych dowodów ani nie koryguje

dokonanych ustaleń faktycznych.

Tymczasem z treści zarzutu kasacyjnego oraz jego uzasadnienia wynika, że

skarżący traktuje kasację jako instrument mający skłonić Sąd Najwyższy do

ponownego przeprowadzenia zwykłej kontroli instancyjnej. Stwierdzenie to znajduje

oparcie przede wszystkim w sposobie sformułowania zarzutu kasacyjnego, który

jest w zasadzie tożsamy z zarzutem przedstawionym uprzednio przez obrońcę

skazanego w apelacji oraz zaprezentowanej na jego poparcie argumentacji, która

de facto utwierdza w przekonaniu, że wniesiona w sprawie kasacja jest skierowana

przeciwko wyrokowi pierwszej instancji, a zatem w sposób sprzeczny z treścią art.

519 k.p.k. Warto zatem odnotować, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu

Najwyższego, odtworzenie w kasacji argumentów podnoszonych wcześniej w

apelacji może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy sąd odwoławczy nie odniósł

się w sposób należyty do wszystkich zarzutów i nie zrealizował obowiązków

wynikających z art. 457 § 3 k.p.k. Nie mieści się w funkcji kontroli kasacyjnej – która

nie powinna dublować kontroli apelacyjnej – rozpoznawanie zarzutów kierowanych

przez skarżącego bezpośrednio przeciwko orzeczeniu sądu pierwszej instancji (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2010 r., IV KK 89/10).

Zauważyć zatem należy, że zestawienie zarzutów sformułowanych w

apelacji obrońcy skazanego z pisemnymi motywami wyroku Sądu Okręgowego

prowadzi do wniosku, że uzasadnienie tego orzeczenia spełnia standard

wyznaczony art. 457 § 3 k.p.k. Sąd ad quem w sposób szczegółowy odniósł się do

wszystkich zarzutów apelacyjnych, dokonując ich analizy i oceny, co zostało w pełni

odzwierciedlone w uzasadnieniu wyroku. W szczególności potwierdził prawidłowość

przeprowadzonej przez Sąd I instancji oceny opinii wymienionych biegłych,

wskazując wyraźne powody, dla których ocena ta zasługiwała na aprobatę. Sąd ad

quem nie pominął przy tym wskazanej przez skarżącego decyzji nr […]/2020

dyrektora Aresztu Śledczego z dnia 7 kwietnia 2020 r., ani również opinii wydanych

w innych sprawach, zauważając jednak, że dotyczą one wcześniejszego okresu

IV KK 1/26

7

aniżeli czas popełnienia czynów objętych przedmiotową sprawą (zob. formularz

pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, rubryka nr 3 – „zwięźle o

powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny”).

Argumentacja przedstawiona przez Sąd ad quem porusza również inne kwestie,

które w sposób logiczny i rzetelny wyjaśnia, dlatego odczytanie rzeczywistych

motywów nieuwzględnienia zarzutu apelacyjnego w zakresie kwestionowanej przez

skarżącego opinii biegłych nie pozostawia żadnych wątpliwości.

W konsekwencji rozważania Sądu ad quem odnoszące się do podniesionego

w apelacji zarzutu uznać należy za prawidłowe i wyczerpujące, wobec czego

ponowienie tego zarzutu w nadzwyczajnym środku zaskarżenia potwierdza jego

instrumentalny charakter, bowiem na jego podstawie skarżący dąży do wywołania

kolejnej kontroli orzeczenia pierwszoinstancyjnego, niedopuszczalnej jednak przed

sądem kasacyjnym. Ponadto wyraźnie podkreślić należy, że jeżeli dowód z opinii

biegłych jest przekonujący i zrozumiały dla sądu, który to stanowisko odpowiednio

uzasadnił, to fakt, że dowód ten nie przekonuje strony, nie może stwarzać

podstawy do wywoływania kolejnej opinii. Nawet sprzeczność w opinii (opiniach) -

w rozumieniu art. 201 k.p.k. - nie oznacza automatycznego obowiązku

wywoływania kolejnej opinii. Kluczowa jest tutaj bowiem ocena opinii już w sprawie

posiadanych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2018 r., V KK

130/18, zob. również postanowienie Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2026 r., III

KK 697/25). W realiach przedmiotowej sprawy Sąd ad quem w sposób należycie

uzasadniony – jak już wskazano – wypowiedział się w zakresie oceny

wiarygodności dowodu w postaci opinii biegłych lekarzy psychiatrów, podzielając w

tym zakresie rozważania przedstawione przez Sąd meriti. Oznacza to, że Sąd

odwoławczy nie był zobligowany do powołania nowych biegłych psychiatrów celem

wydania kolejnej opinii dotyczącej skazanego, bowiem dotychczasowa opinia

biegłych nie zawierała żadnej wadliwości, o której mowa w art. 201 k.p.k. Z kolei

fakt, że opinia biegłych nie jest dla strony przekonująca, nie uzasadnia potrzeby

powołania kolejnych biegłych w celu sporządzenia nowej opinii.

IV KK 1/26

8

Kierując się zatem przedstawionymi wyżej motywami Sąd Najwyższy,

podzielając argumentację zawartą w pisemnej odpowiedzi na kasację, na

podstawie art. 535 § 3 k.p.k. rozstrzygnął jak w postanowieniu.

Uwzględniając wniosek obrońcy z urzędu skazanego, na podstawie § 2 pkt 1,

§ 4 ust. 3, § 17 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja

2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu

terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z

urzędu (t.j. Dz.U.2026, poz. 87) zasądzono na jego rzecz kwotę 885,60 złotych, w

tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji na

rzecz skazanego.

O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zaś na

podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k., zwalniając skazanego od ich

ponoszenia.

[J.J.]

[a.ł]