Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy wobec K.Z., sprawa wraca do sądu rejonowego

Sąd Rejonowy w Częstochowie wyrokiem nakazowym z 9 października

2026 r., sygn. akt XVI K 1032/24 uznał oskarżonego K.Z. za winnego popełnienia

IV KK 220/26

2

zarzucanego mu czynu, którym to czynem oskarżony wypełnił znamiona

przestępstwa z art. 180a k.k. i wymierzył oskarżonemu 150 stawek dziennych

grzywny po 20 zł każda. Na podstawie art. 42 § 1a pkt 1 k.k. orzekł wobec

oskarżonego 1 rok zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

Wobec braku sprzeciwu wskazany wyrok nakazowy uprawomocnił się

7 listopada 2024 r.

Kasację od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Częstochowie wniósł

Prokurator Generalny, który zaskarżając go w całości na korzyść K.Z. zarzucił:

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego

procesowego, a mianowicie art. 500 § 1 i 3 k.p.k., polegające na wydaniu wobec K.Z.

wyroku w postępowaniu nakazowym, mimo że okoliczności popełnienia opisanego w

akcie oskarżenia, zarzucanego mu czynu z art. 180a k.k. i jego wina, w świetle

całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, budziły wątpliwości

wskazujące na to, iż zachowanie oskarżonego wypełniło jedynie znamiona

wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., albowiem w dacie czynu, tj. 26 czerwca 2024 r.

oskarżonego nie obowiązywała już decyzja administracyjna Prezydenta Miasta

Częstochowy z dnia 14 grudnia 2022 r. o nr [...] o cofnięciu uprawnień do kierowania

pojazdami, ponieważ została ona wydana m.in. na podstawie art. 182 § 2 k.k.., w

związku z orzeczonym wobec wymienionego, mocą wyroku Sądu Rejonowego w

Częstochowie o sygn. akt XVI K 1315/21, 3-letnim zakazem prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych, bieg którego - w związku z zaliczeniem na jego poczet

okresu zatrzymania prawa jazdy - zakończył się w dniu 19 lutego 2024 r., w

konsekwencji czego przedmiotowa decyzja nie mogła skutecznie rozszerzyć okresu

obowiązywania środka karnego, jak również nie mogła stanowić o bezterminowym

cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.

Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego niniejszą kasacją

wyroku nakazowego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Częstochowie do

ponownego rozpoznania.

IV KK 220/26

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja okazała się zasadna i to w stopniu oczywistym uzasadniającym jej

uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Rację ma skarżący, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym

i mającym istotny wpływ na jego treść naruszeniem przepisów prawa procesowego

wskazanych w kasacji. Sprawa może być rozpoznawana w trybie nakazowym, jeśli

na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą

wątpliwości.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że niniejsza sprawa nie powinna być

rozpoznawana w trybie nakazowym, ponieważ okoliczności popełnienia przez

oskarżonego zarzuconego mu przestępstwa z art. 180a k.k., nie były oczywiste

i wymagały wyjaśnienia w toku procesu. O ile bezspornym jest, że w dniu 26 czerwca

2024 r., K.Z. prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny, o tyle wymagały

należytego wyjaśnienia okoliczności związane z obowiązywaniem go w tej dacie

decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień.

Kluczowe bowiem dla rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności karnej

w oparciu o przepis art. 180a k.k. jest ustalenie, czy w dacie czynu decyzja

administracyjna miała moc obowiązującą. Występku określonego w art. 180a k.k.

może bowiem dopuścić się tylko osoba, wobec której decyzja administracyjna

zapadła i tylko w okresie, na jaki cofnięto tą decyzją uprawnienia do kierowania

pojazdami (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt III KK

122/23, LEN nr 3586414; por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2022 r., sygn.

akt I KK 54/22, LEN nr 3557719).

W niniejszej sprawie Prezydent Miasta Częstochowa - wskazaną w opisie

zarzucanego oskarżonemu czynu zabronionego - decyzją z 14 grudnia 2022 r. o nr

[...], działając m.in. na podstawie art. 182 § 2 k.k.w. cofnął K.Z. uprawnienia do

kierowania pojazdami mechanicznymi, wynikające z prawa jazdy kategorii AM, B i

B1 przy czym podstawę wydania tego rozstrzygnięcia stanowił prawomocny wyrok

Sądu Rejonowego w Częstochowie z 19 maja 2022 r. o sygn. akt XVI K 1315/21,

mocą którego orzeczono wobec wymienionego zakaz prowadzenia pojazdów

IV KK 220/26

4

mechanicznych na okres 3 lat, z jednoczesnym zaliczeniem na poczet tego środka

karnego okresu zatrzymania prawa jazdy od 19 lutego 2021 r. Mając na uwadze, że

z danych Krajowego Rejestru Karnego nie wynika, aby w okresie, na który orzeczono

zakaz, K.Z. odbywał karę pozbawienia wolności, co w myśl dyspozycji art. 43 § 2a

k.k. oznaczałoby, że termin wykonania tegoż środka karnego by nie biegł, należy

przyjąć, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązywał K.Z. do dnia

19 lutego 2024 r.

Na marginesie należy wskazać, jak słusznie zauważył Prokurator Generalny,

że przedmiotowa decyzja jest wadliwa, albowiem w jej części dyspozytywnej nie

podano w istocie okresu, na jaki uprawnienia K.Z. zostały cofnięte. Ograniczono się

jedynie do wskazania, że cofnięcie uprawnień nastąpiło od dnia zatrzymania prawa

jazdy, tj. od 19 lutego 2021 r. Wprawdzie w uzasadnieniu decyzji odnotowano, że

orzeczony mocą przywołanego wyroku 3—letni środek karny należy liczyć od 19

lutego 2021 r. do 19 lutego 2024 r., jednakże przyjęcie takiej jednostki redakcyjnej

skutkowało tym, że analizowana decyzja jest obarczona wadą.

W konsekwencji powyższych ustaleń stwierdzić należy, że brak stosownej

decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami

mechanicznymi w ruchu lądowym, obowiązującej K.Z. 26 czerwca 2024 r., była

niemożność uznania, że zachowaniem zrealizowanym w tej dacie oskarżony

wyczerpał wszystkie ze znamion czynu zabronionego z art. 180a k.k.

Opisane uchybienie miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia,

ponieważ w konsekwencji uznania, że K.Z. w momencie kierowania pojazdem

mechanicznym po drodze publicznej nie stosował się do decyzji właściwego organu

o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, został on pociągnięty do

odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 180a k.k., podczas gdy jego

zachowanie stanowiło wykroczenie i polegało na kierowaniu pojazdem bez

wymaganych uprawnień, w rozumieniu art. 94 § 1 k.w.

Z tych przyczyn procedowanie w trybie nakazowym było w niniejszej sprawie

niedopuszczalne, gdyż nie została zrealizowana przesłanka dowodowa (brak

wątpliwości co do okoliczności czynu oraz winy). Wydanie wyroku nakazowego

IV KK 220/26

5

nastąpiło tym samym z naruszeniem przepisów art. 500 § 1 i § 3 k.p.k., które miało

istotny wpływ na jego treść. Konsekwencją powyższego było uchylenie

zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, które

winno nastąpić z uwzględnieniem wyrażonych powyżej zapatrywań (art. 518 w zw. z

art. 422 § 3 k.p.k.).

Anna Dziergawka

Małgorzata Bednarek

Ryszard Witkowski

[WB\

[r.g.]