Sąd Najwyższy uchylił wyrok łączny, bo połączono kary z kodeksu wykroczeń i karnego

Ł.J. został skazany wyrokami:

I. Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach z dnia 5 czerwca 2019

r., sygn. akt IV K 199/19, za przestępstwo z art. 157 § 2 k.k., na karę grzywny w

IV KK 270/26

2

wymiarze 200 stawek dziennych grzywny po 10 zł każda; kara została wykonana

dnia 19 stycznia 2022 r.;

II. Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach z dnia 15 marca 2022

r., sygn. akt VIII K 526/20, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

i art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 284 § 2 k.k., na karę łączną roku pozbawienia wolności

z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat próby; kara została

wykonana dnia 13 czerwca 2024 r.;

III. Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 11 marca 2022 r., sygn. akt II K 67/22,

za przestępstwo z art. 288 § 1 k.k., na karę grzywny w wymiarze 100 stawek

dziennych po 15 zł każda:

IV. Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt II K 91/22,

za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. popełnione w dniu 8 stycznia 2022 r., na karę 5

miesięcy ograniczenia wolności, przy czym postanowieniem z dnia 1 października

2023 r., na podstawie art. 2a § 2 k.w., karę 5 miesięcy ograniczenia wolności

zamieniono na karę miesiąca ograniczenia wolności;

V. Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 4 maja 2022 r., sygn. akt II K 562/21,

za przestępstwo z art. 217 § 1 k.k. popełnione w dniu 29 października 2021 r., na

karę 8 miesięcy ograniczenia wolności; kara została wykonana dnia 14 czerwca 2023

r.;

VI. Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 52/23,

za przestępstwo z art. 222 § 1 k.k. w zw. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

popełnione w dniu 21 grudnia 2022 r., na karę łączną roku i 2 miesięcy ograniczenia

wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele

społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie, ponadto orzeczono środek karny w

postaci podania wyroku do publicznej wiadomości; kara nie została wykonana.

Sąd Rejonowy w Lubińcu, wyrokiem z dnia 16 czerwca 2025 r., sygn. akt II K

467/24:

IV KK 270/26

3

1. stosując art. 85 § 1 i 2 k.k. i art. 86 § 1 i 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym

w dniu 23 czerwca 2020 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary

ograniczenia wolności orzeczone w prawomocnych wyrokach:

- Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt II K 91/22,

- Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 52/23,

w ich miejsce wymierzając Ł.J. karę łączną roku i 2 miesięcy ograniczenia

wolności, zobowiązując go do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na

cele społeczne w rozmiarze 30 godzin miesięcznie;

2. na mocy art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej kary łącznej ograniczenia

wolności zaliczył skazanemu okres zatrzymania w sprawie II K 52/23, uznając, że

kara ograniczenia wolności została wykonana w wymiarze 2 dni;

3. w pozostałym zakresie wyroki wydane w sprawach II K 91/22 i II K 52/23

pozostawił do odrębnego wykonania;

4. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.

Wyrok ten, niezaskarżony przez żadną ze stron, uprawomocnił się z dniem 22

lipca 2025 r.

W dniu 10 czerwca 2026 r. Prokurator Generalny, działając na podstawie art.

521 § 1 k.p.k., wniósł kasację od powyższego wyroku łącznego, zaskarżając go w

całości na niekorzyść skazanego i zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ na

treść wyroku łącznego naruszenie przepisów prawa materialnego art. 85 § 1 i § 2 k.k.

w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r., poprzez przyjęcie, że kara

jednostkowa 1 miesiąca ograniczenia wolności, orzeczona w sprawie Sądu

Rejonowego w Lublińcu o sygn. akt II K 91/22, jest karą tego samego rodzaju, co

kara łączna 1 roku i 2 miesięcy ograniczenia wolności, orzeczona wyrokiem tegoż

samego Sądu o sygn. akt II K 52/23, a następnie objęcie ich węzłem kary łącznej 1

roku i 2 miesięcy ograniczenia wolności w sytuacji, gdy pierwsza z wymienionych kar

została wymierzona na podstawie przepisów kodeksu wykroczeń, przy zastosowaniu

art. 2a § 2 k.w., natomiast kara łączna została wymierzona na podstawie przepisów

IV KK 270/26

4

kodeksu karnego, a więc kary te nie były rodzajowo tożsame w rozumieniu art. 85

k.k. i ich połączenie nie było dopuszczalne”.

Podnosząc powyższe, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Lublińcu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, dlatego podlega rozpoznaniu i

uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Nie ulega bowiem

wątpliwości, że wydając zaskarżony wyrok łączny Sąd Rejonowy w Lublińcu dopuścił

się sygnalizowanego w niej naruszenia prawa materialnego, skutkiem czego doszło

do połączenia wyrokiem łącznym kar niepodlegających łączeniu.

Przepisy art. 85 § 1 i 2 k.k. w brzmieniu sprzed 24 czerwca 2020 r. stanowiły,

że jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw i wymierzono za nie kary tego

samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, zaś

podstawę orzeczenia kary łącznej stanowią wymierzone i podlegające wykonaniu, z

zastrzeżeniem art. 89 k.k., w całości lub w części kary lub kary łączne za

przestępstwa.

W związku z tym, że kary orzeczone w sprawach IV K 199/19, VIII K 526/20 i

II K 562/21 zostały już wykonane, a wyrokiem w sprawie II K 67/22 wymierzono

skazanemu karę grzywny, Sąd uznał, iż zachodzą podstawy jedynie do połączenia

kar ograniczenia wolności orzeczonych wyrokami w sprawach II K 91/22 - za

przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. (przy czym wymierzona skazanemu kara 5 miesięcy

ograniczenia wolności została zamieniona postanowieniem z dnia 1 października

2023 r., na podstawie art. 2a § 2 k.w., na karę miesiąca ograniczenia wolności w

związku z kontrawencjonalizacją kary) oraz II K 52/23– za przestępstwo z art. 222 §

1 k.k. w zw. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełnione w dniu 21 grudnia

2022 r. Nie zwrócił przy tym uwagi na fakt, że choć kary orzeczone powyższymi

wyrokami noszą tę samą nazwę (kara ograniczenia wolności), w rzeczywistości nie

są karami tego samego rodzaju, ponieważ jedna z nich (w sprawie II K 91/22) została

orzeczona na podstawie Kodeksu wykroczeń, a druga (w sprawie II K 52/23) w

IV KK 270/26

5

oparciu o przepisy Kodeksu karnego. Kary te, choć stanowią swój semantyczny

odpowiednik na gruncie prawa karnego i prawa wykroczeń, różnią się od siebie

treścią i granicami wymiaru. Ponieważ nie są to kary jednego rodzaju, w rozumieniu

art. 85 k.k., kara ograniczenia wolności określona w art. 20-21 k.w. nie podlegała (co

obowiązuje także w obecnym stanie prawnym) z woli ustawodawcy łączeniu z karą

ograniczenia wolności, przewidzianą w art. 34-35 k.k. (por. m.in. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 19 listopada 2025 r., I KK 274/25; z dnia 26 marca 2025 r., I KK

5/25 i z dnia 7 sierpnia 2024 r., V KK 295/24). Nie ma przy tym znaczenia, że w

przedmiotowej sprawie obie kary zostały orzeczone za przestępstwa, a

kontrawencjonalizacja kary orzeczonej w sprawie II K 91/22, wynikająca z art. 2a § 1

k.w., nie pociągnęła za sobą zmiany w podstawie skazania, lecz wyłącznie zmianę

orzeczonej za ten czyn kary (podobnie Sąd Najwyższy orzekł w wyroku z dnia 10

kwietnia 2018 r., III KK 100/18). Rzecz w tym, że wyrok łączny dotyczy właśnie

łączenia kar i to one, a nie podstawy skazania, mają być jednego rodzaju. Po

zmianach dokonanych postanowieniem Sądu Rejonowego w Lublińcu, sygn. akt II

Ko 1295/23, z dnia 1 października 2023 r., w przedmiocie kontrawencjonalizacji, kary

ograniczenia wolności orzeczone względem, skazanego w sprawach II K 91/22 oraz

II K 52/23 przestały być tożsame rodzajowo, co stało na przeszkodzie objęciu ich

wyrokiem łącznym.

W świetle powyższego uznać należało, że w zaskarżonym kasacją wyroku

łącznym doszło do niedopuszczalnego połączenia kar, co stanowi rażącą i

wywierającą istotny wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów prawa

materialnego (art. 85 § 1 i 2 k.k. w brzmieniu sprzed 24 czerwca 2020 r.).

Powyższe oznacza również, że stosując stan prawny obowiązujący przed

dniem 24 czerwca 2020 r., nie da się wydać wyroku łącznego w stosunku do Ł.J.

Mimo to brak było podstaw do umorzenia niniejszego postępowania na podstawie

art. 572 k.p.k., jako że zachodzi możliwość wydania wyroku łącznego na zasadach

przewidzianych w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, który alternatywnie

znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie, ale został przez Sąd Rejonowy

uznany za mniej korzystny dla skazanego.

IV KK 270/26

6

Dlatego Sąd Najwyższy, po uchyleniu zaskarżonego wyroku, przekazał

sprawę Sądowi Rejonowemu w Lublińcu do ponownego rozpoznania, celem

zbadania możliwości wydania względem Ł.J. wyroku łącznego w oparciu o przepisy

Kodeksu karnego obowiązujące od 24 czerwca 2020 r.

Orzekając ponownie w kwestii wyroku łącznego Sąd ten zachowa większą

staranność, dołączy do akt sprawy odpisy wszystkich orzeczeń branych w tym

postępowaniu pod uwagę i właściwie zredaguje komparycję wyroku, umieszczając w

niej wszystkie wymagane informacje.

Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

Tomasz Artymiuk

Barbara Skoczkowska

Eugeniusz Wildowicz

[WB]