Sędzia SN powołany przy udziale KRS z ustawy z 2017 r. wyłączony od sprawy skazanego

W dniu 24 lipca 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy

skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 30 stycznia 2025 r., sygn.

akt II AKa 586/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku

z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt III K 31/23.

Do składu rozpoznającego tę sprawę na rozprawie, zarejestrowaną pod

sygnaturą IV KK 330/25, został wyznaczony sędzia Sądu Najwyższego I.Z.

Pismem z 11 sierpnia 2025 r. (data wpływu do SN 27 sierpnia 2025 r.)

skazany złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego I. Z., od udziału

IV KK 330/25

2

w tej sprawie, wskazując na brak spełniania przez niego wymogów bezstronności i

niezawisłości wynikający z faktu powołania na stanowisko sędziego Sądu

Najwyższego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3).

Do składu mającego rozpoznać ten wniosek, zarejestrowany pod sygnaturą

IV KK 330/25 (KRI 1220), został wyznaczony sędzia Sądu Najwyższego P.K.

Pismem z 4 listopada 2025 r. (data wpływu do SN 12 listopada 2025 r.)

skazany złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego P.K., w trybie art.

41 § 1 k.p.k., od udziału w tej sprawie, wskazując na brak spełniania przez niego

wymogów bezstronności i niezawisłości wynikający z faktu powołania na

stanowisko sędziego Sądu Najwyższego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z

2018 r., poz. 3).

W dacie wpływu tego wniosku Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku

skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego I.Z. (sygn. akt

IV KK 330/25 – KRI 1220).

Po otrzymaniu odpisu tego postanowienia, 24 listopada 2025 r. (data wpływu

do SN 4 grudnia 2025 r.), skazany ponowił wniosek o wyłączenie sędziego SN P.K.

od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego SN I.Z. od rozpoznania sprawy IV

KK 330/25, żądając jednocześnie „cofnięcia postanowienia z dnia 12.11.2025

wydanego przez SSN P.K.”

Zarządzeniem z 4 grudnia 2025 r. Przewodniczący Wydziału nakazał

dołączenie tego wniosku do wniosku zarejestrowanego w KRI (Kontrolki

Rozstrzygnięć Incydentalnych) 1355 w celu łącznego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W myśl art. 41 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego

rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w

IV KK 330/25

3

danej sprawie. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r.,

sygn. akt II KO 30/21 podniósł, że wyłączenie sędziego zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k.

powinno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż

mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale

również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie

prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art.

6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że skład orzekający z

udziałem sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego

ustawą. Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

Niewątpliwie bowiem okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego

Sądu Najwyższego przez P.K., w następstwie brania udziału

w postępowaniu przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r.

prowadziłyby, gdyby sędzia ten zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę, do

naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust.

1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), w konsekwencji do uznania, że sąd z ich

udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. Stanowisko to wynika z analizy dotychczasowego orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (por. orzeczenia ETPC w sprawach:

Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga 43447/19, Dolińska - Ficek i Ozimek

przeciwko Polsce, skarga 49868/19 oraz Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko

Polsce, skarga 1469/20) i Sądu Najwyższego (por. uchwała połączonych Izb Sądu

Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/2020, OSNK 2020, z. 2, poz. 7;

uchwała Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; postanowienia Sądu

Najwyższego z: 16 września 2021 r., I KZ 29/21; 13 października 2021 r., II KO

30/21; 28 września 2022 r., IV KK 333/22; 27 lutego 2023 r., II KB 10/22). Z uwagi

na to, że szerokie uzasadnienie w tym przedmiocie zawarto w pisemnych

motywach przywołanych orzeczeń, ponowne przytaczanie tej argumentacji nie jest

konieczne w sytuacji, w której Sąd Najwyższy rozpoznający wniosek w całości

argumenty te aprobuje.

W zaistniałej sytuacji konieczne było wyłączenie sędziego SN P.K. od

rozpoznania sprawy IV KK 330/25 (KRI 1220), bowiem nie ulega wątpliwości, że

IV KK 330/25

4

niezależnie od subiektywnego nastawienia sędziów, zachodzi wysokie

prawdopodobieństwo, iż w odbiorze zewnętrznym będzie on uznany za sędziego

niedającego gwarancji bezstronnego rozpoznania wniosku.

Jednocześnie należy zasygnalizować, że do tego wniosku nie może mieć

zastosowania uchwała Sądu Najwyższego z 10 października 2024 r. - zasada

prawna, III CZP 44/23, z której wynika, iż żądanie sędziego lub wniosek o

wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy oparte wyłącznie na okolicznościach

towarzyszących powołaniu tego sędziego nie wywołuje skutków prawnych. Została

ona bowiem wydana przez sędziów powołanych w tej samej wadliwej procedurze i

jest odpowiedzią na pytanie prawne składu sędziów także powołanych w wadliwej

procedurze.

Ponadto, trzeba zaznaczyć, że uchwała ta nie może przełamać zasady

dotyczącej skutków orzekania przez sędziów SN powołanych przez Krajową Radę

Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy

o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

3), wyrażonej w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.

Natomiast zgodnie z treścią art. 42 § 3 zd. 3 k.p.k. czynność dokonana

12 listopada 2025 r. przez wyłączonego od rozpoznania sprawy sędziego SN P.K.

stała się bezskuteczna.

[WB]

[a.ł]