Sędzia odwoławczy awansowany na wniosek KRS orzekał w sprawie K. J. SN uchylił wyrok

Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2024 r., w sprawie o sygn. akt II K 381/23, Sąd

Rejonowy w Jastrzębiu Zdroju uznał oskarżoną K.J. za winną popełnienia

zarzucanego jej czynu stanowiącego występek z art. 279 § 1 k.k. i za czyn ten na

podstawie art. 279 § 1 k.k. wymierzył jej karę roku pozbawienia wolności, której

wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 lata, zobowiązując ją w

okresie próby na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 k.k. do informowania kuratora o

przebiegu tego okresu i oddając ją w tym czasie pod dozór kuratora sądowego.

Wyrokiem tym objęto także oskarżonego A.K., którego uznano za winnego

popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 279 § 1 k.k. i za czyn ten na podstawie art.

279 § 1 k.k. wymierzono mu także karę roku pozbawienia wolności, której wykonanie

warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 2 lata, oddając go w tym czasie

pod dozór kuratora sądowego i zobowiązując do informowania kuratora o przebiegu

okresu próby. Nadto na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązano oskarżonych A.K. i

K.J. do solidarnego naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 17.842,50 zł na rzecz

pokrzywdzonych P.J. i G.J. solidarnie.

Wyrok ten w całości zaskarżyli oskarżeni i ich obrońcy, wnosząc o zmianę

zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonych od popełnienia zarzucanych im

czynów, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania

albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W

apelacjach złożono też wnioski dowodowe.

Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2024 r., w sprawie o sygn. akt VI Ka 597/24 Sąd

Okręgowy w Rybniku zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanej K.J., który zaskarżając go w

całości postawił zarzut: „rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny

wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 41 §1 k.p.k. w związku z art. 45 ust. 1

Konstytucji RP, poprzez brak wyłączenia od rozpoznania w niniejszej sprawie w

IV KK 346/25

3

sądzie I instancji Sędziego Sądu Rejonowego X. Y. oraz w Sądzie II instancji

Sędziego Sądu Okręgowego X.1 Y.1, przez co doszło do naruszenia standardu

niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej

Polskiej , art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1

Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, co stanowi

bezwzględną przyczynę odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w

Rybniku w całości oraz wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu Zdroju w całości i

przekazanie sprawy właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na tę kasację prokurator Prokuratury Rejonowej w Jastrzębiu-

Zdroju wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej, a takie też

stanowisko przedstawił w trakcie rozprawy kasacyjnej prokurator Prokuratury

Krajowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zarzut kasacji okazał się zasadny w zakresie, w jakim skarżący upatrywał

zaistnienie bezwzględnego powodu odwoławczego z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w

składzie sądu drugiej instancji, tj. w orzekaniu w tej sprawie przez sędziego X.1 Y.1,

który status sędziego Sądu Okręgowego uzyskał na skutek wniosku Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). Przypomnieć należy, na co zresztą zwrócił uwagę w

uzasadnieniu kasacji skarżący, że w odniesieniu do kwestii związanej z uzyskaniem

statusu sędziego w taki sposób (w takiej procedurze) Sąd Najwyższy wypowiedział

się w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-

1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7). W uchwale tej stwierdzono: "Nienależyta obsada

sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z

przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w

składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie

powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość

procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia

IV KK 346/25

4

standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz

art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności."

Uchwała ta z chwilą jej podjęcia uzyskała moc zasady prawnej i wiąże każdy skład

Sądu Najwyższego, dopóty nie nastąpi odstąpienie od niej w trybie art. 88 ust. 2

ustawy o Sądzie Najwyższym (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 622; dalej ustawa o SN). Sąd

Najwyższy wskazywał już wielokrotnie że uchwała ta - pomimo wydania przez

Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie U 2/20 - dalej jest wiążąca (por. np.

orzeczenia Sądu Najwyższego - postanowienia z dnia: 16 września 2021 r., I KZ

29/21 (OSNK 2021, z. 10, poz. 41), 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 oraz I KO 80/21,

21 stycznia 2022 r., III CO 6/22, uchwały z dnia: 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, 2

czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22) czy wyroki z dnia: 26 lipca

2022 r., III KK 404/21 (OSNK 2023, z. 5-6, poz. 22), 19 kwietnia 2023 r., III KK 375/21

(OSNK 2023, z. 5-6, poz. 29]). W orzeczeniach tych obszernie wykazano, że uchwały

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. nie mógł „unieważnić" wyrok Trybunału

Konstytucyjnego w sprawie U 2/20, albowiem nie tylko zasiadały w składzie tego

organu nieuprawnione osoby, ale także w „orzeczeniu" tym nie dokonano oceny

zgodności przepisów aktu prawnego z Konstytucją, w zakresie w jakim mowa jest w

art. 188 pkt 1 Konstytucji oraz nie orzeczono w żadnej innej sprawie wskazanej w art.

188 Konstytucji, a zatem w istocie wykroczono poza katalog orzeczeń, które z mocy

art. 190 ust. 1 Konstytucji uzyskują moc powszechnie obowiązującą. Co nie może

być także pominięte, trafnie wskazywano, że przywołany wyrok Trybunału

Konstytucyjnego w odniesieniu do badania zgodności uchwały Sądu Najwyższego z

Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada

1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm. - dalej jako EKPC lub konwencja)

nie mógł kreować żadnej relacji normatywnej, albowiem tylko Europejski Trybunał

Praw Człowieka (ETPC) jest uprawniony do wiążącej oceny i interpretacji konwencji

(art. 19 i 32 konwencji), a zatem to ten organ ma monopol jurysdykcyjny do ustalania

jaką zawartość ma określony przepis konwencji. Zważywszy na fakt, że tylko jego

orzecznictwo nadaje ostateczny kształt normatywny postanowieniom konwencji,

doprecyzowując znaczenie i zakres gwarantowanych w niej praw i wolności, w tym

prawa do rzetelnego procesu, to w zakresie interpretacji i stosowania konwencji

IV KK 346/25

5

sądy krajowe są związane interpretacją dokonaną przez ETPC (por. np.: I.

Kondak (w:) L. Garlicki (red.) Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i

Podstawowych Wolności. Komentarz, Warszawa 2011, t. 2, s. 100 i nast.). Ponadto

dodać trzeba, co do „jakości” i znaczenia wyroku TK w sprawie U 2/20, ETPC w

wyroku z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, stwierdził, iż

dokonana w tym „orzeczeniu” - w kontekście unormowań konwencji - ocena uchwały

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. była arbitralna i nie mająca żadnego

znaczenia (pkt 262), a sam wyrok został uznany jako - naruszający praworządność i

niezawisłość sądownictwa - (pkt 262). W istocie w wyroku tym ETPC stwierdził, że

obecny skład Trybunału Konstytucyjnego nie tylko nie dokonał prawidłowej oceny

norm EKPC, ale co jest bardzo znaczące, wskazał, iż jego (Trybunału

Konstytucyjnego) orzeczenie narusza reguły i standardy odnoszące się do

praworządności i niezawisłości sądownictwa. Mając na względzie taką ocenę jest

uprawnione wyrażenie poglądu, że Trybunał Konstytucyjny w obecnym kształcie (co

do sposobu w jaki go tworzono - por. uzasadnienie postanowienia SN w sprawie I KZ

29/21) nie jest organem, którego orzeczenia miałyby wyznaczać zakres norm

zawartych w konwencji.

Po tych uwagach - respektując treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia

2020 r. – dokonać należy oceny tych wszystkich okoliczności, które są istotne w

kontekście tzw. testu niezależności i bezstronności sędziego. Zanim takiej oceny Sąd

Najwyższy dokona, to podkreślić trzeba, że istotą tego testu jest zapewnienie stronie

prawa do rozpoznania jej sprawy przez sąd niezależny i bezstronny, a więc

zrealizowanie jej prawa do rozpoznania sprawy przez sąd w aspekcie art. 45 ust.

Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 konwencji.

Zarzut obrońcy skazanej co do braku niezależności i bezstronności w rozpoznaniu

sprawy skierowano w stosunku do sędziego sądu pierwszej instancji, sędziego Sądu

Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju X. Y. oraz sędziego sądu odwoławczego, sędziego

Sądu Okręgowego w Rybniku X.1 Y.1 który, jak już wskazano na wstępie, awans do

Sądu Okręgowego w [...] (potem został przeniesiony do Sądu Okręgowego w

Rybniku) uzyskał na skutek wniosku Krajowej Rady Sądownictwa (uchwała nr [...] z

dnia [...] 2020 r.), której skład ukształtowany został przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy konsekwentnie wyraża pogląd, że tak ukształtowana

IV KK 346/25

6

Krajowa Rada Sądownictwa nie jest tym organem, o którym mowa w art. 186 ust. 1

Konstytucji, a zatem nie może skutecznie i w zgodzie z Konstytucją wypełniać roli

wskazanej w art. 179 Konstytucji (por. np. uchwały: trzech połączonych Izb Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNKW 2022, z. 6, poz. 22 czy też np. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2022 r., III KK 404/21, OSNK 2023, z. 5-6, poz.

23). Oczywiście to stwierdzenie dotyczy li tylko tych składów w Sądzie Najwyższym,

które nie są złożone z osób, które uzyskały status formalny sędziego Sądu

Najwyższego w tej samej, wadliwej prawnie procedurze i które swoimi „orzeczeniami”

bronią swojego statusu jako niewadliwego, a wypowiadając określone frazy orzekają

w swojej sprawie (w sprawie swojego statusu).

Wypada jedynie przypomnieć i podkreślić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego

wskazuje się, iż od dnia 17 stycznia 2018 r. proces powoływania sędziów jest

procesem wadliwym, albowiem w konstytucyjnej procedurze powołania sędziów

bierze udział organ wybrany w sposób niezgodny z Konstytucją (co więcej, istotna

część członków tego organu była silnie powiązana z Ministrem Sprawiedliwości), a

efektem tego jest obalenie funkcjonującego dotąd in gremio i a prori domniemania

niezawisłości i bezstronności sędziego (np. uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I

KZP 2/22, czy także np. wyrok SN z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23), co musi

skutkować dokonywaniem ocen w płaszczyźnie bezstronności i niezawisłości

(niezależności) sędziego, który awans zawdzięcza wnioskowi organu, który nie jest

już organem strzegącym niezależności i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1

Konstytucji - okoliczności te szczegółowo wskazano w cyt. wyżej orzeczeniach, a

także np. wyroku SN z dnia 5 grudnia 2019 r., III PO 7/18 i dostrzeżono je w

orzecznictwie ETPC - np. wyrok Reczkowicz przeciwko Polsce - pkt 274 czy

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) - por. wyrok z dnia 15 lipca 2021

r., C-791/19, pkt 99-108). Dodatkowo podkreślić trzeba, że dokonywanie oceny na

tej płaszczyźnie wynika z orzeczeń organów międzynarodowych, a tzw. procedura

testowa wypracowana na gruncie sprawy ETPC w sprawie Guðmundur Andri

Ástráðsson przeciwko Islandii (następnie przejęta w istocie przez uchwałę trzech

połączonych Izb Sądu Najwyższego w dniu 23 stycznia 2020 r.), kolejno była

stosowana w sprawach przeciwko Polsce (wyroki w sprawach: Reczkowicz,

IV KK 346/25

7

Dolińska-Ficek i Ozimek, czy Advance Pharma sp. z o.o.), zważywszy właśnie na to,

iż proces powołania sędziów jest obarczony wyżej wskazaną istotną wadą ustrojową

(por. np. wyrok SN z dnia 26 lipca 2022 r., III KK 404/21; postanowienie SN z dnia

27 lutego 2023 r., II KB 10/22, OSNK 2023, z. 5-6, poz. 28). Z tego względu jest

jasne, że zastosowanie obecnie procedury testowej spełnia również wymogi

wynikające z art. 6 ust. 1 konwencji, której unormowaniami (które interpretuje

wiążąco ETPC) związany jest każdy polski sąd. Dodatkowo tylko przypomnieć

trzeba, że w taki sam sposób kwestia testu niezależności i bezstronności ujmowana

jest w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE - por. np.

wyroki SN: z dnia 26 lipca 2022 r., III KK 404/21; z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23).

Odnosząc się zatem do wyników przeprowadzonego postępowania testowego

podkreślić trzeba następujące okoliczności.

Sędzia X.1 Y.1 uzyskał awans na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w […] w

2009 r. (k. 44 akt SN), a od 1 stycznia 2016 r. uzyskał bezterminową delegację do

Sądu Okręgowego w [...] (k. 46 akt SN). Z dniem 16 listopada 2017 r. został powołany

na stanowisko wiceprezesa Sądu Rejonowego w […] na okres czterech lat (k. 48),

by z dniem 23 maja 2018 r. zostać powołanym na stanowisko prezesa tego sądu (k.

50 akt SN; po uprzednim odwołaniu z funkcji wiceprezesa tego sądu z dniem 22 maja

2018 r.), pełniąc jednocześnie funkcję przewodniczącego wydziału karnego (k. 52

akt SN). Z dniem 1 lipca 2020 r. sędzia X.1 Y.1 został delegowany na okres roku

przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości do Sądu Okręgowego w

[…] (k. 54), by następnie zostać powołanym przez podsekretarza stanu w

Ministerstwie Sprawiedliwości z dniem 15 lipca 2020 r. jako sędzia Sądu Rejonowego

w […] do pełnienia funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego w [...] (k. 56 akt SN; po

złożeniu rezygnacji z funkcji prezesa Sądu Rejonowego w […] z dniem 14 lipca 2020

r. – k. 55). Praktycznie jednocześnie, bo z dniem 5 sierpnia 2020 r. sędzia Y.1 został

wizytatorem Sądu Okręgowego w […] (dalej jako sędzia Sądu Rejonowego).

Następnie po tym jak w Monitorze Polskim z 2019 r. poz. 179 ukazało się

obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości o wolnym jednym stanowisku sędziego

Sądu Okręgowego w [...] (Monitor z dnia 7 lutego 2019 r.) do konkursu na to jedno

stanowisko sędziowskie zgłosili się sędzia X.1 Y.1 oraz sędzia X.2 Y.2, która była

wówczas sędzią Sądu Rejonowego w Rybniku (od 2005 r.), a stałą delegację Ministra

IV KK 346/25

8

Sprawiedliwości do orzekania w Sądzie Okręgowym w [...] miała od 1 kwietnia 2014

r. Oboje kandydaci mieli pozytywne oceny ich kwalifikacji sporządzone przez sędziów

wizytatorów (por. treść uchwały KRS z dnia [...] 2020 r.). W procesie awansowania

stanowisko co do kandydatów wyraziło Kolegium Sądu Apelacyjnego w Katowicach

(posiedzenie w dniu 16 grudnia 2019 r.). Pan sędzia X.1 Y.1 uzyskał 1 głos „za”, 1

głos „przeciw” oraz 2 głosy „wstrzymujące się” a tzw. siłę poparcia określono na 6 do

24 (k. 120 akt SN). Pani sędzia X.2 Y.2 uzyskała daleko lepsze wyniki, albowiem

oddano na Kolegium 3 głosy „za” i 1 głos „wstrzymujący się”.

W toku prac KRS doszło do szeregu dziwnych sytuacji. Najpierw bowiem w protokole

z posiedzenia KRS zawarto w części wstępnej informację posła A. M., że

kandydatura X.1 Y.1 nie uzyskała rekomendacji zespołu KRS (1 głos „za”, 1 głos

„przeciw” i 1 głos „wstrzymujący się” – k. 91 akt SN). Następnie, zaś po tej informacji

głos zabrała sędzia X.8 Y.8, która stwierdziła, że z informacji, które posiada kandydat

uzyskał podczas głosowania na zespole 2 głosy „za” oraz 1 głos „wstrzymujący się”

(sędzia X.8 Y.8 była członkiem zespołu choć uczestniczyła zdalnie – k. 106), a gdy

sędzia X.9 Y.9 poprosił o przedstawienie wyników głosowania na zespole, to

wówczas poseł A. M. poinformował, że jednak błędnie podał wyniki głosowań, bo

kandydaci uzyskali 3 głosy „za” (tak to wynika z protokołu zespołu – k. 106). Z

protokołu zespołu wynikało jednak, że zarekomendowano kandydatów w kolejności:

sędzia X.2 Y.2 jako pierwsza, a jako drugi - sędzia X.1 Y.1

Kolejna sytuacja odnotowana w protokole, to stanowisko sędzi X.4 Y.4 Otóż

stwierdziła ona, że z notatki sporządzonej nie wynika, iż kandydatka X.2 Y.2 cieszy

się tak dobrą opinią pod kątem stabilności orzecznictwa jak kandydat X.1 Y.1 W

związku z powyższym poprosiła, aby sędzia zapoznał się z aktami osobowymi bądź

opinią wizytatora i przytoczył wyniki stabilności i ilości spraw kandydatki X.2 Y.2

celem porównania. Zarządzono przerwę w posiedzeniu, a po przerwie sędzia X.3 Y.3

przestawił dane obu kandydatów i w podsumowaniu poinformował, że kandydat X.1

Y.1 wykazuje się zdecydowanie większą „załatwialnością”. Dziwne było to, że nie

wspomniano już o stabilności, o jakiej mówiła sędzia X.4 Y.4, a o załatwialności. Po

takich obradach w głosowaniu KRS sędzia X.1 Y.1 uzyskał 15 głosów „za” i 3 głosy

„wstrzymujące się”, a sędzia X.2 Y.2 2 głosy „za”, jeden „przeciw” oraz 15

„wstrzymujących się”.

IV KK 346/25

9

W ocenie Sądu Najwyższego przebieg tych obrad i aktywność sędzi X.4 Y.4 nie była

przypadkowa. Otóż sędzia X.1 Y.1 udzielił tej sędzi poparcia na listach zgłoszenia jej

kandydatury na członka KRS pierwszej kadencji (pozycja 20), tak zresztą jak

sędziemu X.5 Y.5 (poz. 37). Sędzia ta miała zatem oczywisty dług wdzięczności,

wobec tego sędziego, skoro znany jest powszechnie w środowisku sędziowskim fakt,

że tylko nieliczni sędziowie udzielili poparcia kandydatom do KRS. Już wówczas

bowiem znane były znane zastrzeżenia co do zgodności tej procedury Konstytucją

(chodzi o procedurę zgodnie z którą to politycy wybierają sędziów do KRS)

Oczywistym jest, że w takiej sytuacji sędzia ta nie tylko nie powinna zabierać

stanowiska i głosować nad kandydaturą tego sędziego, ale powinna się wyłączyć z

tej części obrad. To stwierdzenie dotyczy także sędziego X.5 Y.5 Połączenie tych

faktów daje Sądowi Najwyższemu podstawę do stwierdzenia, że przebieg

postępowania konkursowego w KRS nie był sprawiedliwy i rzetelny, o czym

przekonuje nie tylko protokół i „dziwne” wyniki głosowania zespołu, ale także

oczywista interwencja członków KRS po stronie X.1 Y.1 w toku obrad, bez wątpienia

wynikająca z tego, iż udzielił on poparcia dwóm członkom KRS w wyborach do KRS

pierwszej kadencji. Wygrał więc kandydat, który nie tylko miał krótszy staż jako

sędzia sądu rejonowego, ale także krótszy staż na delegacji w sądzie okręgowym, a

przy tym nie miał poparcia Kolegium Sądu Apelacyjnego w Katowicach. Miał jednak

ewidentną przewagę w KRS, którą zyskał tym, że wziął czynny udział w procederze

powoływania sędziów do KRS przez polityków. Podkreślić trzeba także, że już po

otrzymaniu nominacji na sędziego Sądu Okręgowego, sędzia X.1 Y.1 udzielił

poparcia kandydatom ubiegającym się w 2022 r. o powołanie ich do KRS drugiej

kadencji (poparcie dla X.5 Y.5 - poz. 14; X.6 Y.6 – poz. 1; a także dla X.7 Y.7), choć

już w roku 2021 wiadomo było (np. wyrok ETPC w sprawie Reczkowicz przeciwko

Polsce), iż KRS nie jest tym organem, o którym mowa w art. 186 ust. 1 Konstytucji.

W sposób zatem świadomy sędzia uczestniczył w procedurze, która uderzała w

niezależność sędziów i niezawisłość sądów.

Kontrkandydatka w takim układzie nie miała szans na wygranie tego konkursu.

Trzeba jeszcze dodać, że sędzia ten musiał cieszyć się zaufaniem i poparciem

ówczesnego kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości, skoro jeszcze jako sędzia

sądu rejonowego został wiceprezesem Sądu Okręgowego w […] (oraz wizytatorem),

IV KK 346/25

10

a wcześniej prezesem Sądu Rejonowego w […]. W tej sytuacji oczywistym jest, że

sędzia X.1 Y.1 był powiązany z ówczesnym kierownictwem Ministerstwa

Sprawiedliwości, które w latach 2017-2018 przeprowadzało tzw. reformy w wymiarze

sprawiedliwości w celu osłabienia niezależności wymiaru sprawiedliwości, a jednym

z elementów tej – w istocie - deformy wymiaru sprawiedliwości, był wybór

sędziowskiej części KRS przez polityków. Zresztą widać to także już po tym jak

sędzia X.1 Y.1 otrzymał powołanie na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w [...]

(postanowienie Prezydenta z [...] 2021 r. – k. 71 akt SN). Akt powołania na

stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w [...] wręczony został […] 2021 r., a już 7

maja 2021 r. sędzia został przeniesiony przez Ministra Sprawiedliwości do Sądu

Okręgowego w Rybniku, co potwierdza przestawioną powyżej ocenę.

W tym układzie uprawniony jest wniosek, że sędzia X.1 Y.1 nie tylko uzyskał awans

na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w wadliwej procedurze, ale przebieg

procedury awansowej, zwłaszcza zaś postępowanie przed KRS, daje podstawy do

stwierdzenia, że istotnym elementem decydującym o jego awansie na wyższe

stanowisko sędziowskie było poparcie tych działań władzy wykonawczej, które

podjęte zostały w okresie systemowego naruszania przez nią zasad praworządności

i trójpodziału władzy (co do systemowego naruszenia zasad por. choćby wyrok ETPC

z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21)

oraz zamachu na niezależność i bezstronność sądów. Trudno także nie

skonstatować, że udzielając poparcia kandydatom do sędziowskiej części KRS, w

układzie, gdy kandydaci ci mieli zostać wybrani przez polityków - bez jakiejkolwiek

formy opiniowania ich przez środowisko sędziowskie, a więc tego czy reprezentują

sędziów - swoją postawą okazał poparcie dla dokonywanych zamachów na

niezależność i bezstronność sądów.

Te wszystkie argumenty przesądzają, że sąd z udziałem takiego sędziego nie będzie

w odbiorze zewnętrznym postrzegany jako sąd bezstronny i niezawisły. To zaś musi

skutkować stwierdzeniem, że sędzia X.1 Y.1 nie daje - w odbiorze postronnego, ale

obeznanego z tymi faktami obserwatora - gwarancji bezstronnego i niezależnego

orzekania nie tylko w sprawie, w której stroną był prokurator, podległy wówczas

Ministrowi Sprawiedliwości-Prokuratorowi Generalnemu (Prokurator Generalny,

który zainicjował atak na niezależność sądów), ale także w innych sprawach (w tym

IV KK 346/25

11

tej obecnej), a w szczególności w tych, w których może dojść do rozstrzygania

sprawy dotyczącej interesu poprzedniej władzy wykonawczej lub opartej na porządku

prawnym, który chroni status tego sędziego i osiągniętą przez niego - i innych

sędziów w wadliwej procedurze - pozycję. Nie da się także wykluczyć, że w odbiorze

zewnętrznego obserwatora, który posiadałby te wszystkie informacje, kwestia

potencjalnego sprzyjania przez sędziego poglądom prawnym i dążeniom określonej

władzy wykonawczej może rodzić wątpliwości czy takie nastawienie nie będzie

towarzyszyło sytuacji, gdy dojdzie do zmiany układu władzy wykonawczej.

Już na zakończenie stwierdzić trzeba, że Sąd Najwyższy dostrzega, iż w niektórych

sprawach kasacyjnych wyroki wydane przez tego sędziego nie zostały uchylone na

podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Można choćby wskazać na sprawy o sygnaturach:

IV KS 55/21 czy IV KK 43/22. Rzecz jednak w tym, że nie sposób ustalić, czy kwestie

związane z drogą służbową sędziego X.1 Y.1 oraz podpisaniem przez niego list

poparcia kandydatom do KRS były wówczas znane członkom składów orzekających.

Nie można natomiast zgodzić się ze skarżącym, że tożsame uchybienie co w

obsadzie sądu drugiej instancji, zaistniało w sądzie pierwszej instancji. Pan sędzia

X. Y. został powołany wprawdzie na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w

Jastrzębiu -Zdroju na skutek wniosku KRS zawartego w uchwale nr [...] z dnia [...]

2023 r., ale przed powołaniem na stanowisko był referendarzem sądowym. Nie ma

jakichkolwiek informacji co do tego sędziego (sędzia ten z pozycji referendarza dla

osiągnięcia statusu sędziego Sądu Rejonowego musiał poddać się ocenie KRS),

które wskazywałyby, że mogą zachodzić w odbiorze zewnętrznym wątpliwości co do

jego niezależności i bezstronności. Strona skarżąca także takich okoliczności nie

przedstawiła.

Z tych wszystkich powodów konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku, a na

podstawie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k., także i wyroku co do

współoskarżonego A. K. (sąd drugiej instancji rozpoznawał także jego apelację) oraz

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rybniku.

[WB] Jarosław Matras Michał Laskowski Waldemar Płóciennik

IV KK 346/25

12

[r.g.]