Auto pijanego kierowcy należało do innej osoby. SN uchylił przepadek pojazdu

IV KK 433/25

2

Sąd Rejonowy w Myszkowie wyrokiem z 28 kwietnia 2025 r. sygn. akt

II K 840/24 uznał oskarżonego M. S. za winnego tego, że:

„w dniu 1 grudnia 2024 r. w Ż. woj. [...] znajdując się w stanie nietrzeźwości

potwierdzonym badaniem na urządzeniu kontrolno-pomiarowym wskazującym w

pierwszej próbie: 0,78 mg/l, w drugiej: 0,74 mg/l alkoholu

w wydychanym powietrzu, w trzeciej próbie: 1,27 ‰, w czwartej 1,34 ‰ alkoholu we

krwi, prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy marki T. o nr rej. […].”, tj.

popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., za które na podstawie art. 178a § 1 k.k.

w zw. z art. 37a § 1 k.k. oraz art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył mu karę 150 (stu

pięćdziesięciu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 15

(piętnastu) zł (pkt 1).

Tym samym wyrokiem na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego

środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych

w ruchu lądowym na okres 5 lat (pkt 3), a ponadto na podstawie art. 43a § 2 k.k.

środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w wysokości 5000 zł na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (pkt 4). W pkt

5 wyroku na podstawie art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 1 k.k. orzekł przepadek

na rzecz Skarbu Państwa samochodu marki T. o nr rej. […].. Nadto obciążył

oskarżonego kosztami sądowymi.

Wyrok ten bez postępowania odwoławczego uprawomocnił się w dniu 6 maja

2025 r.

Kasację od opisanego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie art.

521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok w zakresie zawartego w pkt 5 jego części

dyspozytywnej rozstrzygnięcia o orzeczeniu przepadku pojazdu mechanicznego, na

niekorzyść oskarżonego M. S., zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść

wyroku naruszenie prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 366 § 1 k.p.k. w

zw. z art. 410 k.p.k., polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wynikających ze

zgromadzonego materiału dowodowego wszystkich istotnych okoliczności sprawy,

dotyczących prawa własności pojazdu mechanicznego marki T. o nr rej. […]., wg.

IV KK 433/25

3

stanu na dzień popełnienia przypisanego oskarżonemu czynu zabronionego oraz na

dzień wyrokowania w sprawie, w konsekwencji czego, z rażącym i mającym istotny

wpływ na treść orzeczenia naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie art. 44b

§ 1 i 2 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k., orzeczono na rzecz Skarbu Państwa - w związku

ze skazaniem M. S., za popełniony przez niego w dniu 1 grudnia 2024 r. występek

kwalifikowany z art. 178a § 1 k.k. - przepadek wskazanego pojazdu mechanicznego,

w sytuacji gdy nie stanowił on wyłącznej własności oskarżonego, w konsekwencji

czego, przy prawidłowym zastosowaniu dyspozycji art. 44b § 2 k.k., w miejsce

przepadku pojazdu mechanicznego powinien zostać orzeczony przepadek jego

równowartości”.

Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie wyroku

w zaskarżonej części, a mianowicie w zakresie zawartego w pkt 5 rozstrzygnięcia

w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu mechanicznego i przekazanie sprawy

w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Myszkowie do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k., a wobec

wniesienia jej z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 524 § 3 k.p.k., mogła

zostać uwzględniona w całości na posiedzeniu bez udziału stron.

Zgodnie z art. 44b § 1 k.k. w wypadkach wskazanych w ustawie sąd orzeka

przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym.

Jednym z przypadków, w których sąd zobowiązany jest do orzeczenia przepadku,

jest popełnienie przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. lub art. 178a § 4 k.k.,

chyba że zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa określonego w art.

178a

§ 1 k.k. była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu

albo nie prowadziła do takiego stężenia (art. 178a § 5 k.k.).

IV KK 433/25

4

W przedmiotowej sprawie M. S. został skazany za przestępstwo z art. 178a §

1 k.k., a zawartość alkoholu w jego organizmie ustalono na 0,78 mg/l alkoholu w

wydychanym powietrzu (nie była zatem niższa niż 0,75 mg/dm3 w wydychanym

powietrzu). Rzecz jednak w tym, że wykluczone jest orzeczenie przepadku pojazdu,

jeśli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności

sprawcy. Art. 44b § 2 k.k. in principio stanowi, że wówczas orzeka się wobec

skazanego przepadek równowartości pojazdu.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że samochód osobowy marki T. o nr rej.

[…]., którym poruszał się skazany w stanie nietrzeźwości, stanowił własność A. S.

Dane w tym zakresie zawiera zarówno notatka urzędowa sporządzona w dniu 1

grudnia 2024 r. przez funkcjonariusza Policji, protokół oględzin pojazdu i protokół

wyjaśnień podejrzanego.

Powyższe dokumenty stanowią zatem podstawę, by twierdzić, że pojazd nie

był wyłączną własnością skazanego. W takim przypadku orzeczenie jego przepadku

nie było możliwe. Uchybienie to miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem

wskutek zaniechania wyjaśnienia opisanych wyżej istotnych okoliczności sprawy,

doszło do orzeczenia przepadku pojazdu, co w wypadku ustalenia, że pozostawał on

własnością innej osoby niż sprawca, było postąpieniem z pokrzywdzeniem A.S. (zob.

np. wyrok SN z 16 czerwca 2025 r. sygn. akt V KK 178/25). Takie ustalenie własności

pojazdu powinno prowadzić do zastosowania przez sąd meriti art. 44b § 2 k.k.,

dotyczącego przepadku równowartości pojazdu.

Zaistniałe uchybienia były rażące i mogły mieć istotny wpływ na treść

wydanego wyroku, bowiem jest wysoce prawdopodobne, że negatywnymi skutkami

orzeczonego środka penalnego została obciążona osoba, której nie przypisano

popełnienia występku z art. 178a § 1 k.k., jak też nie da się wykluczyć, że środek ten

w ogóle nie powinien zostać orzeczony. Należało mieć to w polu widzenia, skoro art.

44b § 5 k.k. stanowi, że przepadku pojazdu mechanicznego oraz przepadku jego

równowartości nie orzeka się, jeżeli orzeczenie przepadku pojazdu jest niemożliwe

IV KK 433/25

5

lub niecelowe z uwagi na jego utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne

uszkodzenie.

Jest prawdopodobne, że odnosi się to do przedmiotowego pojazdu T., skoro

z załączonych do materiałów postępowania dokumentów: protokołu oględzin pojazdu

[…]

marki

T.

o

nr

rej.

(k.

4-5)

wraz

z dokumentacją fotograficzną (k. 44-53), raportu działań (k. 9) oraz kopii materiałów

dot. czynności wyjaśniających w sprawie zdarzenia drogowego (k. 34-39), wynika, iż

w dniu zdarzenia, tj. 1 grudnia 2024 r. oskarżony M. S., kierując

w stanie nietrzeźwości samochodem osobowym marki T. o nr rej. […]., wjechał w

skrzynkę energetyczną oraz przydrożny słup energetyczny, wskutek czego pojazd,

którym się poruszał, został znacznie uszkodzony, a w dniu

5 lutego 2025 r. wyrejestrowany i przekazany do demontażu. Zatem i tę kwestię Sąd

powinien wyjaśnić przed wydaniem wyroku.

Słusznie natomiast wskazano w kasacji, że uregulowana w dyspozycji art. 420

§ 1 k.p.k. możliwość wydania postanowienia uzupełniającego, przedmiotem którego

może być także rozstrzygnięcie co do przepadku, została ograniczona do wyroków

niezawierających takiego rozstrzygnięcia, zatem niedopuszczalne jest

konwalidowanie w tym trybie orzeczeń wadliwych.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. Przy ponownym

rozpoznaniu sprawy, w zakresie wynikającym z tego wyroku, Sąd Rejonowy

w Myszkowie poczyni ustalenia konieczne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie środka

karnego, o którym mowa w art. 44b k.k., uważając by dolegliwość przepadku nie

przekroczyła stopnia winy skazanego (art. 53 § 1 zd. 2 k.k. w zw. z art. 56 k.k.).

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]

IV KK 433/25

6

Anna Dziergawka

Ryszard Witkowski

Stanisław Stankiewicz