Poniedziałek Wydanie nr 30

Sygnatura akt
IV KK 472/25
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna Wydział IV
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
24 marca 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie uchylone
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

W apelacji za amfetaminę zasiadał sędzia z nominacji KRS z 2017 r. SN uchylił wyrok

Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania

Spór

Prokurator domagał się uznania oskarżonego za winnego przygotowania do wprowadzenia do obrotu znacznych ilości substancji psychotropowych, a obrońca kwestionował winę i wymiar kary. Obrońca wniósł też kasację.

Ustalenia sądu

Sąd Rejonowy uznał P. P. za winnego posiadania amfetaminy o masie 1799,61 g. Sąd Najwyższy ustalił, że w składzie Sądu Okręgowego w Częstochowie rozpoznającym apelację brał udział sędzia powołany na wniosek KRS z 2017 r.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Dlaczego

Sąd Najwyższy przyjął, że sąd z udziałem sędziego powołanego na wniosek KRS z 2017 r. nie spełniał wymogów niezależności i bezstronności, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą. Z tego powodu nie rozpoznawał pozostałych zarzutów kasacji.

Dla firm

Udział w składzie sądu odwoławczego sędziego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r. może stanowić bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jeśli wadliwość powołania narusza standard niezawisłości i bezstronności.

Więcej o sprawie

P. P. został skazany w pierwszej instancji na 3 lata pozbawienia wolności za przechowywanie 1799,61 g amfetaminy w 10 pojemnikach. Sąd Najwyższy uznał, że w składzie sądu odwoławczego orzekała osoba powołana z naruszeniem standardów niezależności.

Kasację obrońcy skazanego P.P. należało uwzględnić na posiedzeniu bez udziału stron w trybie art. 535 § 5 k.p.k. jako oczywiście zasadną.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie uchylone
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Karna Wydział IV
Sygnatura
IV KK 472/25

Treść orzeczenia około 15 minut czytania

IV KK 472/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 marca 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jarosław Matras

SSN Barbara Skoczkowska

w sprawie P.P.

skazanego z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r o przeciwdziałaniu

narkomanii,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 24 marca 2026 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie

z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt VII Ka 337/25,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Częstochowie

z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt IV K 125/25,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Częstochowie w

postępowaniu odwoławczym.

Jarosław Matras

Tomasz Artymiuk

Barbara Skoczkowska

Uzasadnienie

IV KK 472/25

2

Wyrokiem z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt IV K 125/25, Sąd Rejonowy w

Częstochowie uznał P. P. za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art.

62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i za to

wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności (pkt 1 wyroku), z zaliczeniem na

poczet tej kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie (pkt 2 wyroku).

Nadto sąd meriti rozstrzygnął o dowodach rzeczowych (pkt 3 wyroku),

świadczeniu pieniężnym na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy

Postpenitencjarnej (pkt 4 wyroku) oraz o kosztach (pkt 5 wyroku).

Orzeczenie Sądu pierwszej instancji zaskarżone zostało przez prokuratora (na

niekorzyść oskarżonego) oraz przez obrońcę P.P.

Prokurator, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, wniósł o

„zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie oskarżonego P.P. za winnego tego,

że w dniu 17 listopada 2024 roku w C. przy ul. [...] wbrew przepisom ustawy o

przeciwdziałaniu narkomanii posiadał znaczne ilości substancji psychotropowych w

postaci amfetaminy o łącznej masie 1799,61 grama netto, którą przechowywał w 10

pojemnikach zbiorczych, a nadto posiadał wagę elektroniczną oraz woreczki

strunowe, czym czynił przygotowania do wprowadzenia do obrotu znacznych

substancji psychotropowych tj. o przestępstwo określone w art. 62 ust. 2 w zb. z art.

57 ust. 2 i art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu

narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. i wymierzenie mu za to kary 3 lat pozbawienia

wolności, orzeczenie przepadku dowodów rzeczowych, orzeczenie świadczenia

pieniężnego w kwocie 5000 zł, zaliczenie na poczet kary okresu rzeczywistego

pozbawienia wolności oraz częściowe obciążenie kosztami procesu”.

Z kolei w apelacji obrońcy zarzucono obrazę: przepisów postępowania – art.

7 k.p.k. (pkt I ppkt 1 apelacji), art. 7 k.p.k. w zw. z art. 5 k.p.k. (pkt I ppkt 2 apelacji),

art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k. (pkt I ppkt 3 apelacji) i art. 624 § 1 k.p.k. (pkt

I ppkt 4 apelacji), prawa materialnego – art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii (pkt II apelacji) oraz rażącą niewspółmierność kary (pkt III apelacji).

W oparciu o te zarzuty obrońca wniósł alternatywnie o:

IV KK 472/25

3

1. zmianę zaskarżonego wyroku i:

1. uniewinnienie oskarżonego od czynu opisanego w pkt. 1 sentencji

zaskarżonego wyroku,

2. uchylenie pkt. 4 zaskarżonego wyroku;

3. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie;

4. zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie wobec oskarżonego

łagodniejszego wymiaru kary przy zastosowaniu art. 37b k.k.;

5. zmianę zaskarżonego wyroku co do pkt. 5 i zwolnienie oskarżonego od

kosztów postępowania;

6. nieobciążanie oskarżonego kosztami postępowania odwoławczego.

Po rozpoznaniu tych apelacji Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia

12 czerwca 2025 r., sygn. akt VII Ka 337/25, zaskarżony wyrok sądu a quo utrzymał

w mocy, zwalniając oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za

postępowanie odwoławcze.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego. W kasacji

zarzucił:

1. „wystąpienie w przedmiotowej sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej

wskazanej w art. 439 § 1 k.p.k. poprzez zasiadanie w składzie sądu

odwoławczego sędziego powołanego na to stanowisko na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw, co powodowało, że naruszone zostały prawa oskarżonego do

rozpoznania jego sprawy przez bezstronny i niezawisły sąd w myśl art. 45 ust.

1 Konstytucji RP oraz art. art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej

oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności, a w konsekwencji rozpoznanie sprawy przez nienależycie

obsadzony sąd”;

IV KK 472/25

4

2. „rażące i mogące mieć istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa

procesowego w postaci obrazy art. 433 § 2 k.p.k. wobec nierozważenia

wniosku apelacji o wymierzenie P.P. w ramach kary mieszanej określonej w

art. 37b k.k. kary pozbawienia wolności oraz kary ograniczenia wolności,

podczas gdy przepis pozwala na wymierzenie w ramach kary mieszanej kary

do 6 miesięcy pozbawienia wolności w przypadku występków, których górna

granica ustawowego zagrożenia ustawowego wynosi przynajmniej 10 lat, a

zatem również występku z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii”;

3. „rażącą obrazę prawa procesowego, która mogła mieć istotny wpływ na treść

zaskarżonego wyroku, a to art. 624 § 1 k.p.k. i przyjęciem, że zasadne było

obciążenie oskarżonego P.P. kosztami prowadzonego postępowania w

kwocie 13.500,00 złotych, podczas, gdy zarzut apelacyjny wskazywał na

istotne okoliczności związane z osobą oskarżonego, które powodowały, że

mimo obciążenia go takimi kosztami nie będzie on w stanie wywiązać się z

obowiązku ich uregulowania bowiem nie posiada dochodów i majątku, został

skazany na wieloletnią bezwzględną karę pozbawienia wolności, a powstałe

koszty były związane z koniecznością przeprowadzenia dowodów

niezbędnych w niniejszej sprawie, w szczególności opinii biegłych, które byłby

konieczne do przeprowadzenia niezależnie od przyjętej przez oskarżonego

linii obrony, natomiast orzeczenie wobec oskarżonego długoletniej kary

pozbawienia wolności oraz brak po jego stronie jakiegokolwiek majątku

powoduje, że realizacja przez oskarżonego obowiązku uiszczenia tych

kosztów staje się obowiązkiem wyłącznie iluzorycznym”.

Przy tak sformułowanych zarzutach autor kasacji wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu

do ponownego rozpoznania,

ewentualnie

IV KK 472/25

5

2. uchylenie zaskarżonego wyroku i utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu

pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w

postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy Częstochowa –

Południe w Częstochowie wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasację obrońcy skazanego P.P. należało uwzględnić na posiedzeniu bez

udziału stron w trybie art. 535 § 5 k.p.k. jako oczywiście zasadną.

Tego rodzaju rozstrzygnięcie było wynikiem podzielania przez sąd kasacyjny

trafnego zarzutu wystąpienia na etapie postępowania odwoławczego bezwzględnej

przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Powyższe skutkowało

również ograniczeniem rozpoznania nadzwyczajnego środka zaskarżenia do tego

uchybienia, ponieważ – z uwagi na konieczność powtórzenia przez Sąd Okręgowy

w Częstochowie całego postępowania odwoławczego – rozpoznanie pozostałych

zarzutów byłoby przedwczesne (art. 518 k.p.k. w zw. z art. 436 k.p.k.).

Ujawnione uchybienie mające postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej

określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. związane było z rozpoznaniem apelacji obrońcy

skazanego P.P., na co zasadnie wskazano w kasacji, przez Sąd drugiej instancji, w

którego składzie brała udział osoba – sędzia X. Y. – powołana na urząd sędziego

sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Częstochowie na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3 – dalej powoływanej jako ustawa o KRS z 2017 r.).

Sąd Najwyższy jest związany uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r.,

BSA-I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), w której w pkt. 2 stwierdzono, że

„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także

wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w

sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

IV KK 472/25

6

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 7 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (…),

jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do

naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej (KPP) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności (EKPC – skróty SN)”.

Wykładnia prawa zawarta w tej uchwale, mającej moc zasady prawnej, jest

nadal – w myśl art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym (tj.: Dz. U. z 2024 r., poz.

622 – dalej u.SN) – obowiązująca. Sąd Najwyższy konsekwentnie staje także na

trafnym stanowisku, że nic w tym względzie nie zmienia wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (tak:

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21 [OSNK

2021, z. 10, poz. 41]; z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18

stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 czerwca 2023 r.,

II KK 489/21 i z dnia 12 grudnia 2023 r., II KK 74/22, a także uchwały składów siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego: z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22 [OSNPiUS 2022,

nr 10, poz. 95] oraz z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 [OSNK 2022, z. 6, poz. 22]).

Podobnie, co do braku skutku prawnego tak jak wskazany wyżej wyrok

Trybunału Konstytucyjnego, ocenić należy te – zapadłe po podjęciu uchwały z dnia

23 stycznia 2020 r. – orzeczenia Sądu Najwyższego, w którego składach zasiadali

sędziowie powołani w oparciu o przepisy ustawy o KRS z 2017 r., jako dotknięte

wadą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo z art. 379 pkt 4 k.p.c., a także inne orzeczenia

Trybunału Konstytucyjnego, czy też wreszcie dokonywane sukcesywnie zmiany

u.SN, mające na celu wyłącznie zablokowanie orzecznictwa Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka (ETPCz) w zakresie dokonanych przez te organy międzynarodowe

interpretacji wiążących Polskę norm traktatowych (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 25 września 2023 r., III KZ 36/23). Przeprowadzoną przez Sąd

Najwyższy, we wskazanych na wstępie judykatach, wykładnię przepisów Kodeksu

IV KK 472/25

7

postępowania karnego oraz ustawy o Sądzie Najwyższym, ten skład Sądu

Najwyższego w całej rozciągłości podziela i do niej się w tym miejscu odwołuje.

Pogląd, że Krajowa Rada Sądownictwa, ukształtowana w trybie określonym

przepisami ustawy o KRS z 2017 r., nie jest organem tożsamym z organem

konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w

szczególności w art. 187 ust. 1, znalazł swoje odzwierciedlenie także w szeregu

rozstrzygnięć organów międzynarodowych, na gruncie regulacji EKPC, w tym w

wyrokach ETPCz: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr

43447/19), z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce

(skargi nr 49868/19 i 57511/19), z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o.

przeciwko Polsce (skarga nr 1469/20), z dnia 15 marca 2022 r. (Wielka Izba), Grzęda

przeciwko Polsce (skarga 43572/18), z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko

Polsce (skarga nr 50849/21).

Wykładnia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. dokonana w uchwale połączonych Izb Sądu

Najwyższego została następnie potwierdzona w powołanej już wyżej uchwale składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. W uchwale

tej odwołując się do trzypunktowego testu wypracowanego m.in. w wyroku Wielkiej

Izby ETPCz z dnia 1 grudnia 2020 r., w sprawie Guðmundur Andri Ástráðsson

przeciwko Islandii (skarga nr 26374), zasadnie wywiedziono, że dostrzegając

uwarunkowania ustrojowe w postaci roli w procesie nominacji sędziowskich wadliwie

powołanej i obsadzonej KRS, w istocie, a priori, odpowiedzieć można, że dwa

pierwsze kryteria takiego testu zawsze wypadać będą dla nominata negatywnie.

Doszło bowiem do naruszenia prawa krajowego – Konstytucji RP – poprzez złożenie

wniosku o powołanie sędziego przez organ ukształtowany odmiennie niż wynika to z

jej art. 187 i który poprzez „zbliżenie” do władz politycznych nie spełnia swej

ustrojowej roli „stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów” (art.

186 ust.1). „Naruszenie prawa krajowego” tej rangi zawsze musi być oceniane jako

„dostatecznie poważne”.

Tylko zatem sięgnięcie po trzeci punkt przedstawionego wyżej testu pozwala

na ustalenie, że konkretny sędzia, który uzyskał nominację w opisywanych

warunkach, nie jest stronniczy, w sytuacji, gdy obalone zostało domniemanie jego

IV KK 472/25

8

bezstronności, które było regułą przed 2018 r. (obecnie zatem konieczny jest dowód

pozytywny bezstronności, gdy uprzednio trzeba było wykazać sytuację przeciwną –

brak bezstronności).

Takie testy w odniesieniu do sądów z udziałem sędziego X. Y., powołanego

na urząd sędziego Sądu Okręgowego w Częstochowie postanowieniem Prezydenta

RP z dnia [...] 2020 r., nr 1130.[...].2020, w uwzględnieniu wniosku zawartego w

uchwale Krajowej Rady Sądownictwa z dnia [...] 2019 r., Nr [...], były już przez Sąd

Najwyższy przeprowadzane kilkukrotnie i każdorazowo wypadały negatywnie.

Wyrokami: z dnia 13 lutego 2023 r., IV KK 348/24, z dnia 11 czerwca 2025 r., IV KS

13/25, z dnia 22 października 2025 r., IV KK 172/25, z dnia 28 października 2025 r.,

IV KK 54/25, z dnia 10 grudnia 2025 r., IV KK 405/25 i z dnia 25 lutego 2025 r., IV

KS 38/25, Sąd Najwyższy uchylił – na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – zaskarżone

kasacjami lub skargami wyroki Sądu Okręgowego w Częstochowie stwierdzając

każdorazowo nienależytą obsadę tego Sądu z uwagi na udział w jego składach

sędziego X. Y.

Sąd Najwyższy w tym składzie w całej rozciągłości akceptuje ustalenia

poczynione w uzasadnieniach wskazanych wyżej wyroków, które doprowadziły

orzekające wówczas składy sądu kasacyjnego albo skargowego do stwierdzenia, że

sąd z udziałem sędziego X. Y. nie był sądem należycie obsadzonym w rozumieniu

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ponieważ był pozbawiony instytucjonalnej niezależności oraz

bezstronności, a nie znajdując powodów do powielania tych ustaleń i prowadzącej

do nich argumentacji na ustalenia te oraz argumenty w tym miejscu się powołuje

traktując je jak własne.

Jedynie sygnalizacyjnie przypomnieć należy, odwołując się zwłaszcza do

uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2023 r., IV KK 348/24,w

którym przeprowadzono analizę akt osobowych tego sędziego oraz akt

postępowania przez Krajową Radą Sądownictwa i uwzględniono ogólnodostępne

informacje, okoliczności związane z przebiegiem kariery zawodowej X. Y., a w

szczególności to, że:

IV KK 472/25

9

- w 2018 r. sędzia X. Y. jako sędzia Sądu Rejonowego w M. (od 2010 r. do 2018 r.

Prezes tego Sądu, a od 1 marca 2017 r. również Przewodniczący II Wydziału

Karnego) poparł kandydaturę sędziego L.M. na członka nowo powołanej Krajowej

Rady Sądownictwa;

- Rada ta w dniu [...] 2019 r. podjęła uchwałę w przedmiocie przedstawienia wniosku

o powołanie go do pełnienia urzędu na stanowisku Sędziego Sądu Okręgowego w

Sądzie Okręgowym w Częstochowie (uchwała nr [...]);

- postanowieniem Prezydenta RP z dnia [...] 2020 r. (M.P. z 2020 r., poz. […])

powołano X. Y. na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Częstochowie.

- dniu 27 marca 2023 r. sędzia K. G. został powołany na wniosek Ministra Spraw

Wewnętrznych i Administracji na stanowisko Komisarza Wyborczego w Okręgu […].

- Minister Sprawiedliwości zarządzeniem z dnia 26 marca 2019 r. powołał

wskazanego sędziego jako swojego przedstawiciela w Komisji Egzaminacyjnej do

spraw aplikacji adwokackiej (Dz. Urz. Min. Spr. z 2019 r., poz. […]), a następnie po

raz kolejny do takiej Komisji zarządzeniem z 12 marca 2021 r. (Dz. Urz. Min. Spr. z

2021 r., poz. [...]).

W świetle powyższych i to bezspornych ustaleń nie można odmówić

słuszności twierdzeniu Sądu Najwyższego, który z kolei w uzasadnieniu wyroku z

dnia 25 lutego 2026 r., IV KS 38/28, zauważył, że „Wskazane okoliczności

postrzegane wspólnie prowadzą do wniosku o braku spełnienia przez Sąd Okręgowy

w Częstochowie orzekający z udziałem ww. sędziego standardów instytucjonalnej

niezależności i bezstronności. Sąd Najwyższy nie ocenia w procedurze testowej

subiektywnej bezstronności sędziego w danej sprawie, ale właśnie niezależność

instytucjonalną, czyli to, czy wobec istotnego powiązania sędziego z

przedstawicielami ówczesnej władzy wykonawczej, przeprowadzającej „reformy”

demolujące niezawisłość sędziowską, Sąd z jego udziałem może być postrzegany

jako niezawisły i niezależny. W stosunku do Sądu Okręgowego w Częstochowie

orzekającego z udziałem sędziego X. Y. istnieją opisane wyżej okoliczności,

podważające ten rodzaj niezależności i bezstronności”.

Sąd Najwyższy podziela też stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 13 sierpnia

2025 r., IV KK 134/25, zaaprobowane również w wyroku z dnia 19 listopada 2025 r.,

IV KK 472/25

10

II KK 197/25, że pomimo wydania zaskarżonego wyroku po zmianie władzy

wykonawczej ryzyko zachowań, których czynnym uczestnikiem był sędzia X. Y. nie

ustało, a z ostrożności należy założyć, iż w dającej się przewidzieć przyszłości nie

zniknie. Słusznie w uzasadnieniu tego ostatniego orzeczenia podkreślono, że „z

punktu widzenia wymiaru sprawiedliwości, sprawowanego przez sądy jako jednego

z trzech organów władzy w państwie, koniecznym jest i wymaganym nieprzerwane

stanie na straży przestrzegania sędziowskiej bezstronności i niezależności.

Obowiązek ten jest tym ważniejszy do realizacji, że smutną spuścizną lat walki

władzy wykonawczej z niezależnymi od nich sądami jest obniżający się etos

sędziego. Tymczasem niewzruszonym obowiązkiem sędziego jest być niezależnym,

zaś każdy dowód braku tej niezależności, podległości wobec władzy politycznej,

sprzyjania podporządkowania sądów interesom innych podmiotów, musi być

szczególnie wnikliwie badany i oceniany. Co jednak nie mniej ważne, z punktu

widzenia jednostki, która w sądzie realizuje swoje konstytucyjne prawo do

rozpoznania sprawy przed sądem niezależnym, bezstronnym i niezawisłym (art. 45

ust. 1 Konstytucji) nakaz zapewnienia tego standardu nie traci nigdy na aktualności.

Każdy uczestnik postępowania i każdy zewnętrzny obiektywny obserwator winien

mieć pewność oraz przekonanie, że sprawa rozpoznana będzie niezależnie od

oczekiwań polityków, woli przedstawicieli organów władzy wykonawczej,

ustawodawczej, a nawet także sądowniczej. Dodać należy przy tym, że utrata

niezależności przez sędziego, ujawnienie podległości wobec władzy wykonawczej w

zamian za awanse zawodowe, nominacje, stanowiska, czy wykazana współpraca

przy dekonstrukcji niezawisłości sądownictwa nie mają w istocie charakteru

jednorazowego, lecz podważają w ujęciu szerszym zaufanie do konkretnego

sędziego w wykonywaniu przez niego funkcji arbitra, jako podmiotu bezstronnego i

niezależnego”.

Podsumowując, stwierdzenie przez Sąd Najwyższy trafnie podniesionego w

kasacji uchybienia mającego postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej

określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego

wyroku Sądu odwoławczego i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym Sądowi Okręgowemu w Częstochowie.

IV KK 472/25

11

Procedując powtórnie Sąd ten rozpozna wniesione w tej sprawie apelacje w

składzie nie rodzącym wątpliwości co do jego niezależności, niezawisłości i

bezstronności, a więc spełniającego wymóg „sądu ustanowionego ustawą”,

uwzględniając przy ponownym orzekaniu kierunek wniesionej kasacji i związany z

tym pośredni zakaz reformationis in peius (art. 443 k.p.k.).

Jarosław Matras

Tomasz Artymiuk

Barbara Skoczkowska

[WB]

[r.g.]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.