Pomówienie radcy w piśmie do izby i prokuratur. SN oddalił kasację skazanego

IV KK 489/25

2

M.Ż. wyrokiem Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 20 grudnia 2024 r.,

sygn. akt II K 10/24, został uznany za winnego tego, że na przełomie kwietnia i

maja 2023 roku w piśmie skierowanym do Okręgowej Izby Radców Prawnych w

[…], Ministerstwa Sprawiedliwości Departament […], Prokuratury Rejonowej w […]

oraz Prokuratury Okręgowej w […], pomówił J. S. jako radcę prawnego o

postępowanie polegające na popełnieniu przestępstwa poświadczenia nieprawdy w

fakturach, które prowadzić miało do zaniżania należności publicznoprawnych:

składaniu fałszywych zeznań; posługiwaniu się z premedytacją sfałszowanym

dokumentem; doprowadzeniu M. Ż. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem;

posiadaniu statusu osoby podejrzanej, które - przed organami i pracownikami

Okręgowej Izby radców Prawnych w […], Ministrem Sprawiedliwości oraz

pracownikami Ministerstwa Sprawiedliwości, prokuratorami i pracownikami

Prokuratury Rejonowej w […] oraz Prokuratury Okręgowej w […] – mogło narazić ją

na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywania przez nią zawodu zaufania

publicznego,

tj. przestępstwa z art. 212 § 1 k.k., z który wymierzono mu karę 50 stawek

dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 zł. Ponadto, na

podstawie art. 212 § 3 k.k. orzeczono wobec oskarżonego nawiązkę w wysokości

10000 zł na rzecz P..

Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, który – podnosząc

zarzuty obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia (art.

7 k.p.k.), błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który

miał wpływ na treść tego orzeczenia oraz wskazując na rażącą niewspółmierność

kary grzywny oraz nawiązki – wniósł o uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego

mu czynu, ewentualnie obniżenie kary grzywny oraz nawiązki.

Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt VII Ka

144/25, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w opisie czynu przypisanego w

miejsce adresata pisma – Prokuratury Rejonowej w […] ustalił Prokuraturę

Rejonową w […] i karę grzywny złagodził poprzez ustalenie wysokości jednej stawki

dziennej na kwotę 20 złotych. Ponadto obniżył nawiązkę, ustalając jej wysokość na

kwotę 5000 zł. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

IV KK 489/25

3

Wyrok Sądu odwoławczego został zaskarżony kasacją przez obrońcę

skazanego, który podniósł następujące zarzuty:

1. rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść

orzeczenia, stanowiącą jednocześnie bezwzględną przyczynę odwoławczą

określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., a to naruszenie przez Sąd Okręgowy w

Olsztynie, VI Wydział Karny Odwoławczy przepisu art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z

art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. poprzez niezauważenie i niewzięcie pod uwagę przez Sąd

Okręgowy w Olsztynie, VI Wydział Karny Odwoławczy, niezależnie od granic

zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia,

bezwzględnej przyczyny odwoławczej polegającej na braku skargi uprawnionego

oskarżyciela, a co wynika z faktu, iż prywatnym aktem oskarżenia nie zarzucono w

treści zarzutu znamion przestępstwa z art. 212 k.k., toteż nie było możliwe skazanie

oskarżonego za to przestępstwo,

2. rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść

orzeczenia, stanowiącą jednocześnie bezwzględną przyczynę odwoławczą

określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., a to naruszenie przez Sąd Okręgowy w

Olsztynie, VI Wydział Karny Odwoławczy przepisu art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z

art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. poprzez niezauważenie i niewzięcie pod uwagę przez Sąd

Okręgowy w Olsztynie, VI Wydział Karny Odwoławczy, niezależnie od granic

zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia,

bezwzględnej przyczyny odwoławczej polegającej na innej okoliczności

wyłączającej ściganie, a mianowicie okoliczności, iż pokrzywdzona powołując się

na tajemnicę zawodową odmówiła przedstawienia jednego dokumentu, który

pozwoliłby rozwiać wątpliwości co do motywacji oskarżonego, a mianowicie umowy

rzekomo przez oskarżonego podpisanej (zatem w tym przypadku zdaniem

oskarżonego tajemnica zawodowa nie obowiązywała, bo była to umowa z samym

oskarżonym, który wyrażał zgodę na jej ujawnienie, a ponadto i tak jej treść w

formie kserokopii była już jawna), a który to podpis oskarżony nadal kwestionuje, co

uniemożliwiło rzetelne zbadanie sprawy, w tym np. dopuszczenie dowodu z opinii

biegłego z zakresu badania pisma ręcznego, co było istotne z punktu widzenia

badania zamiaru (co potwierdza prywatna ekspertyza dołączona do kasacji, która

IV KK 489/25

4

potwierdza, że to nie on naniósł tenże podpis), uniemożliwiając oskarżonemu

jednocześnie jego obronę poprzez jednostronne limitowanie możliwości, co w

ocenie obrony stanowiło inną okoliczność wyłączającą ściganie.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu

czynu, z uwagi na to, że skazanie było oczywiście niesłuszne, względnie

przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w Olsztynie.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście bezzasadna, co uprawniało do jej oddalenia na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Lektura zarzutów kasacyjnych sprawia

wrażenie, że zostały one ujęte jako tzw. bezwzględne przyczyny odwoławcze

jedynie pozornie, z uwagi na ograniczenia podstaw kasacji w niniejszej sprawie, w

której nie orzeczono bezwzględnej kary pozbawienia wolności (art. 523 § 4 pkt 1

k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 k.p.k.).

Odnosząc się do pierwszego zarzutu należy przypomnieć obrońcy

skazanego, że opis czynu zarzucanego w akcie oskarżenia wiąże sąd jedynie w

zakresie ram zdarzenia historycznego będącego przedmiotem zarzutów, zaś sąd

ten – w przypadku wydania wyroku uznającego winę oskarżonego – ma swobodę

zarówno w formułowaniu opisu czynu przypisanego, jak i jego kwalifikacji prawnej.

W przypadku stwierdzenia wadliwości opisu czynu zaproponowanego przez

oskarżyciela sąd ma obowiązek dokonać stosownej korekty.

Trzeba też podkreślić, że proces karny nie jest procesem formułkowym i

zarówno opis czynu przypisanego, jak i tym bardziej opis czynu zarzucanego nie

musi zawsze wiernie, tj. literalnie odzwierciedlać treści znamion czynu

zabronionego. W rozpoznawanej sprawie znamieniem czynności wykonawczej

przypisanego M. Ż. przestępstwa było „pomówienie”, które w literaturze prawa

karnego interpretuje się jako „oskarżanie, zarzucanie, przypisywanie, posądzanie,

podejrzewanie o postępowanie lub właściwości negatywnie rzutujące na ocenę

podmiotu, mające charakter poniżający w opinii publicznej, podrywający zaufanie

IV KK 489/25

5

społeczne” (I. Zgoliński, w: Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek,

Warszawa 2023, teza 3 do art. 212). Niezależnie zatem od niewiążącego

charakteru opisu czynu zarzucanego posłużenie się zatem w prywatnym akcie

oskarżenia sformułowaniem „fałszywie oskarżył” odzwierciedlało istotę czynu,

którego dopuścił się skazany i z tego względu nie sposób uznać go za wadliwe,

nawet gdyby sąd orzekający powielił ten zwrot w sentencji wyroku.

Ewidentnie chybiony jest również drugi zarzut, albowiem w żadnym razie nie

wpisuje się on w negatywną przesłankę procesową określoną w art. 17 § 1 pkt 11

k.p.k. Należy podkreślić, że okoliczności, o których mowa w ww. przepisie mają

charakter formalno-prawny, zazwyczaj wynikają z określonej instytucji prawa (np.

amnestia, abolicja) i z pewnością nie są związane z przebiegiem postępowania

dowodowego. Nie sposób też w ogóle mówić o jakiejkolwiek obrazie prawa, która

miałaby polegać na powołaniu się przez radcę prawnego na wiążącą go tajemnicę

zawodową. Taka postawa stanowi bowiem realizację ustawowego obowiązku

wynikającego z art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych i znajduje oparcie w

przepisie art. 180 § 2 k.p.k.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, na podstawie

art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. kosztami sądowymi postępowania

kasacyjnego obciążając M. Ż.. O wysokości zasądzonych od skazanego na rzecz

oskarżycielki prywatnej uzasadnionych wydatków strony za dokonanie czynności w

postępowaniu kasacyjnym przez jej pełnomocnika orzeczono na podstawie § 11 ust.

2 pkt 5 w zw. § 12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.

Dz.U.2026.118).

[J.J.]

[r.g.]

IV KK 489/25

6