Zażalenie na odmowę śledztwa wobec sędziów z Białegostoku trafi do Łomży

Postanowieniem z 1 grudnia 2025 r., sygn. akt III Kp 2685/25, Sąd Rejonowy

w Białymstoku na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. zwrócił się do Sądu Najwyższego o

przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy dotyczącej

rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, która to z

kolei decyzja dotyczy czynu z art. 231 § 1 k.k., którego dopuścić się mieli sędziowie

Sądu Okręgowego w Białymstoku X. Y. i X.1 Y.1 Drugi z wymienionych pełni

również funkcję Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w stosunku do sędziów z

IV KO 205/25

2

obszaru okręgu białostockiego. Powyższe okoliczności, zdaniem sądu

wnioskującego, mogą w odczuciu społecznym wzbudzić przekonanie o braku

warunków do obiektywnego orzekania, co wywołuje potrzebę przekazania sprawy

innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy uznał co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego w Białymstoku zasługuje na uwzględnienie.

Określona w art. 37 § 1 k.p.k. instytucja stanowi wyjątek od zasady

rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, zatem jej zastosowanie

powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne

względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjmuje się, że zastosowanie art. 37 k.p.k. uzasadniają tylko takie

konkretne sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub

stwarzać w aspekcie zewnętrznym przekonanie – chociażby mylne – o braku

warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 13 lipca 1995 r., III KO 34/05, OSNKW

1995, z. 9-10, poz. 68; 17 maja 2006 r., II KO 27/06, Lex 186944; 26 czerwca

2007 r., II KO 36/07, Lex 282245).

Wśród okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji z art. 37 k.p.k.

słusznie wskazuje się m. in. na sytuację, gdy uczestnikiem postępowania jest

sędzia sądu właściwego lub nadrzędnego (por. m. in. postanowienia Sądu

Najwyższego z dni: 25 lutego 2022 r., I KO 10/22, LEX nr 3322318; 28 grudnia

2021 r., V KO 94/21, LEX nr 3324582; 25 stycznia 2007 r., IV KO 3/07, LEX nr

568473; 25 czerwca 2005 r., II KO 22/05, LEX nr 1615825). W realiach niniejszej

sprawy fakt, iż zaskarżona decyzja odnosi się do choćby tylko potencjalnej

odpowiedzialności karnej sędziów Sądu Okręgowego w Białymstoku, a zatem sądu

nadrzędnego nad właściwym, może w odczuciu społecznym wzbudzić przekonanie

o braku warunków do obiektywnego orzekania – i to niezależnie od tego czy w

rzeczywistości sąd stworzony z sędziów Sądu Rejonowego w Białymstoku byłby w

pełni zdolny do niezależnego orzekania. Nie jest bez znaczenia także wskazana we

IV KO 205/25

3

wniosku okoliczność związana z pełnieniem przez sędziego X.1 Y.1 funkcji

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w stosunku do sędziów okręgu

białostockiego. Tego rodzaju sytuacji, mogących rodzić, choćby nawet

nieuzasadniony, negatywny społeczny wydźwięk, bądź też ingerować w swobodę

orzekania, w interesie dobra wymiaru sprawiedliwości należy unikać poprzez

dopuszczalną w drodze wyjątku zmianę właściwości miejscowej sądu. Dobro

wymiaru sprawiedliwości we wskazanych przez sąd wnioskujący okolicznościach

postrzegać bowiem należy jako potrzebę zarówno zagwarantowania warunków

bezstronności orzekania, jak i utwierdzenia opinii społecznej w przekonaniu, że

jedynymi względami mającymi wpływ na treść orzeczenia są kryteria merytoryczne.

Mając zatem na uwadze dobro wymiaru sprawiedliwości uznać należy, że

zaistniała określona w art. 37 § 1 k.p.k. podstawa do przekazania przedmiotowej

sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu spoza okręgu

białostockiego, tj. Sądowi Rejonowemu w Łomży.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[WB]

[r.g.]