Sąd Najwyższy utrzymał odmowę przywrócenia terminu skazanemu mieszkającemu za granicą

Sąd Okręgowy w Olsztynie postanowieniem z 16 stycznia 2026 r. sygn. akt

Ka 759/25 nie uwzględnił wniosku skazanego R.R. o przywrócenie terminu

zawitego do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia

wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 27 listopada 2025 r. sygn. akt VII Ka

759/25.

Na to orzeczenie zażalenie datowane na 29 stycznia 2026 r. złożył skazany,

zarzucając temu postanowieniu:

IV KZ 10/26

2

1. Rażącą obrazę art. 457 § 2 k.p.k. i art. 126 § 1 k.p.k. poprzez błędne uznanie, że Sąd

nie miał obowiązku doręczenia wyroku II instancji z urzędu, mimo posiadanej

wiedzy o moim stałym pobycie za granicą i braku adwokata na rozprawie.

2. Błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu fikcji „prawidłowego

zawiadomienia” o rozprawie odwoławczej (k. 524), podczas gdy jako osoba stale

zamieszkująca w Londynie nie otrzymałem informacji o jej terminie.

3. Celowe wprowadzenie w błąd przez pracowników Sądu, co skutkowało udzieleniem

mi nieprawdziwych informacji o trybie doręczania wyroków oraz o braku

obowiązku stawiennictwa na posiedzeniu.

Podnosząc powyższe, skazany wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy w Olsztynie słusznie uznał, iż zgodnie z treścią art. 126

§ 1 k.p.k. przywrócenie terminu zawitego może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy

niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych. Do przyczyn

„niezależnych” od strony, a więc usprawiedliwiających dokonanie czynności

procesowej po upływie terminu, można, w myśl przepisu art. 126 § 1 k.p.k., zaliczyć

tylko takie przeszkody, których strona nie mogła usunąć i wymaganej przez prawo

czynności dokonać we właściwym czasie, zatem bez jakiejkolwiek winy czy

niedbalstwa z jej strony. Złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie

uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego obwarowane jest zawitym terminem 7

dni, licząc od daty ogłoszenia wyroku (art. 422 § 1 k.p.k. w zw. z art. 457 § 2 k.p.k.).

Skazany posiadał pełną wiedzę o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu

karnym i na wcześniejszych etapach procesu został prawidłowo pouczony o

obowiązkach wynikających z art. 138 k.p.k. oraz o rygorze uznania pism za

doręczone w przypadku wyjazdu za granice i niewskazania reprezentanta do

doręczeń w Polsce. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego

wyjazd za granice (w tym do Wielkiej Brytanii, stanowiącej obecnie państwo trzecie

IV KZ 10/26

3

po procedurze tzw. Brexitu) bez jednoczesnego wskazania adresata dla doręczeń

w kraju lub na terenie Unii Europejskiej, stanowi rażące zaniedbanie elementarnych

obowiązków procesowych. Skazany decydując się na opuszczenie terytorium

Polski bez ustanowienia takiego pełnomocnika, w pełni świadomie podjął ryzyko

nieotrzymania informacji o terminach publikacji orzeczeń oraz wynikających z nich

skutkach procesowych. Brak fizycznej obecności w kraju spowodowany wyjazdem

zarobkowym do Wielkiej Brytanii nie może być traktowany jako obiektywna,

niezależna od woli skazanego przeszkoda w rozumieniu art. 126 § 1 k.p.k. Udział

w postępowaniu karnym nakłada uczestnika obowiązek dbania o własne interesy

procesowe i przejawiania elementarnej zapobiegliwości. Wobec braku wskazania,

iż uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn obiektywnych niezależnych od woli

wnioskodawcy, warunki określone w art. 126 § 1 k.p.k. nie zostały spełnione.

Przeszkoda w terminowym działaniu była zatem skutkiem jego własnego

zaniechania. Świadome zignorowanie prawidłowego pouczenia sądu i zaniechanie

elementarnego aktu staranności, jakim jest wyznaczenie osoby do odbioru poczty

w kraju albo obrońcy stanowi ewidentne zaniedbanie ze strony skazanego.

Pobyt w Wielkiej Brytanii nie uniemożliwił ustanowienia takiego adresata. Stwierdzić

więc trzeba, że stanowisko w zaskarżonym postanowieniu, iż w realiach sprawy

nie wchodzi w rachubę przyjęcie, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku

o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego nastąpiło

z przyczyn niezależnych od skazanego, jest prawidłowe. Oceny tej nie może

zmienić wniesione zażalenie. Skarżący nie wykazał, aby należało przywrócić mu

termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.

W konsekwencji sąd odwoławczy prawidłowo oceni brak przesłanek z art. 126

§ 1 k.p.k. i zasadnie wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[WB]

[a.ł]

IV KZ 10/26

4