Sąd Najwyższy utrzymał odmowę wznowienia sprawy M.O., bo wniosek powtarzał już rozpatrzone zarzuty

W dniu 6 listopada 2024 r. (data wpływu) Sąd Apelacyjny w Katowicach

przekazał do Sądu Najwyższego osobisty wniosek M.O. o wznowienie postępowania

IV KZ 36/26

2

zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 10 grudnia 2020 r., sygn.

akt II AKa 262/120, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku Białej z dnia

26 lutego 2020 r., sygn. akt III K 88/18.

Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2025 r., IV KO 127/24, Sąd Najwyższy

odmówił przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 545

§ 3 k.p.k. jako oczywiście bezzasadnego.

Postanowienie to, po rozpoznaniu zażalenia skazanego, zostało uchylone

przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r., IV KZ 10/25, z

uwagi na stwierdzenie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 §

1 pkt 2 k.p.k., a osobisty wniosek M.O. przekazano Sądowi Najwyższemu do

ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 30 lipca 202 r., IV KO 96/25, Sąd Najwyższy orzekając

ponownie odmówił przyjęcia wskazanego wyżej wniosku skazanego w oparciu o

przepis art. 545 § 3 k.p.k.

Orzeczenie powyższe zaskarżył M.O., zarzucając w zażaleniu błędne

ustalenie przez sąd wznowieniowy, że okoliczności wskazane w jego wniosku były

już przedmiotem wcześniejszych postanowień o wznowienie postępowania

inicjowanych przez niego samego lub jego obrońców.

W oparciu o tak zredagowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia oraz przyjęcie złożonego wniosku do merytorycznego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie skazanego na uwzględnienie nie zasługuje.

Podstawą wydanego przez Sąd Najwyższy postanowienia było stwierdzenie

jego oczywistej bezzasadności, o której mowa w art. 545 § 3 k.p.k.

Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy podnoszone – we wniosku

niespełniającym wymogów formalnych (art. 545 § 2 k.p.k.) – okoliczności nie

wskazują na wystąpienie jakiejkolwiek z przesłanek mogących stanowić podstawę

wznowienie postępowania określonych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b

k.p.k. oraz gdy nie wchodzi w grę wznowienie postępowania z urzędu (art. 542 § 3

IV KZ 36/26

3

k.p.k.), a w szczególności, gdy okoliczności takie podnoszone w kolejnym wniosku

były już wcześniej rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania.

Ten ostatni przypadek ma miejsce właśnie w niniejszej sprawie i stał się on

podstawą wydanego przez Sąd Najwyższy postanowienia z dnia 30 lipca 2026 r., IV

KO 96/25, o odmowie przyjęcia wniosku skazanego jako oczywiście bezzasadnego,

zaskarżonego przez M.O. obecnie rozpoznawanym zażaleniem. Skarżący wywodzi

w nim, że opinia biegłego z zakresu rachunkowości P.B., której fragmenty dołączono

do wcześniejszego wniosku jego obrońcy o wznowienie postępowania, oddalonego

postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2024 r., IV KO 18/24,

właśnie z uwagi na jej niekompletność zauważoną przez sąd wznowieniowy

rozpoznający wniosek jego obrońcy, była wyłącznym powodem wydanej wówczas

decyzji procesowej, co przeoczył Sąd Najwyższy w obecnie toczącym się

postępowaniu. W jego (skazanego) ocenie zapoznanie się z całością opinii, która

podważyła wcześniej wydawane w jego sprawie ekspertyzy, prowadzić musi do

konkluzji, że zeznający w sprawie o sygn. akt III KK 88/18, pokrzywdzony P.G., na

depozycjach którego oparty został wyrok skazujący Sądu Okręgowego w Bielsku –

Białej z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt III KK 88/18, mijał się z prawdą, co z kolei

miało wynikać z jego zeznań złożonych w kolejnej sprawie M.O. zakończonej

wyrokiem tego samego Sądu z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt III K 156/20. Opinia

biegłego P.B. ma natomiast wskazywać, że świadek P.G. nigdy nie udzielał mu w

dnu 16 maja 2016 r. pożyczki w kwocie 992.000 zł, z której 100.000 zł miało być

przekazanych skazanemu w gotówce, natomiast kwota 882.000 zł przelana z konta

P.G. na konto M.O., co przecież nie miało – jak stwierdza wnioskodawca – miejsca i

co potwierdza wskazany wyżej biegły.

Skarżący myli się jednak co do wyrażanego przez siebie poglądu, że

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2024 r., o oddaleniu

wniosku jego obrońcy wynikało wyłącznie z braku przedstawienia całej opinii

biegłego P.B. i w związku z tym błędne jest stanowisko Sądu Najwyższego w

aktualnie toczącym się postępowaniu, że kwestia przedmiotowej opinii była już

przedmiotem analizy sądu wznowieniowego w sprawie IV KO 18/24.

Przeczy temu treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym

stwierdzono m.in., że „Trafnie wskazano tam (w postanowieniu w sprawie IV KO 18/4

– uwaga SN), że dla uwzględnienia wniosku konieczne jest wykazanie wpływu, jaki

IV KZ 36/26

4

nowy dowód miałby mieć na prawomocne orzeczenie, powodując potrzebę jego

wzruszenie. W tej sprawie skazany nie wykazał skutecznie w jaki sposób

powoływany we wniosku dowód podważa ustalenia faktyczne w sprawie i jak wpływa

on na zakres jego odpowiedzialności karnej. Sąd Najwyższy w sprawie IV KO 18/24

słusznie zauważył, że w postępowaniu o sygn. akt III K 156/20 przeprowadzono

więcej niż jedną ekspertyzę z zakresu rachunkowości. Na tę okoliczność wskazał

sam skazany, w tym załączając do aktualnego wniosku dwa odrębne postanowienia

o przeprowadzeniu dowodu z takich opinii. Ostatecznie powołuje się jednak tylko na

jedną z nich. Co więcej, ma rację Sąd Najwyższy w sprawie IV KO 18/24, że materiał

dowodowy w sprawie M.O. opierał się nie tylko na analizie kryminalistycznej

rachunków bankowych, ale także zeznaniach szeregu świadków, wyjaśnieniach

oskarżonego, licznych dokumentach finansowych (zob. uzasadnienie wyroku Sądu I

instancji, k. 3294-3336). Dowody te zakwestionowano w treści apelacji, a do ich

wartości Sąd odwoławczy ustosunkował się szeroko w uzasadnieniu swojego wyroku

(k. 3387-3403). Na marginesie wskazać należy, że w postępowaniu, którego

wznowienia domaga się skazany, nie dopuszczono opinii biegłego z zakresu

rachunkowości, uznając, że do dokonania prostych wyliczeń matematycznych nie

jest konieczna opinia specjalisty (rozważania w punkcie 3.10. uzasadnienia wyroku

Sądu odwoławczego)”.

Wywody skazanego zawarte w zażaleniu konkluzji tej nie podważają.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 października 2024 r., IV KO 18/4,

Sąd Najwyższy stwierdził bowiem dokładnie to na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy

w zaskarżonym postanowieniu, a mianowicie „Zauważenia wymaga, że materiał

dowodowy przedmiotowej sprawy, której wznowienia domaga się obrońca, opierał

się nie tylko na analizie kryminalistycznej rachunków bankowych autorstwa J.H., ale

także zeznaniach szeregu świadków, wyjaśnieniach oskarżonego, licznych

dokumentach finansowych (zob. uzasadnienie wyroku Sądu I instancji, k. 3294-3336).

Dowody te zakwestionowano w treści apelacji, a do ich wartości Sąd odwoławczy

ustosunkował się szeroko w uzasadnieniu swojego orzeczenia (k. 3387-3403). Na

marginesie wskazać należy, że w postępowaniu tym nie dopuszczono opinii biegłego

z zakresu rachunkowości, uznając, że do dokonania prostych wyliczeń

matematycznych nie jest konieczna opinia specjalisty. W konsekwencji uznać należy,

że obrońca nie wykazała w jaki sposób przywoływana ekspertyza z innej sprawy

IV KZ 36/26

5

podważa analizę kryminalistyczną czy zeznania świadków bądź pozostałe dowody

w sprawie, za wyjątkiem ogólnikowych tez, że opinia ta >>podważyła zupełnie wnioski

płynące z wcześniejszej analizy biegłych sporządzonej w sprawie III K 88/18<< oraz,

że w konsekwencji prowadzi ona do odmiennych ustaleń faktycznych, o

których >>zeznawał świadek P.G. czy też świadek S.P., a mianowicie kwot

rzeczywiście przekazanych przez tych świadków M.O.<<”.

Co więcej, wnioskodawca po raz kolejny podnosi, że wskazany dowód

podważa zeznania P.G. złożone w sprawie III K 88/18, nie zauważając, że to właśnie

w tamtej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał depozycje pokrzywdzonego za

wiarygodne jedynie w części m.in. odrzucając początkowe twierdzenia

pokrzywdzonego (z których zresztą później się wycofał) o udzieleniu M.O. w dniu 16

maja 2016 r. kolejnej pożyczki w kwocie w kwocie 992.000 zł, z której 100.000 zł

miało być przekazanych skazanemu w gotówce, natomiast kwota 882.000 zł

przelana z konta P.G. na konto M.O. (strona 43-46 uzasadnienia wyroku Sądu

Okręgowego w Bielsku Białej z dnia 26 lutego 2020 r., k. 3315- 3316 verte akt sprawy

III K 88/18).

Nadto, to właśnie w sprawie, o której wznowienie wnosi skazany, w swoich

wyjaśnieniach sam nie zaprzeczył otrzymaniu od P.G. w latach 2011- 2016 kwoty

około 600.000 zł twierdząc jedynie, że nie były to pożyczki (chociaż przeczyły temu

ich umowy), lecz dokonywane za jego pośrednictwem przez pokrzywdzonego

inwestycje w papiery wartościowe.

Tym samym słuszna jest konkluzja Sądu Najwyższego wyrażona w

uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że przedmiotowa opinia biegłego P.B.,

z którą Sąd Najwyższy rozpoznający zażalenie zapoznał się w toku postępowania

odwoławczego, wydana w innej sprawie na potrzeby stawianych skazanemu M.O.

zarzutów z art. 299 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. („pranie

brudnych pieniędzy”) nie stanowi podstawy do zakwestionowania ustaleń

faktycznych poczynionych przez sądy w sprawie III KK 88/18.

Nie można również podzielić zarzutu skarżącego, że wydając postanowienie

o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie jako oczywiście bezzasadnego, Sąd

Najwyższy nie uwzględnił zalecenia zawartego w uzasadnieniu postanowienia tego

Sądu z dnia 12 czerwca 2025 r., IV KZ 10/25, dotyczącego wyznaczenie skazanemu

IV KZ 36/26

6

– na potrzeby postępowania o wznowienie postępowania – obrońcy z urzędu. Należy

zwrócić uwagę, że w tym ostatnim orzeczeniu Sąd Najwyższy jedynie poddał pod

rozwagę wyznaczenie skazanemu obrońcy z urzędu zastrzegając „o ile spełnia ku

temu ustawowe wymagania”.

A przecież nie może budzić wątpliwości, że w wypadku oczywistej

bezzasadności wniosku o wznowienie zbędne jest wyznaczanie wnioskodawcy

obrońcy z urzędu, pomimo zgłoszenia takiego żądania w samym wniosku lub obok

niego. Ustanowienie przez sąd z urzędu przedstawiciela procesowego uznać należy

za zasadne wyłącznie w takich sytuacjach, gdy treść pisma procesowego

zainteresowanego chociaż w minimalnym stopniu wskazuje na konieczność

zbadanie przez podmiot profesjonalny zawartych w nim twierdzeń przez pryzmat

przesłanek wznowieniowych przewidzianych w powołanych wyżej przepisach

regulujących instytucję nadzwyczajnego środka zaskarżenia jakim jest wznowienie

postępowania. Skoro przepis art. 545 § 3 k.p.k. nie wymaga, aby w przewidzianej w

nim konfiguracji procesowej wzywać osobę inicjującą postępowanie o wznowienie

postępowania do usunięcia braków formalnych wniosku, to tym samym pozbawione

zasadności jest też wyznaczenie jej obrońcy, skoro sama treść wniosku nie daje

jakichkolwiek podstaw do czynienia rozważań w kontekście którejkolwiek z podstaw

uzasadniających wznowienie postępowania.

Tak też jest w niniejszej sprawie, co słusznie zauważył Sąd Najwyższy w

końcowej części zaskarżonego postanowienia.

Kierując przedstawionymi wyżej powodami postanowiono jak na wstępie.

Przewodniczący: SSN (Tomasz Artymiuk)

Sędziowie: SN (Marek Pietruszyński)

SN (Andrzej Stępka) [WB]

[a.ł]