Recydywa przy zbrodni bez podwyższenia kary. SN utrzymał odmowę wznowienia

Postanowieniem z dnia 26 listopada 2025 r., IV KO 164/25, Sąd Najwyższy –

na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. – odmówił przyjęcia wniosku skazanego M.P.,

osobiście przez niego sporządzonego, o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 1 września 2022

r., sygn. akt II AKa 179/22, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w

IV KZ 42/25

2

Rybniku z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt III K 11/21, którym to wyrokiem wyżej

wymieniony skazany został m.in. za czyn z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Postanowienie to zaskarżył K.G. W zażaleniu, które w rzeczywistości

stanowi powielenie argumentacji zawartej we wniosku skazanego o wznowienie

postępowania z dnia 18 kwietnia 2025 r., skarżący nie podnosząc formalnie

konkretnych zarzutów oraz nie wskazując wniosków w zakresie rozstrzygnięcia

następczego po raz kolejny wywodził, że wobec skazania go za zbrodnię określoną

w art. 280 § 2 k.k. orzekające w tej sprawie sądy nie mogły przyjąć w kwalifikacji

jego działania w warunkach recydywy z art. 64 § 1 k.k., ponieważ stała temu na

przeszkodzie regulacja art. 64 § 3 k.k. Jego zdaniem sam fakt przyjęcia w obu

wyrokach przesłanek powrotu do przestępstwa, zwiększający granice ustawowego

zagrożenia o połowę, skutkował orzeczeniem kary niesprawiedliwej i rażąco

niewspółmiernej, bo nie uwzględniał granic ustawowego zagrożenia za czyn z art.

280 § 2 k.k. (od 3 do 15 lat pozbawienia wolności), a spowodował ukształtowanie

przez Sąd Okręgowy kary w oparciu o przepis art. 64 § 1 k.k., tj. jej obostrzenie

powyżej lat 15.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie skazanego M.P. na uwzględnienie nie zasługuje.

Uznanie wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w art. 545 § 2

k.p.k. (sporządzonego i podpisanego przez adwokata lub radcę prawnego) o

wznowienie za oczywiście bezzasadny ma miejsce w sytuacjach, gdy w sposób

oczywisty, rzucający się w oczy, wniosek oparty zostanie na innych podstawach niż

te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania

karnego (zob. odpowiednio w przedmiocie interpretacji pojęcia „oczywistej

bezzasadności kasacji” postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2006

r., IV KK 330/06 oraz z dnia 22 października 2008 r., V KK 98/08). Zastosowanie

wskazanego przepisu uznać należy w związku z tym za konieczne w wypadkach, w

których sąd wznowieniowy w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzi, że żadna

ze wskazanych we wniosku okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek

IV KZ 42/25

3

zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k. oraz gdy nie będzie

wchodzić w grę działanie tego sądu z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.) lub też wniosek w

ogóle nie będzie wskazywał okoliczności uzasadniających wszczęcie tego rodzaju

postępowania o charakterze nadzwyczajnym (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 25 września 2015, II KO 49/15, OSNKW 2016, z. 1, poz. 5; z

dnia 19 stycznia 2016 r., V KO 77/15; z dnia 20 maja 2016 r., V KO 39/16, OSNKW

2016, z. 9, poz. 59; z dnia 22 listopada 2016 r, IV KO 78/16; z dnia 14 grudnia 2016

r., III KO 72/16).

W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2026 r., IV KO

164/25, stwierdzono, że żadna z podnoszonych we wniosku K.G., osobiście przez

niego sporządzonym, okoliczności nie mieści się w podstawach wznowieniowych

przewidzianych w Rozdziale 56 k.p.k. i z tym poglądem należy się zgodzić, a

zasadności wywodów Sądu Najwyższego zawartych w pisemnych motywach

zaskarżonego postanowienia autor zażalenia w najmniejszym nawet aspekcie nie

podważył.

Zgodzić należy się z poglądem Sądu Najwyższego, że na gruncie niniejszej

spawy nie doszło do zmaterializowania się przesłanki z art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k.,

a więc błędnego przyjęcia przez sądy okoliczności wpływających na nadzwyczajne

obostrzenie kary.

Przekonuje o tym treść wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 22

grudnia 2021 r., sygn. akt III K 11/21 (Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia

1 września 2022, sygn. alt II Aka 179/22, orzeczenie to utrzymał w mocy), który w

pkt. 5 uznał wprawdzie K.G. za winnego popełnienia w warunkach recydywy z art.

64 § 1 k.k. zbrodni określonej w art. 280 § 2 k.p.k., jednak przy wymiarze kary

stosował wyłącznie ten ostatni przepis orzekając finalnie w granicach ustawowego

zagrożenia karę 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a więc nie podwyższając

górnego ustawowego zagrożenia przewidzianego w art. 64 § 1 k.k.

Zarówno z pierwotnego wniosku o wznowienie, jak i z obecnie

rozpoznawanego zażalenia wynika, że zdaniem skazanego przypisany mu czyn nie

mógł w ogóle zostać zakwalifikowany jako zbrodnia z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art.

IV KZ 42/25

4

64 § 1 k.k., lecz wyłącznie z tego pierwszego przepisu. Jest to jednak pogląd

całkowicie błędny.

Jak to trafnie wywiódł Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 sierpnia

2023 r., II KO 73/23, „art. 64 § 3 k.k. stanowi jedynie, że przewidziane w § 1 lub 2

tego artykułu podwyższenie górnego ustawowego zagrożenia nie dotyczy zbrodni.

Zastosowanie przepisu określającego recydywę specjalną podstawową powinno

zawsze znaleźć się w kwalifikacji prawnej czynu, zaś w podstawie wymiaru kary -

wówczas, gdy faktycznie stosuje się wobec sprawcy przewidziane w wymienionych

przepisach nadzwyczajne obostrzenie kary. Górna granica kary pozbawienia

wolności nadzwyczajnie obostrzonej wskutek zastosowania art. 64 § 1 i 2 k.k. nie

ulega natomiast zmianie przy zbrodniach”.

I tak właśnie postąpił w tej sprawie Sąd pierwszej instancji, co trafnie

zaakceptował Sąd odwoławczy i co stało się podstawą wydania zaskarżonego

postanowienia Sądu Najwyższego. Jeszcze raz kategorycznie należy stwierdzić, że

regulacja zawarta w art. 64 § 3 k.k. nie uniemożliwia zakwalifikowania zbrodni jako

popełnionej w warunkach recydywy szczególnej podstawowej lub wielokrotnej, a

jedynie zabrania podwyższania o połowę górnego progu ustawowego zagrożenia

przewidzianego w przepisach art. 64 § 1 i 2 k.k. Redakcja tego przepisu – lege non

distinguente – nie ogranicza więc przy wymiarze kary orzekającego w sprawie sądu

do jej orzeczenia z nadzwyczajnym obostrzeniem, tj. powyżej dolnej granicy

ustawowego zagrożenia (art. 64 § 1 k.k.), czy też zwiększenia tej dolnej granicy o

połowę (art. 64 § 2 k.k.), co jednak w tej sprawie również nie miało miejsca, o czym

przekonuje nie tylko niepowołanie w podstawie skazania art. 64 § 1 k.k., lecz

wprost wskazują na to pisemne motywy wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku

odnoszące się do wymiaru kary powyższe przestępstwo – pkt 5.5 uzasadnienia

wyroku sądu a quo.

Skoro zatem nie podwyższono wobec K. G. górnego ustawowego rogu

zagrożenia i orzeczono tę karę w przyjętej przez Sąd pierwszej instancji wysokości,

brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że wystąpiła przesłanka wznowieniowa

przewidziana w art. 540 § 1 pkt 2 lit. b in fine k.p.k.

IV KZ 42/25

5

Ponieważ zaskarżone orzeczenie, co wykazano wyżej, znajduje pełną

podstawę prawną w treści art. 545 § 3 k.p.k., a stanowiska tego nie obaliły wywody

zawarte w zażaleniu, należało orzec o utrzymaniu tego orzeczenia w mocy.

Tomasz Artymiuk

Włodzimierz Wróbel

Marek Pietruszyński

[WB]

[a.ł]