Sąd Najwyższy nie wstrzymał wykonania wyroku mimo kasacji obrońcy skazanego

W dniu 20 marca 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy

skazanego Z.F., który wyrok sądu odwoławczego zaskarżył w całości na korzyść

strony, którą reprezentuje, podnosząc następujące zarzuty wystąpienia

bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci

nienależytej obsady sądu drugiej instancji (zarzut z pkt 1), a także rażącego

naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. (zarzuty

z pkt 2 i 5), art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. (zarzuty z pkt 3, 4, 6, 7, 8, 9,

10), art. 170 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. (zarzut z pkt 11), art. 170 § 1 pkt

V KK 112/26

2

2 i 5 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. (zarzut z pkt 12) i art. 393a k.p.k. w zw. z art.

393 § 3 k.p.k. (zarzut z pkt 13). W treści kasacji obrońca sformułował także wniosek

o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 29

października 2025 r., a także poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w

Ostrzeszowie z dnia 8 maja 2023 r., albowiem podniesione zarzuty, w tym

dotyczące bezwzględnej przesłanki odwoławczej „wskazują z wysokim

prawdopodobieństwem, że wyrok będzie nieprawomocny”, a nadto po stronie

skazanego występują tego rodzaju warunki osobiste, w szczególności zdrowotne,

że w jego obecnym stanie wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności

mogłoby wywołać wyjątkowo dolegliwe i nieodwracalne dla niego skutki. W tym

zakresie obrońca dołączyła dokumentację medyczną skazanego, mającą na celu

wykazanie, że Z.F. jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji na

podstawie decyzji Komisji Lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przebył

kilkukrotnie udary doprowadzające do niedowładu prawostronnego ciała, zmaga z

komplikacjami neurologicznymi wywołanymi przebytymi udarami, rozpoznano u

niego chorobę w postaci uchyłkowatości jelita grubego (determinującą dietę

wysokobłonnikową), a nadto posiada dolegliwości związane z przepukliną

pachwinową prawostronną (do operacji) uniemożliwiającą podejmowanie czynności

wysiłkowych, zmiany dyskopatyczno-zwyrodnieniowe, dyskopatię, cierpi na

chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze, niedosłuch obustronny,

wysoką krótkowzroczność (7 dioptrii), zerwanie mięśnia czworogłowego nogi lewej

z widoczną deformacją na przedniej części uda oraz ogólną niewydolność kręgowo-

podstawną, niezłośliwy nowotwór nadnercza prawego i różnorakie schorzenia

utrudniające mu codzienne funkcjonowanie. Powyższe, zdaniem obrońcy, wskazuje

na konieczność kontynuowania leczenia i konsultacji ze specjalistami (m.in. w

zakresie wszczepionych implantów zębowych) oraz podjęcia przez skazanego

farmakoterapii, a także przemawia za istnieniem realnego zagrożenia dla życia

bądź zdrowia skazanego w przypadku umieszczenia go w zakładzie karnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek obrońcy skazanego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego

wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie.

V KK 112/26

3

Zgodnie z brzmieniem art. 532 § 1 k.p.k., w razie wniesienia kasacji Sąd

Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak i innego

orzeczenia, którego wykonanie zależy od jej rozstrzygnięcia. Ustawodawca w art.

532 k.p.k. nie wskazał przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego

orzeczenia, niemniej jednak nie budzi żadnych wątpliwości, że rozwiązanie zawarte

w wyżej wymienionym przepisie winno mieć charakter wyjątkowy, albowiem

stanowi ono odstępstwo od zasady natychmiastowej wykonalności wyroków (vide

art. 9 § 3 k.k.w.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd,

zgodnie z którym zastosowanie wskazanej instytucji wymaga kumulatywnego

zmaterializowania się dwóch warunków. Pierwszym z nich jest wystąpienie

oczywistej zasadności zarzutów podniesionych w nadzwyczajnym środku

zaskarżenia. Z kolei drugim będzie wykazanie przez wnioskodawcę, iż dalsze

wykonywanie orzeczenia mogłoby wywołać wyjątkowo dolegliwe i nieodwracalne

dla skazanego skutki (zob. postanowienie SN z dnia 8 lutego 2022 r., II KO 111/21;

postanowienie SN z dnia 18 stycznia 2022 r., III KK 495/21; postanowienie SN z

dnia 10 lutego 2022 r., IV KK 664/21; postanowienie SN z dnia 18 listopada 2021 r.,

III KK 391/21). Dopiero łączne spełnienie wskazanych wyżej warunków daje

asumpt do rozważenia zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania

zaskarżonego orzeczenia.

Odnosząc się do pierwszego z wymienionych kryteriów należy stwierdzić, że

wstępna analiza kasacji wniesionej na korzyść Z.F. nie pozwala dostrzec

ewidentnej, niejako „rzucającej się w oczy” wadliwości rozstrzygnięcia Sądu

Okręgowego w Kaliszu, co potwierdza również stanowisko prokuratora zawarte w

odpowiedzi na kasację. Wprawdzie obrońca podniósł zarzut bezwzględnej

przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady sądu ad quem, niemniej w

świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego wskazywane uchybienie nie skutkuje

automatycznie zaistnieniem przesłanki z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Pozostałe zaś

zarzuty dotyczą wadliwości związanych z kontrolą instancyjną bądź

procedowaniem sądu odwoławczego – i również nie są na tyle oczywiste, aby na

tym etapie przesądzać o ich zasadności czy niezasadności. Ocena ewentualnej

skuteczności wszystkich zarzutów oraz tego czy w przedmiotowej sprawie doszło

do uchybień wskazywanych przez obrońcę, wymaga szczegółowej i pogłębionej

V KK 112/26

4

analizy akt sprawy, którą Sąd Najwyższy przeprowadzi w chwili rozpoznania

wniesionej kasacji. Takiej oceny nie można bowiem dokonywać na etapie

rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia, tj. na

przedpolu merytorycznego rozpoznania kasacji w sytuacji, gdy podniesione zarzuty

nie wskazują „na pierwszy rzut oka”, a więc bez potrzeby głębszego wnikania w

całokształt materiału dowodowego zawisłej sprawy, na ich niewątpliwą zasadność.

Również drugi ze wskazanych warunków, niezbędnych do uwzględnienia

wniosku o wstrzymanie orzeczenia, nie został spełniony. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego słusznie zwraca się uwagę, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego

orzeczenia nie może znaleźć zastosowania, gdy jako przesłanki wskazywane są

m.in. okoliczności dotyczące sytuacji osobistej strony (np. stanu jej zdrowia), gdyż

tego rodzaju względy mogą być powołane we wniosku o odroczenie wykonania

kary lub udzielenie przerwy w jej odbywaniu (zob. postanowienie SN z dnia 21

czerwca 2022 r., III KK 241/22).

Reasumując, należało stwierdzić brak podstaw do uwzględnienia wniosku o

wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Podkreślić należy, iż

przedmiotowa decyzja w żadnej mierze nie przesądza o treści przyszłego

rozstrzygnięcia co do wniesionego nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Analiza

podstaw oraz motywacji kasacji, dokonywana jest bowiem w ograniczonym

zakresie – limitowanym jedynie przedmiotem postępowania dotyczącym

rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia.

Rozstrzygnięcie wniosku złożonego w oparciu o przepis art. 532 § 1 k.p.k. nie

stanowi swoistego prejudykatu w postępowaniu kasacyjnym, dlatego też w żaden

sposób nie rzutuje ono na kierunek przyszłego rozstrzygnięcia odnośnie do oceny

zasadności kasacji. Nie oznacza nawet, iżby procesowo niedopuszczalne było w

przyszłości uznanie zarzutów postawionych w kasacji za oczywiście zasadne (zob.

postanowienie SN z dnia 11 marca 2022 r., III KO 12/22).

Jedynie na marginesie należy zauważyć, że wniosek o wyłączenie sędziego

referenta, jaki został złożony w niniejszej sprawie, dotyczy w istocie rozpoznania

wniesionej kasacji, nie zaś kwestii incydentalnych, do których należy ocena

zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia (por. postanowienie SN

z dnia 16 lutego 2022 r., IV KK 460/19, postanowienie SN z dnia 7 maja 2025 r., V

V KK 112/26

5

KK 84/25; postanowienie SN z dnia 7 maja 2025 r., IV KK 16/25). Zgodnie zaś z art.

42 § 3 zd. 3 k.p.k., w przypadku wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy,

czynności procesowe dokonane z jego udziałem po złożeniu wniosku staną się

bezskuteczne.

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[WB]

[a.ł]