SN uchylił wyrok nakazowy za jazdę po alkoholu, bo ograniczenia wolności nie dało się orzec

V.K. został oskarżony o to, że w dniu 29 kwietnia 2025 roku w Ł. znajdując się

w stanie nietrzeźwości z wynikami: I-1,06 mg/l, II-1,02 mg/l, III-0,94 mg/l, V-1,00 mg/l,

VI-0,88 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu prowadził pojazd mechaniczny w

V KK 176/26

2

postaci samochodu m-ki H. o nr rej [...] w ruchu lądowym, czym nie stanowił się do

orzeczonego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych obowiązujących od 28.12.2024

roku do 28.12.2026 rok, sygn. akt V K 627/24, tj. o czyn z art. 178a § 1 i § 4 k.k.

Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi wyrokiem z dnia 25 września

2025 r., sygn. akt IV K 682/25, oskarżonego V.K. uznał za winnego popełnienia

zarzucanego mu czynu, czym wypełnił dyspozycję art. 178a § 1 i § 4 k.k. i za to na

podstawie art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 37a § 1 k.k. w zw. z art. 34 § 1 i § 1a pkt 1

k.k. w zw. z art. 35 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 2 (dwóch) lat ograniczenia

wolności, polegającą na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy

na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin w stosunku miesięcznym (pkt

1). Ponadto sąd orzekł na podstawie art. 42 § 3 k.k. środek kamy w postaci zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym dożywotnio (pkt

2), na podstawie art. 43a § 3 k.k. zasądził od oskarżonego na rzecz Funduszu

Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w

wysokości 10 000 (dziesięciu tysięcy) złotych (pkt 3), zaś na podstawie art. 178a § 5

k.k. w zw. z art. 44b § 2 k.k. orzekł przepadek równowartości pojazdu w kwocie 2500

(dwa tysiące pięćset) złotych (pkt 4). Sąd zasądził także od oskarżonego koszty

sądowe (pkt 5).

Żadna ze stron nie wniosła środka zaskarżenia, tym samym wyrok

uprawomocnił się w dniu 25 października 2025 roku (k. 92 akt).

Kasację na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-

Śródmieścia w Łodzi wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżonemu wyrokowi

zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku nakazowego naruszenie

przepisów prawa karnego materialnego i procesowego - art. 37a § 1 i § 2 k.k. w zw.

z art. 500 § 1 k.p.k., polegające na zastosowaniu przepisu art. 37a § 1 k.k. mimo, iż

w sytuacji uznania oskarżonego V.K. za winnego popełnienia w dniu 29 kwietnia

2025 r. występku kwalifikowanego z art. 178a § 1 i 4 k.k., niedopuszczalnym było

orzeczenie w miejsce kary pozbawienia wolności przewidzianej w sankcji przepisu

art. 178a § 4 k.k., kary ograniczenia wolności przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k.,

ponieważ zgodnie z dyspozycją art. 37a § 2 k.k., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia

7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.

V KK 176/26

3

2022.2600 z dnia 13 grudnia 2022 r.) i obowiązującym od 1 października 2023 r., a

więc zarówno w czasie popełnienia czynu, jak i w dacie wyrokowania w sprawie,

przepisu art. 37a § 1 k.k. nie stosuje się m.in. do sprawców czynów określonych w

art. 178a § 4 k.k., co z kolei wykluczało możliwość orzeczenia kary ograniczenia

wolności, a tym samym rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy Sądowi Rejonowemu dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi do ponownego

rozpoznania w postępowaniu zwyczajnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, dlatego podlegała

rozpoznaniu i uwzględnieniu na posiedzeniu bez udziału stron, zgodnie z treścią art.

535 § 5 k.p.k.

Należy w pełni podzielić zarzut zawarty w kasacji Prokuratora Generalnego o

rażącym naruszeniu przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi przepisów

prawa karnego materialnego i procesowego w postaci art. 37a § 1 i § 2 k.p.k. w zw.

z art. 500 § 1 k.k.

Zgodnie z art. 37a § 1 k.k., jeżeli przestępstwo jest zagrożone tylko karą

pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara

pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku, sąd może zamiast tej kary orzec

karę ograniczenia wolności nie niższą od 4 miesięcy albo grzywnę nie niższą od 150

stawek dziennych, w szczególności, jeżeli równocześnie orzeka środek karny,

środek kompensacyjny lub przepadek. Jednak § 2 tego przepisu wprowadza wyjątek

od tej reguły stanowiąc, że przepisu § 1 nie stosuje się do sprawców określonych w

art. 64 § 1 lub do sprawców, którzy popełniają przestępstwo działając w

zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub

przestępstwa skarbowego, sprawców przestępstw o charakterze terrorystycznym i

sprawców przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. Artykuł 37a k.k. został

zmieniony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2600

ze zm.) i w nowym brzmieniu przepis ten wszedł w życie w dniu 1 października 2023

r. Obowiązywał zatem zarówno w dacie popełnienia przez oskarżonego zarzucanego

mu czynu (tj. w dniu 29 kwietnia 2025 r.) jak i w dacie wyrokowania (tj. w dniu 25

września 2025 r.).

V KK 176/26

4

W niniejszej sprawie V.K. został uznany za winnego popełnienia czynu z art.

178a § 1 i § 4 k.k. oraz skazany na podstawie art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 37a § 1

k.k. w zw. z art. 34 § 1 i § 1a k.k. w zw. z art. 35 § 1 k.k. na karę 2 lat ograniczenia

wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele

społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Podzielić należy

stanowisko skarżącego, że przepis art. 37a § 1 k.k. nie powinien zostać zastosowany

w przedmiotowej sprawie mimo, że przypisany oskarżonemu czyn zagrożony jest

karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, a więc sankcją spełniającą

formalnie kryterium z art. 37a § 1 k.k. Zastosowaniu tego przepisu wprost jednak

sprzeciwia się brzmienie art. 37a § 2 k.k., który wskazuje na sytuacje, w których

orzeczenie kary innego rodzaju niż kara pozbawienia wolności, a zatem grzywny

bądź ograniczenia wolności, jest niemożliwe, co dotyczy także sprawców

przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. (zob. wyrok SN z dnia 29 stycznia

2025 r., V KK 534/24; wyrok SN z dnia 28 maja 2025 r., IV KK 150/25; wyrok SN z

dnia 2 grudnia 2025 r., V KK 451/25; wyrok SN z dnia 17 marca 2026 r., I KK 48/26).

Uwzględniając powyższe, właściwe zastosowanie art. 37a § 2 k.k. wyłączało

możliwość orzeczenia w przedmiotowej sprawie za czyn z art. 178a § 1 i § 4 k.k. kary

innego rodzaju niż kara pozbawienia wolności, a tym samym niedopuszczalne było

wydanie w tym zakresie wyroku nakazowego. Zgodnie bowiem z art. 500 § 1 k.p.k.

w sprawach, w których prowadzono dochodzenie, uznając na podstawie zebranego

w postępowaniu przygotowawczym materiału, że przeprowadzenie rozprawy nie jest

konieczne, sąd może w wypadkach pozwalających na orzeczenie kary ograniczenia

wolności lub grzywny wydać wyrok nakazowy. Tego rodzaju sytuacja w zakresie

możliwości orzeczenia kary nieizolacyjnej nie zachodziła, tym samym doszło do

rażącej obrazy tego przepisu.

Reasumując, wobec sprawców czynów określonych w art. 178a § 4 k.k.

niedopuszczalnym jest orzeczenie w miejsce kary pozbawienia wolności

przewidzianej w sankcji tego przepisu, kary ograniczenia wolności lub grzywny przy

zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., co wprost wynika z dyspozycji art. 37a § 2 k.k.

Powyższe wyklucza także możliwość rozpoznania takiej sprawy w postępowaniu

nakazowym.

V KK 176/26

5

Mając na uwadze powyższe rozważania uznać trzeba, że Sąd Rejonowy dla

Łodzi-Śródmieścia w Łodzi dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa

wskazanych w zarzucie kasacji, toteż zaskarżony wyrok należało uchylić a sprawę

przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia

w Łodzi. Sąd ten, przeprowadzając postępowanie ponownie, uwzględniając

powyższe wskazania, winien prawidłowo zastosować przepisy prawa materialnego i

procesowego.

Sąd Najwyższy orzekł zatem jak w sentencji wyroku.

Małgorzata Bednarek

Antoni Bojańczyk

Anna Dziergawka

[WB]

[r.g.]