Kasacja B.B. o udział sędziego z nominacji nowej KRS oddalona jako bezzasadna

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 18 grudnia 2024 r., w sprawie

o sygn. akt II K 89/24, B.B. został uznany winnym następujących przestępstw: z art.

13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

za co wymierzono mu karę 10 lat pozbawienia wolności; ciągu przestępstw w ujęciu

V KK 39/26

2

art. 91 § 1 k.k. złożonego z 4 czynów z art. 278 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę

4 miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art.

91 § 2 k.k. w miejsce jednostkowych kar pozbawienia wolności Sąd orzekł wobec

oskarżonego karę łączną 10 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie

art. 46 § 2 k.k. zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego pierwszym

czynem nawiązkę w kwocie 20 000 złotych; na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził

od oskarżonego obowiązek naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonych czynami

z art. 278 § 1 k.k.

Po rozpoznaniu apelacji obrońcy, Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia

12 sierpnia 2025 r., w sprawie II AKa 130/25, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego, który na

podstawie art. 523 § 1 k.p.k. i art. 526 § 1 k.p.k. zarzucił:

1/ rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść

zaskarżonego wyroku, tj. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie

praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych

Unii Europejskiej w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez wydanie orzeczenia

przez Sąd, w składzie którego zasiadał sędzia X. Y. powołany na urząd sędziego

Sądu Apelacyjnego w [...]2 postanowieniem Prezydenta RP z dnia [...] 2021 r.,

poprzedzonym wydaniem opinii przez Krajową Radę Sądownictwa z dnia 11

października 2018 r., w składzie ukształtowanym w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i

niektórych innych ustaw;

2/ rażące i mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego, a to

art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 424 § 1 k.p.k. polegające na

nienależytym rozważeniu zarzutu apelacji dotyczącego obrazy art. 7 k.p.k., w

którym podniesiono, że doszło do nieprawidłowości w ocenie wyjaśnień

oskarżonego B.B.

W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w [...]2.

W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Ciechanowie wniósł o jej

oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

V KK 39/26

3

Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego B.B. okazała się bezzasadna i

to w stopniu oczywistym, o jakim mowa w art. 535 § 3 k.p.k., co uprawniało do jej

rozpoznania na posiedzeniu i oddalenia w trybie tego przepisu. Analiza zarzutów

kasacyjnych nie wykazała, by w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa z

art. 523 § 1 k.p.k.

Należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 535 § 3

k.p.k., oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej na posiedzeniu nie wymaga

sporządzenia pisemnego uzasadnienia z urzędu, a takie sporządza się tylko na

wniosek strony. W niniejszej sprawie taki wniosek nie wpłynął, a zatem Sąd

Najwyższy był zwolniony z obowiązku sporządzenia pisemnych motywów swego

rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy uznał jednak za konieczne sporządzenie z urzędu

uzasadnienia w części dotyczący niewłaściwej obsady Sądu drugiej instancji w

ujęciu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a to ze względu na wagę tego zarzutu. Jednocześnie

brak było podstaw do przedstawienia takich argumentów z urzędu w części

dotyczącej zarzutu z pkt II kasacji, a to zarówno z uwagi na charakter zarzutu jak i

materię sprawy.

A zatem odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewłaściwej obsady Sądu

Apelacyjnego w [...]2 wobec zasiadania w jego składzie sędziego tego Sądu X. Y.,

Sąd Najwyższy stwierdza, że nie zaistniała z tego powodu bezwzględna przesłanka

odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Zgodnie z uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., BSA I4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7): „Nienależyta

obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy

w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie

powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy

o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość

procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia

standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz

art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.

V KK 39/26

4

Uchwała ta z chwilą jej podjęcia uzyskała moc zasady prawnej i wiąże każdy

skład Sądu Najwyższego, dopóki nie nastąpi odstąpienie od niej w trybie art. 88 ust.

2 ustawy o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 622). Przyczyny

związania Sądu Najwyższego tą uchwałą zostały wskazane i szeroko omówione w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (przykładowo: w uzasadnieniu uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., w sprawie I KZP

2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22; w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 16

września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, z. 10, poz. 41; z dnia 23 listopada 2022

r., I KO 79/21).

W uzasadnieniu cytowanej uchwały z dnia 23 stycznia 2020 r., Sąd

Najwyższy stwierdził między innymi – „Oceniając zasadność wątpliwości co do

bezstronności sędziego, sąd bierze pod uwagę wszelkie okoliczności, które mogą

mieć wpływ na jej zachowanie. Mogą one obejmować powiązanie sędziego ze

stronami sporu, okoliczności świadczące o uzależnieniu sędziego od określonych

podmiotów zewnętrznych, w tym innych organów państwa czy partii politycznych.

Znaczenie może mieć przy tym sposób uzyskania określonych profitów lub

awansów przez sędziego”.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjętym na gruncie tej uchwały

podkreśla się, że obok podniesienia, iż dana osoba została powołana na

stanowisko sędziego na wniosek nowo ukształtowanej Krajowej Rady

Sądownictwa, konieczne jest wskazanie dodatkowych okoliczności, które świadczą

o naruszeniu standardów niezawisłości i bezstronności sędziego, co w rezultacie

może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2024 r., II KK 503/23, LEX nr

3752571).

Stanowisko to zostało potwierdzone i wzmocnione w uchwale składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego Izby Karnej z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22

(OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie zaakcentowano ponownie, że:

„1. Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3) nie jest

V KK 39/26

5

organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania

reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust.1;

„2. brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego,

który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową

Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu

bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że brak bezstronności i

niezawisłości sądu, w składzie którego zasiadał sędzia sądu powszechnego, który

uzyskał nominację w wadliwym procesie przed Krajową Radą Sądownictwa od 17

stycznia 2018 r., należy ustalić in concreto. Oznacza to, iż należy wykazać

konkretnie, że z uwagi na dające się zidentyfikować okoliczności związane z

powołaniem danego sędziego do sądu, istnieją tego rodzaju wątpliwości, iż sąd, w

składzie którego zasiada taki sędzia jest sądem nienależycie obsadzonym.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wypracowano model odpowiedniego

przeprowadzenia tego rodzaju testu niezależności i bezstronności sądu w

kontekście ewentualnego zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k. Podkreśla się, że należy mieć na względzie szereg

okoliczności. Oprócz wadliwości samego procesu nominacyjnego sędziego, istotną

rolę w tej ocenie powinny odgrywać między innymi: równoczesność (lub zbliżony

czas) uruchomienia drogi awansowej z objęciem ważnego stanowiska w

administracji sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości,

utajnienie obrad KRS w zakresie danej kandydatury, jednoznacznie negatywna

opinia zgromadzenia ogólnego sędziów, porównanie osiągnięć zawodowych

kandydata z doświadczeniem zawodowym i poparciem środowiska dla

kontrkandydatów, fakt uzyskania nominacji na stanowiska funkcyjne pozostające w

dyskrecjonalnej kompetencji władzy politycznej, udział w pracach gremiów

powiązanych z władzą polityczną, wykonywanie określonych zadań lub funkcji na

podstawie arbitralnych decyzji władzy politycznej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z

dnia 29 lutego 2024 r., IV KK 25/24, LEX nr 3690962; z dnia 19 października 2022

r., II KS 32/21, OSNK 2023, z. 5 – 6, poz. 24).

V KK 39/26

6

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy

podkreślić, że sam fakt, iż w składzie Sądu Apelacyjnego w [...]2 zasiadał sędzia

tego Sądu X. Y., nie stanowił automatycznie o zaistnieniu przesłanki z art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k.

Sąd Najwyższy rozpoznając przedmiotową sprawę miał na uwadze fakt, że

test niezależności i niezawisłości Sędziego X. Y. został już przeprowadzony przez

Sąd Najwyższy ze skutkiem pozytywnym, w rezultacie czego przyjęto, że z uwagi

na udział tego sędziego w składzie sądu nie wystąpiła bezwzględna przesłanka

odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Oceniając ewentualne zaistnienie tego uchybienia na gruncie niniejszej

sprawy, Sąd Najwyższy w pełni akceptuje argumenty przyjęte w sprawach

dotyczących w/w sędziego, a są to sprawy: V KK 486/23, postanowienie z dnia 14

grudnia 2023 r.; V KK104/24, postanowienie z dnia 24 kwietnia 2024 r.; V KK

335/25, postanowienie z dnia 16 września 2025 r.; V KK 469/25, postanowienie z

dnia 26 listopada 2025 r.; V KK 468/25, postanowienie z dnia 10 grudnia 2025 r.

Tak np. w sprawie V KK 335/25 Sąd Najwyższy podniósł - „sędzia X. Y. ma

długoletni staż orzeczniczy, bowiem w 1994 r. został powołany na stanowisko

sędziego Sądu Rejonowego w [...], a wcześniej przez półtora roku rozpoznawał

sprawy jako asesor sądowy. Nominację na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego

w [...] uzyskał w listopadzie 1997 r., w 2001 r. został przeniesiony na stanowisko

sędziego Sądu Okręgowego w [...]1, gdzie pełnił funkcję wizytatora. Po kolejnym

przeniesieniu w 2011 r. orzekał jako sędzia Sądu Okręgowego w [...]2, gdzie

również był m.in. wizytatorem, a w latach 2012-2017 orzekał też w ramach

delegacji na jednodniowych sesjach w Wydziale Karnym Sądu Apelacyjnego w

[...]2. Od 1 stycznia 2018 r. został delegowany do pełnienia obowiązków sędziego w

tym Sądzie. W sporządzonej opinii sędzia wizytator wysoko oceniła kwalifikacje

zawodowego sędziego X. Y., który uzyskał również poparcie Zgromadzenia

Przedstawicieli Sędziów Apelacji [...]2 i Kolegium Sądu Apelacyjnego w [...]2 (opinia

pozytywna z rekomendacją)”.

Kończąc rozważania w tym zakresie należy stwierdzić, że nie doszło do

naruszenia prawa w postaci art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez udział w składzie

orzekającym Sądu odwoławczego - Sądu Apelacyjnego w [...]2, sędziego X. Y.,

V KK 39/26

7

mimo, że został powołany na to stanowisko w wyniku procedury przeprowadzonej

przed Krajową Radą Sądownictwa, której skład ukształtowano w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

W rezultacie tej oceny zarzuty kasacji są całkowicie pozbawiony podstaw, a

więc zasadne było ich oddalenie jako oczywiście bezzasadnych na posiedzeniu w

trybie art. 535 § 3 k.p.k. Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.

zwolniono skazanego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania

kasacyjnego.

Andrzej Stępka

[WB]

[r.g.]