Pozew z wekslem in blanco. Sąd Najwyższy umorzył sprawę, bo czyn był już osądzony

W.M. został oskarżony o to, że: „w dniu 12 kwietnia 2018 roku w T. woj. [...]

działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić do

niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem B.G. w kwocie 6 700.00 złotych za

pomocą wprowadzenia w błąd, w ten sposób że do Sądu Rejonowego w Tomaszowie

Maz. złożył pozew o zapłatę kwoty 6 700,00 złotych, sprawa o sygn. I C [...], do

którego załączył weksel wskazując, że jest to weksel własny sporządzony przez B.G.,

gdyż w rzeczywistości był to weksel in blanco, lecz zamierzonego czynu nie osiągnął

z uwagi na oddalenie powództwa przez Sąd, przy czym czyn ten stanowi wypadek

mniejszej wagi”, tj. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 286

§ 3 k.k.

Wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II K 215/24, Sąd Rejonowy w

Tomaszowie Mazowieckim oskarżonego W.M. uznał za winnego dokonania

zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286

§ 1 k.k. w zw. z art. 286 § 3 k.k. i art. 4 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 14 § 1 k.k. w

zw. z art. 286 § 3 k.k. wymierzył mu karę 120 stawek dziennych grzywny, przyjmując

wartość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych, nadto orzekł o kosztach

postępowania.

Wyrok ten zaskarżył obrońca oskarżonego, który wskazał na:

I. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 17 §1 pkt 7 k.p.k.,

stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt. 8 k.p.k.

polegające na przypisaniu oskarżonemu W.M. zarzucanego mu czynu w sytuacji,

gdy co do tego samego zachowania, które składało się na czyn przypisany

oskarżonemu - zawierającego się w ramach tego samego zdarzenia faktycznego

(historycznego) - postępowanie karne zostało już prawomocnie zakończone

wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb, z dnia 28 stycznia 2022 r. (Sygn.

akt: IV Ka 750/21) którym oskarżony został uniewinniony od zarzucanego mu czynu

polegającego m. in na przedłożeniu w nieustalonej dacie nie później niż w dniu 24

lipca 2018 r. wypełnionego weksla w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie

V KK 433/25

3

Mazowieckim do sprawy I C [...], jako weksla zupełnego, działając w ten sposób na

szkodę B.G., a zatem zachowania tożsamego z tym, które W.M. zostało przypisane

w niniejszym postępowaniu i z uwagi na fakt, że było ono elementem czynu, który

został już prawomocnie osądzony - zachodziła w tym zakresie negatywna przesłań

procesowa w postaci rei iudicatae-,

II. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść

rozstrzygnięcia, a mianowicie:

- art. 41 § 1 kpk w zw. z art. 4 kpk - poprzez wydanie skarżonego wyroku przez

Sędziego SR X. Y., która z uwagi na stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu

decyzji podjętej na etapie postępowania przygotowawczego, dotyczącej uchylenia

postanowienia Prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego,

wypowiedziała się co do oceny materiału dowodowego, w tym okoliczności mających

świadczyć o podjęciu przez oskarżonego „oszukańczych zabiegów”, zresztą

tożsamych jak zawarte w uzasadnieniu skarżonego wyroku, co wskazywało, iż Sąd

jeszcze przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie - uzewnętrznił

swoje przekonanie dotyczące orzeczenia, jakie ma zapaść w przedmiocie

odpowiedzialności oskarżonego W.M., co w konsekwencji powodowało, że

pozbawione jest ono przymiotu obiektywizmu;

III. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia

i mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, że oskarżony W.M.

zrealizował znamiona przypisanego mu czynu, w ten sposób, że usiłował wprowadzić

Sąd w błąd, co do charakteru weksla „w celu uniknięcia podniesienia przez B.G.

zarzutu przedawnienia roszczenia i pozbawienie pozwanego w sprawie cywilnej

takiej możliwości” - w sytuacji, gdy z tak opisanego przez Sąd zachowania nie

wynikały okoliczności relewantne dla realizacji znamion przypisanego mu czynu,

albowiem co ustala Sąd samo roszczenie przysługiwało oskarżonemu, jako

wierzycielowi, a przy tym nie pozbawiało to możliwości podniesienia zarzutu

przedawnienia, to bowiem było niezależne od woli oskarżonego, a jednocześnie brak

było tożsamości podmiotu, który miałby zostać wprowadzony w błąd i tego, do

którego rozporządzenia „własnym” mieniem miałoby rzekomo dojść, co w

V KK 433/25

4

konsekwencji nie pozwalało na przyjęcie, że oskarżony W.M. wypełnił znamiona

określone w art. 13 §1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk.”

Podnosząc te zarzuty obrońca wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku i

umorzenie postępowania z uwagi na negatywną przesłankę procesową w postaci rei

iudicatae; ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie

oskarżonego W.M. od popełnienia zarzucanego mu czynu; ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego

rozpoznania.”

Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV Ka 38/25, Sąd Okręgowy w

Piotrkowie Trybunalskim zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Kasację w tej sprawie wniósł obrońca skazanego, który zaskarżając wyrok

sądu odwoławczego w całości podniósł zarzut:

„I. Naruszenie przepisów postępowania, stanowiące bezwzględną

przyczynę odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 2 kpk, polegające na

nienależytej obsadzie Sądu II instancji rozpoznającego sprawę oskarżonego W.M. w

postępowaniu odwoławczym, w składzie którego orzekał Sędzia X.1 Y.1, powołany

do pełnienia urzędu na stanowisko Sędziego Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb,

na podstawie nominacji przedstawionej uchwałą z dnia [...] 2020 r. Nr [...] wydaną

przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 z późn. zm.), niespełniającą

wymogu niezależności, co w efekcie doprowadziło do naruszenia standardu

niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty

Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności przy rozpoznaniu sprawy oskarżonego W.M.,

który nie miał w toku postępowania odwoławczego zapewnionych gwarancji

wynikających z w/w przepisów;

II. Naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 17 § 1 pkt. 7

k.p.k., stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt.

8 k.p.k. polegające na utrzymaniu zaskarżonego apelacją obrońcy wyroku Sądu

V KK 433/25

5

Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim - w sytuacji, gdy co do tego samego

zachowania, które składało się na czyn przypisany oskarżonemu - zawierającego się

w ramach tego samego zdarzenia faktycznego (historycznego) - postępowanie karne

zostało już prawomocnie zakończone wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie

Tryb, z dnia 28 stycznia 2022 r., (Sygn. akt: IV Ka 750/21) którym oskarżony został

uniewinniony od zarzucanego mu czynu polegającego m. in. na przedłożeniu w

nieustalonej dacie nie później niż w dniu 24 lipca 2018 r. wypełnionego weksla w

Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Mazowieckim do sprawy I C [...], jako weksla

zupełnego, działając w ten sposób na szkodę B.G., a zatem zachowania tożsamego

z tym, które W.M. zostało przypisane w niniejszym postępowaniu i z uwagi na fakt,

iż było ono elementem czynu, który został już prawomocnie osądzony - zachodziła

w tym zakresie negatywna przesłanka procesowa w postaci rei iudicatae”.

Wskazując te zarzuty obrońca wniósł o „-uchylenie zaskarżonego wyroku

Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. IV Wydział Kamy Odwoławczy z dnia 22

kwietnia 2025 r. oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie

Mazowieckim II Wydział Karny z dnia 7 listopada 2024 r., w sprawie Sygn. akt: II K

215/24 i umorzenie postępowania z uwagi na negatywną przesłankę procesową

określoną w art. 17 § 1 pkt. 7 kpk w postaci powagi rzeczy osądzonej;

ewentualnie o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. IV

Wydział Karny Odwoławczy z dnia 22 kwietnia 2025 r. i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.”

W odpowiedziach na kasację obrońcy skazanego, zarówno z- ca Prokuratora

Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, jak i pełnomocnik oskarżyciela

posiłkowego wnieśli o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja w zakresie zarzutu z pkt II okazała się zasadna w stopniu oczywistym,

co umożliwiało jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Zresztą

od tego zarzutu kontrolę kasacyjną należało rozpocząć, skoro potencjalnym skutkiem

V KK 433/25

6

zasadności tego zarzutu musiało być umorzenie postępowania karnego, a zatem

zakończenie postępowania karnego, w sytuacji, gdy ewentualne uwzględnienie

zarzutu z pkt I kasacji prowadziłoby tylko do powtórzenia rozprawy odwoławczej. Ma

rację skarżący, że zaskarżony wyrok sądu odwoławczego jest dotknięty uchybieniem

z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.

Podstawą zarzutu kasacji z pkt II było twierdzenie obrońcy (czynione już w

formie zarzutu apelacyjnego), że kwestia odpowiedzialności karnej oskarżonego za

czyn będący przedmiotem aktu oskarżenia w tej sprawie została już prawomocnie

rozstrzygnięta w postępowaniu karnym zakończonym prawomocnym wyrokiem

Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 stycznia 2022 r., w sprawie

o sygn. akt IV Ka 750/21. Tożsamy zarzut apelacyjny nie został uwzględniony, a sąd

odwoławczy uznał, że nie zachodzi w tej sytuacji przeszkoda procesowa w postaci

powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Przypomnieć zatem trzeba, że w sprawie o

sygn. akt II KK 51/21 Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim oskarżony

stanął pod zarzutem następującej treści: „w nieustalonym okresie jednak nie później

niż do dnia 24 lipca 2018 r. wypełnił bez zgody i upoważnienia B.G. weksel in blanco

na kwotę 6700 zł z terminem wykupu na dzień 24.01.2016 r. i tak wypełniony weksel

przedłożył Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Mazowieckim w dniu 24 lipca 2018 r.

do sprawy I C [...] jako weksel zupełny, czym działał na szkodę B.G.”, tj. o czyn z art.

270 § 2 k.k. Akt oskarżenia został wniesiony przez prokuratora Prokuratury

Rejonowej w Tomaszowie Mazowieckim po zakończeniu śledztwa w sprawie PR [...],

a z uzasadnienia aktu oskarżenia wynikało, że W.M. w pozwie z dnia 12 kwietnia

2018 r. w sprawie I C [...] Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, wniósł o

zasądzenie od pozwanego B.G. kwoty 6700 zł a swoje roszczenie wywodził z weksla

własnego, który miał zostać wystawiony w dniu 24 stycznia 1995 r. Prokurator

podkreślił, że W. M. w toku postępowania cywilnego uważał, iż swoje roszczenie

opiera na wekslu zupełnym, gdy tymczasem nie można było przyjąć, że jest to weksel

własny, albowiem osoba, która go wystawiła w dniu 24 stycznia 1995 r. „musiałaby

być jasnowidzem”, skoro wymieniony w wekslu Bank powstał dopiero w 2000 r. (k.

102). Dalej, jak wynikało z uzasadnienia aktu oskarżenia, prokurator przywołał

oświadczenie B. G. złożone w toku postępowania cywilnego, z którego wynikało, że

rozpoznał swój podpis na blankiecie weksla, co upoważniło prokuratora do

V KK 433/25

7

stwierdzenia, iż wystawił on weksel in blanco. Prokurator przyjął w tym układzie, że

oskarżony wypełnił weksel in blanco, przy czym wypełnienie przez oskarżonego tego

weksla nastąpiło niezgodnie z wolą podpisanego, co stanowi przestępstwo z art. 270

§ 2 k.k. Prokurator dodał dalej: „ponieważ takie działanie sprawcy doprowadza do

tego, że wynikające z weksla zobowiązanie wystawcy jest dla niego niekorzystne lub

mniej korzystne w porównaniu ze stanem jaki by istniał, gdyby weksel wypełniono z

jego wolą, możliwa jest też kwalifikacja takiego zachowania z art. 286 § 1 k.k.” Sąd

Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim wyrokiem z dnia 13 lipca 2021 r. w sprawie

o sygn. akt II K 51/21 uznał oskarżonego za winnego zarzucanego mu czynu z tą

zmianą w opisie czynu, iż w miejsce wyrażenia” „do dnia 24 lipca 2018 r.” przyjął

wyrażenie: „do dnia 12 kwietnia 2018 r.” oraz w miejsce wyrażenia: „w dniu 24 lipca

2018 r.” przyjął wyrażenie: „w dniu 12 kwietnia 2018 r.” i na podstawie art. 270 § 2

k.k. wymierzył mu karę sześciu miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie

warunkowo zawiesił na okres próby dwóch lat (w wyroku znalazły się także inne

rozstrzygnięcia). Na skutek apelacji obrońcy oskarżonego Sąd Okręgowy w

Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 28 stycznia 2022 r. w sprawie o sygn. akt

IV Ka 750/21 zmienił zaskarżony wyrok i oskarżonego uniewinnił od zarzucanego mu

czynu.

W sprawie niniejszej, tj. w sprawie o sygn. akt II K 215/24 Sądu Rejonowego

w Tomaszowie Mazowieckim, oskarżony stanął pod następującym zarzutem: „w dniu

12 kwietnia 2018 roku w T. woj. [...] działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej

usiłował doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem B.G. w

kwocie 6 700.00 złotych za pomocą wprowadzenia w błąd, w ten sposób że do Sądu

Rejonowego w Tomaszowie Maz. złożył pozew o zapłatę kwoty 6 700,00 złotych,

sprawa o sygn. I C [...], do którego załączył weksel wskazując, że jest to weksel

własny sporządzony przez B.G., gdyż w rzeczywistości był to weksel in blanco, lecz

zamierzonego czynu nie osiągnął z uwagi na oddalenie powództwa przez Sąd, przy

czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi”. Czyn ten w akcie oskarżenia

zakwalifikowano z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 3 k.k.

Wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r. w sprawie II K 215/24 W.M. został skazany za

przestępstwo opisane w akcie oskarżenia na podstawie art. 14 § 1 k.k. w zw. z art.

286 § 3 k.k. na karę grzywny w ilości 120 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości

V KK 433/25

8

jednej stawki na 20zł; wyrok zawierał także rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Po rozpoznaniu apelacji obrońcy (podniesiono w niej zarzut naruszenia powagi

rzeczy osądzonej), Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 22

kwietnia 2025 r. w sprawie IV Ka 38/25 zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Już porównanie przedmiotu rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej

prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie o

sygn. akt IV Ka 750/21 nie pozostawia cienia wątpliwości, że w tym postępowaniu

rozstrzygnięto już co do odpowiedzialności karnej za to samo zdarzenie, co w

sprawie objętej kasacją. Świadczy o tym analiza aktu oskarżenia w sprawie o sygn.

akt II K 51/21 Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, a także w

konsekwencji opis czynu, jaki został przyjęty przez sąd pierwszej instancji. W wyroku

z dnia 13 lipca 2021 r. w sprawie II K 51/21 jako datę końcową zdarzenia objętego

aktem oskarżenia słusznie przyjęto datę złożenia pozwu cywilnego do Sądu

Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, tj. dzień 12 kwietnia 2018 r. (I C [...]), a

przecież w opisie tego czynu znalazło się także zachowanie oskarżonego polegające

na wypełnieniu weksla in blanco na tę samą kwotę co w obecnej sprawie i działanie

na szkodę tej samej osoby. Co więcej, w opisie tego czynu wskazano, że weksel

został przedłożony Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Mazowieckim do sprawy I

C [...], a zatem do tej samej sprawy, co wskazana w postępowaniu karnym, które

zakończyło w sprawie IV Ka 750/21 Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim.

Jest zatem oczywiste, że czyn będący przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie II K

51/21, to przecież czyn polegający na usiłowaniu oszustwa sądowego, gdzie w

oparciu o weksel in blanco (zdaniem prokuratora nieprawnie wypełniony) oskarżony

usiłował uzyskać wyrok sądu zasądzające kwotę objętą wekslem, co miało prowadzić

do działania na szkodę pokrzywdzonego B. G. Trafnie zresztą w uzasadnieniu aktu

oskarżenia prokurator wskazywał na kwalifikację z art. 286 § 1 k.k., choć nie wiadomo

dlaczego, nie dokonano takiego zakwalifikowania czynu zarzuconego oskarżonemu.

W sprawie o sygn. akt II K 215/24 oskarżony stanął więc pod zarzutem

popełnienia tego samego czynu, co do którego już zapadło prawomocne orzeczenie

(wyrok w sprawie II K 51/21 uprawomocnił się w dniu 28 stycznia 2022 r.). Tożsamość

zachowania (idem) wynikała przecież z tożsamości miejsca i czasu (złożenie w dniu

V KK 433/25

9

12 kwietnia 2018 r. pozwu do Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim),

tożsamości czynności wykonawczej (złożenie pozwu z załączonym wekslem, który

był innego charakteru niż deklarował oskarżony [zamiast własny był in blanco],

takiego samego celu działania, a zatem wprowadzenia sądu w błąd co do „legalności”

weksla, aby sąd wydał wyrok zasądzający roszczenie objęte wekslem. Wszystkie

elementy tożsamości czynu są zatem wspólne, a fakt, że w sprawie II K 215/24 Sądu

Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim w opisie czynu elementem oszustwa

sądowego miał być charakter weksla nie ma kompletnie znaczenia (błędne

rozważania na stronie piątej uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie

Trybunalskim w sprawie IV Ka 38/25). Zauważyć wypada, że w sprawie o sygn. akt

II K 51/21 także chodziło o nieuprawnione wypełnienie weksla (tego samego) i

złożenie go w sądzie (tym samym) do tej samej sprawy. Może gdyby sąd drugiej

instancji dostrzegł, że zdarzenie prawomocnie osądzone miało jednak inny czas, niż

ten jaki przyjął wadliwie w swoim uzasadnieniu (por. str. 4 i uwagi, że czyn miał

miejsce do dnia 24 lipca 2018 r., gdy tymczasem sąd pierwszej instancji datę czynu

określił na datę do dnia 12 kwietnia 2018 r.), to ustrzegłby się tego rażącego

naruszenia prawa. Już tylko na marginesie podnieść trzeba, że nie miał racji sąd

odwoławczy także co do zarzutu obrońcy oskarżonego w zakresie w jakim apelacji

wskazywał na brak elementu wprowadzenia sądu w błąd (końcowa część zarzutu

błędu w ustaleniach faktycznych). Przecież w opisie czynu nie ujęto, że podmiotem

wprowadzonym w błąd miał być sąd cywilny i to sąd dopiero (na skutek wydania

wyroku zasądzającego) rozporządziłby mieniem pokrzywdzonego (!). Opis czynu był

oczywiście wadliwy, skoro to B. G. miałby rozporządzić mieniem własnym. Można

jedynie wyrazić zdziwienie, że tak oczywiste błędy zdarzają się na poziomie Sądu

Okręgowego.

Z tych powodów wobec zasadności zarzutu drugiego kasacji konieczne stało

się uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku sądu pierwszej instancji i umorzenie

postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. a także rozstrzygnięcie o kosztach

zgodnie z treścią art. 632 pkt 2 k.p.k.

Zbędne było w takim układzie odnoszenie się do zarzutu z pkt I kasacji.

V KK 433/25

10

Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński Jarosław Matras

[WB]