SN oddalił kasację w sprawie zawyżonych kosztów firmy z Mławy

J.S. został oskarżony o to, że:

w okresie od 10.02.2009 r. do 29.04.2010 r. w M., prowadząc działalność

gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "T.", działając w

krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru, z naruszeniem art.

22 ust. 1 pkt 1 lit. b i c i pkt 4 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym

V KK 436/25

2

od osób fizycznych (DZ.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn.. zm.) oraz art. 86 ust. 1

o 2 pkt 1 lit a oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku

od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r., Nr 54, poz. 535 z późn. zm.), w złożonych

Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w M. zeznaniach PIT-36L o wysokości

osiągniętego w 2008 i 2009 roku dochodu oraz deklaracjach VAT-7 za luty,

kwiecień, sierpień, październik i grudzień 2009 roku podał nieprawdę co do

wysokości kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej

zawyżając je: w 2008 roku o łączną kwotę 443.919,78 zł poprzez zaliczenie do nich

wydatków nie mających związku z osiągniętymi przez podatnika przychodami (...),

zawyżonych odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wydatków,

których w rzeczywistości nie poniesiono (...); w 2009 roku o łączną kwotę

858.917,30 zł poprzez zaliczenie do nich wydatków związanych z niezakończoną

inwestycją, zawyżonych odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz

wydatków, których w rzeczywistości nie poniesiono (...), a także podał nieprawdę co

do wysokości podatku naliczonego uprawniającego do obniżenia podatku

należnego zawyżając ją w lutym, kwietniu, sierpniu, październiku i grudniu 2009

roku o kwotę łączną 85.707,28 zł poprzez zaliczenie do niej podatku naliczonego z

faktur VAT dokumentujących w wyżej wymienionych miesiącach zakupy kostki

brukowej, części samochodowych i usług naprawy pojazdów od firmy M., które w

rzeczywistości nie miały miejsca, przez co uszczuplił podatek dochodowy od osób

fizycznych za 2008 rok o kwotę 84.344 zł, za 2009 rok o kwotę 163.194 zł oraz

podatek od towarów i usług za miesiące 2009 roku: luty o 19.709 zł, kwiecień o

26.334 zł, sierpień o 11.041 zł, październik o 2.156 zł i grudzień o 26.466 zł - łączne

uszczuplenie wynosi 333.245 zł

to jest o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z

art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s.

Wyrokiem z dnia 30 października 2023 r., sygn. akt II K 429/20, Sąd

Rejonowy w Mławie uznał J.S. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu,

wypełniającego dyspozycję przepisu art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw.

z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. i za to na podstawie art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art.

7 § 2 k.k.s. w zw. z art. 2 § 2 k.k.s. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 220

stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki równoważną kwocie

V KK 436/25

3

150 zł.

Wyrok ten zaskarżył - w zakresie J.S. - jego obrońca.

Tę apelację, jak i tę wniesioną przez obrońcę drugiego skazanego tym

wyrokiem oskarżonego, rozpoznał Sąd Okręgowy w Płocku w dniu 25 marca 2025 r.

Wyrokiem w tym dniu wydanym w sprawie V Ka 213/24 zaskarżony wyrok wobec

oskarżonego J.S. utrzymał w mocy.

Od wyroku Sądu Okręgowego - w zakresie dotyczącym skazanego J.S. -

kasację wniósł jego obrońca.

Zaskarżył on to orzeczenie w całości i zarzucił mu:

naruszenie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. poprzez brak

umorzenia postępowania karnego wobec J.S., pomimo jednoznacznego uznania

zarówno przez Sąd Rejonowy w Mławie, jak i Sąd Okręgowy w Otwocku, iż czynem

przypisanym J.S. był czyn z art. 56 § 2 k.k. (tak w kasacji - uwaga SN) w zb. z art.

62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 2 § 2 k.k. (tak w

kasacji - uwaga SN), którego to przedawnienie nastąpiło już w dacie wyrokowania

przez Sąd I instancji

i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania z uwagi na na

zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej wyszczególnionej w art. 439 § 1

pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.

W pisemnej odpowiedzi na kasację Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w

O. wniósł o jej oddalenie w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście bezzasadna, tylko tak można ocenić zawarty w niej

zarzut.

Wykazanie powodów takiej oceny należy rozpocząć od przypomnienia

dwóch normatywnych uwarunkowań, w kontekście których należało ją

przeprowadzić.

Po pierwsze, poza sporem jest, że skarżący mógł powołać się w kasacji

wyłącznie na zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej wskazanej w przepisie

art. 439 § 1 k.p.k. Jest to następstwem obowiązywania regulacji zawartej w

przepisie art.523 § 2 k.p.k. w zw. z art 523 § 4 pkt 1 k.p.k. J.S. został przywołanym

wyrokiem Sądu Rejonowego, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Odwoławczego

V KK 436/25

4

skazany za przypisane mu przestępstwo na karę grzywny. Stąd zarzut tej kasacji

aby miał status dopuszczalnego musiał stanowić rzeczywiście, nie zaś w kreacji

jego autora, jedną z bezwzględnych podstaw odwoławczych przewidzianych w art.

439 § 1 k.p.k.

Po drugie, równie niewątpliwe jest i to, że przepis art. 439 § 1 k.p.k. nie

można poddawać wykładni rozszerzającej. Mocą jego brzmienia Sąd odwoławczy

jest bowiem zawsze "niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów

oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia" obligowany je uchylić o ile stwierdzi, iż

jest ono dotknięte jednym z uchybień wyszczególnionych w nadmienionym

przepisie. Takie konsekwencje procesowe sprawiają, że nie można dowolnie

interpretować owych uchybień i czynić to wbrew zaszłościom faktycznym i prawnym

danej sprawy. Uchybienia procesowe mają bowiem charakter bezwzględnych

przyczyn odwoławczych wyłącznie wtedy gdy wymienione w tym przepisie

uchybienia zaistniały w rzeczywistości i przez to można to wykazać. Nie ma tu

miejsca na domysły, dowolne domniemania, spekulacje czy tworzenie - wbrew

faktom i dowodom danej sprawy - własnych konstrukcji prawnych. Tymczasem tego

rodzaju sytuacja zaistniała w rozpatrywanej kasacji. Obrońca skazanego w apelacji

podnosił jako pierwszy zarzut naruszenia "na podstawie art. 438 § 1 k.p.k.

przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 § 2 k.k.s. oraz art. 56 § 2 k.k.s. w zb, z

art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. w brzmieniu

obowiązującym w dniu 23 grudnia 2016 r. w związku z rozporządzeniem Rady

Ministrów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości minimalnego

wynagrodzenia za pracę w 2016 r. poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy

zachodziły warunki dające podstawę do zastosowania ustawy względniejszej dla

J.S. na podstawie art. 2 § 2 k.k.s. (...) co w konsekwencji doprowadziło do

przyjęcia przez Sąd I instancji błędnej kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego

oskarżonemu i zakwalifikowania go z art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w

zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s., podczas gdy czyn powinien być

zakwalifikowany z art. 56 § 2 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.

i art. 7 § 1 k.k.s. co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, to jest art. 44

§ 1 pkt 1 k.k.s. w zw. z art. 44 § 5 k.k.s. poprzez ich niezastosowanie”, a przez to

(zdaniem obrońcy) doszło do zaistnienia w sprawie "na skutek nie umorzenia

V KK 436/25

5

postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji na podstawie art. 17 § 1 pkt 6

k.p.k. z powodu przedawnienia karalności czynu zarzucanego oskarżonemu, co

tym samym stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.". Do tak opisanego zarzutu przedawnienia Sąd

Okręgowy odniósł się na stronie 3 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wykazując

jego bezzasadność. Słusznie stwierdził, że pomimo zmiany przepisów dotyczących

wysokości minimalnego wynagrodzenia nie ma podstawy do oceny prawnej

dokonanego przez oskarżonego czynu jako występku z art. 56 § 2 k.k.s., którego

dotyczą krótsze terminy przedawnienia. Zgodnie bowiem z art. 53 § 14 k.k.s. przy

ocenie prawnej czynu należy, zgodnie z brzmieniem tej definicji, brać pod uwagę

wielkość tego wskaźnika na czas jego popełnienia, także wtedy, gdy w czasie

orzekania obowiązuje wskaźnik w innej wysokości. Dlatego jego zmiana w czasie

nie prowadzi do zmiany kwalifikacji prawnej czynu, bowiem przepis art. 2 § 2 k.k.s.

w takim przypadku nie ma zastosowania. Sąd Okręgowy odwołał się przy tym do

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2017 r., V KK 229/17, OSNKW

2018/2/20.

W kasacji natomiast obrońca w sposób już odmienny uzasadniał zgłoszony

w niej zarzut przedawnienia skutkujący - według niego - koniecznością uznania, iż

zaskarżony kasacją wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego są

dotknięte bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. Uzasadniał to faktem przywołania w podstawie

wymiaru kary orzeczonej wobec oskarżonego art. 2 § 2 k.k.s. Tak konstatując

obrońca nie zauważył, że bezspornie J.S. został skazany za czyn wyczerpujący

dyspozycję przepisu art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2

k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. Świadczy o tym wprost rozstrzygnięcie zawarte w wyroku

Sądu Rejonowego, świadczy o tym opis przypisanego oskarżonemu tak

zakwalifikowanego czynu i w końcu świadczy o tym treść uzasadnienia tego wyroku

(zwłaszcza zapisy na stronach odnoszących się do "podstawy prawnej wyroku").

Natomiast w podstawie orzeczenia kary wobec oskarżonego Sąd Rejonowy

wskazał przepisy art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. w zw. z art. 2 § 2 k.k.s.

Ta rozbieżność pomiędzy treścią podstawy skazania a treścią podstawy orzeczenia

kary nie została dostrzeżona przez obrońcę w apelacji i nie była przedmiotem jej

V KK 436/25

6

zarzutów, co więcej - wyrażał on w niej wprost stanowisko, że Sąd Rejonowy

błędnie dokonał subsumpcji przypisanego oskarżonemu czynu, bowiem prawidłowo

winien go zakwalifikować z art. 56 § 2 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6

§ 2 k.k.s. i art. 7 § 1 k.k.s. Nie ulega zatem wątpliwości, że w wyroku Sądu meriti

zaistniała rozbieżność pomiędzy przyjętą kwalifikacją prawną przypisanego

oskarżonemu czynu a podstawą prawną skazania za ten czyn. Te zaszłości

powinny były być przez obrońcę skazanego wytknięte i zarzucone w apelacji, w

ramach jednak zarzutu naruszenia wymogów art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. Tak się

jednak nie stało, co skutkowało tym, że już w kasacji obrońca z uwagi na charakter

tego uchybienia, nie stanowiącego tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej nie

mógł być przez niego podnoszony. Niezależnie bowiem od tego, że zastosowanie

reguły lex mitior dotyczyć powinno nie tylko podstawy orzeczenia kary, ale także

podstawy skazania, że w sprawie niniejszej obydwa Sądy stanowczo przyjęły

wskazaną w akcie oskarżenia kwalifikację prawną czynu zarzucanego

oskarżonemu, a autor apelacji wniesionej na korzyść oskarżonego owej

rozbieżności nie dostrzegł, to powołanie art. 2 § 2 k.k.s. nie musiało wcale wiązać

się ze zmianą minimalnego wynagrodzenia, ale mogło wiązać się ze zmianą innego

przepisu k.k.s., w związku ze zmianą którego sąd przyjął, że względniejsza dla

sprawcy jest ustawa obowiązująca w chwili czynu. Fakt powołania go tylko w

podstawie wymiaru kary obok przepisu, który nie został wymieniony w podstawie

skazania (art. 56 § 2 k.k.s) może świadczyć - tylko w takiej jak ta stwierdzona in

concreto sytuacji - że doszło do omyłki pisarskiej, tym bardziej, że Sąd nie wyjaśnił

w pisemnych motywach orzeczenia owej różnicy pomiędzy podstawą skazania a

podstawą wymiaru kary. Brak jest jednak podstaw do uznania, że sama ta

rozbieżność niejako samoistnie skutkowała tym, że wyrok Sądu meriti i utrzymujący

go w mocy wyrok Sądu odwoławczego są dotknięte bezwzględną przyczyną

odwoławczą w postaci przedawnienia ścigania czynu przypisanego skazanemu.

Z tych to względów należało postanowić jak wyżej.

[WB]

[r.g.]

V KK 436/25

7