Sąd Najwyższy wyłączył sędzię A.D. z kasacji skazanych na wniosek P.G.

W dniu 24 października 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęły kasacje

obrońców skazanych A.J., P.G. i M.M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z

dnia 7 lutego 2025 r., sygn. akt II AKa 295/23, zmieniającego co do skazanych P.G.

i M.M. oraz utrzymującego w mocy co do skazanego A.J. wyrok Sądu Okręgowego

w Płocku z dnia 24 października 2022 r., sygn. akt II K 84/20. Jednym z zarzutów

podniesionych we wszystkich kasacjach było uchybienie określone w art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k., związane z udziałem w składzie orzekającym Sądu odwoławczego

osób powołanych na urząd sędziego tego Sądu na wniosek Krajowej Rady

V KK 480/25

2

Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z

2018 r., poz. 3 – dalej ustawa o KRS z 2017 r.).

Kasacje te, zarejestrowane zostały w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt V

KK 480/25 i zarządzeniem osoby pełniącej funkcję Prezesa Sądu Najwyższego

kierującego pracami Izby Karnej z dnia 29 października 2025 r. przydzielone do

referatu sędziego A.R.

Sędzia ten, na swój wniosek, wyłączony został od udziału w niniejszej

sprawie postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2025 r. (KRI 1370).

Po wyłączeniu od rozpoznania wskazanych wyżej kasacji sędziego A.R.

sprawa została przydzielona – kolejnym zarządzeniem osoby pełniącej funkcję

Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracami Izby Karnej – sędziemu

Stanisławowi Stankiewiczowi.

Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2026 r. (KRI 1432),

na wnioski obrońcy M.M. oraz skazanego P.G., sędzia S.S. wyłączony został od

udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt V KK 480/25.

Zarządzeniem osoby pełniącej funkcję Prezesa Izby Karnej następnym

wyznaczonym do rozpoznania tej sprawy sędzią został R.W.

Również ten sędzia, na wniosek skazanego P.G., został wyłączony od

rozpoznania sprawy V KK 480/25 postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 5

marca 2026 r. KRI 1526.

Zarządzeniem osoby pełniącej funkcję Prezesa Sądu Najwyższego

kierującego pracami Izby Karnej z dnia 12 marca 2026 r. sprawa przydzielona

została sędzi A.D.

W dniu 30 marca 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek skazanego

P.G. o wyłączenie od orzekania w przedmiocie kasacji również sędzi A.D.

Uzasadniając wniosek jego autor odwołał się do trybu powołania tej sędzi na urząd

sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z 2017 r., wskazując, że rozpoznanie

przez nią sprawy – zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020

r., BSA 1-410-1/20 (OSNK 2020 z. 2 poz. 7) – skutkować będzie pozbawieniem go

prawa do sądu w rozumieniu przepisów konstytucyjnych i konwencyjnych. Odwołał

V KK 480/25

3

przy tym do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Złożony przez skazanego wniosek – o wyłączenie sędzi A.D. od udziału w

rozpoznaniu sprawy zawisłej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt V KK 480/25 –

jest zasadny.

Konieczność wyłączenia tej sędzi, wspiera jednolite orzecznictwo

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) zgodnie z którym, Sąd

Najwyższy w składach z udziałem sędziów powołanych na urząd sędziego SN na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z

2017 r. nie stanowi sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1

Konwencji o ochronnie praw człowieka i podstawowych wartości, a tym samym nie

gwarantuje prawa do rzetelnego procesu (por. wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021

r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r.,

Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, połączone skargi nr 49868/19 i

57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce,

skarga nr 1469/20; z dnia 15 marca 2022 r. [Wielka Izba], Grzęda przeciwko Polsce,

skarga 43572/18; z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr

50849/21). Wprawdzie orzeczenia te dotyczyły sędziów orzekających w Izbach:

Dyscyplinarnej, Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Cywilnej, mają

one wszelako bezpośrednie przełożenie także na składy orzekające Sądu

Najwyższego w Izbie Karnej z udziałem osób powołanych na urząd sędziego SN w

tożsamym trybie. Orzekanie sędzi A. D. w niniejszej sprawie będzie też skutkowało,

zgodnie z powołanymi we wniosku uchwałami Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., BSA 1-410-1/20 oraz z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK

2022, z. 6, poz. 22), uchybieniem stanowiącym bezwzględną przyczynę

odwoławczą w postaci „nienależytej obsady sądu”.

Nie ulega również wątpliwości, że orzekanie przez sędzię A.D. w

przedmiocie kasacji, w których pod adresem wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi

podniesione zostały m.in. zarzuty uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

z uwagi na udział w składzie orzekającym osób powołanych na urząd sędziego

sądu powszechnego w tym samym, niekonstytucyjnym trybie, a więc na wniosek

V KK 480/25

4

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy o KRS z

2017 r., nie tylko pozwala na powzięcie wątpliwości co do zachowania przez nią

bezstronności w tej konkretnej sprawie (iudex suspectus), lecz wręcz powinno

skutkować jej wyłączeniem ex lege na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

Ratio legis art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. jest czytelne i – w myśl zasady nemo iudex

indoneus in propria causa – sprowadza się do odsunięcia od sprawy sędziego, w

sytuacji, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na sferę jego praw i obowiązków. Nie

chodzi przy tym jedynie o te ewidentne przypadki, gdy sędzia jest stroną procesową,

które ex definitione ma interes prawny w korzystnym dla siebie rozstrzygnięciu, ale

o każdą sytuację, gdy sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio (zob. J. Kosonoga

(w:) R. A. Stefański S. Zabłocki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz

do art. 1 – 166, Warszawa 2017, tom I, s. 550). Trudno o bardziej jednoznaczny

przykład tego rodzaju wypadku niż ten, w którym sędzia Sądu Najwyższego

powołany w niekonstytucyjnym trybie, ma oceniać zarzut wystąpienia bezwzględnej

przyczyny odwoławczej z uwagi na udział w składzie orzekającym Sądu drugiej

instancji osób powołanych również z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa nie

będącej organem tożsamym z tym, który przewidziany jest w art. 187 ust. 1

Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Skoro, pomimo rzucających się w oczy okoliczności, o których mowa wyżej,

ani Przewodniczący V Wydziału Izby Karnej Sądu Najwyższego ani osoba pełniąca

funkcję Prezesa Sądu Najwyższego kierujący pracami tej Izby nie uznali za celowe

wdrożenie procedury wyłączającej z mocy prawa sędzi A.D. od orzekania w

niniejszej sprawie kasacyjnej, ani też sama sędzia nie złożyła oświadczenia o jakim

mowa w art. 42 § 2 k.p.k., chociaż wcześniej inni sędziowie wnioski oparte

przynajmniej o przepis art. 41 § 1 k.p.k. składali (zob. np. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 25 kwietnia 2022 r., IV KO 100/22 [na wniosek sędziego I.Z.];

z dnia 19 maja 2022 r., V KO 38/22, z dnia 7 lipca 2022 r., V KO 60/22 i z dnia 9

sierpnia 2022 r., I KO 73/22 [na wnioski sędziego A.B.]; z dnia 29 marca 2022 r., II

KO 27/22, z dnia 9 czerwca 2022 r., IV KO 49/22, z dnia 14 czerwca 2022 r., I KO

59/22 i z dnia 15 czerwca 2022 r., V KO 22/22 [na wnioski sędziego M.M.]; z dnia

28 lipca 2022 r., IV KO 88/22 i z dnia 9 sierpnia 2022 r., I KO 73/22 [na wnioski

V KK 480/25

5

sędziego P.K.]), jej wyłączenie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. stało się wręcz

koniecznością.

Uwzględniając całokształt rozważań poczynionych w niniejszym

uzasadnieniu postanowiono jak na wstępie.

Tomasz Artymiuk

[WB]

[a.ł]