Umorzenie zamiast wyroku łącznego. SN uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku

Wyrokiem łącznym z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 1287/23 Sąd

Rejonowy w Wejherowie połączył karę łączną pozbawienia wolności oraz

jednostkowe kary pozbawienia wolności orzeczone wobec skazanego A. K. kolejno

prawomocnymi wyrokami skazującymi:

1. Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 16 listopada 2018 r. w sprawie II K

866/18, za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełniony 27 kwietnia

2018 r., za który wymierzono karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczono

okres rzeczywistego zatrzymania w dniu 27 kwietnia 2018 r. od godz. 8:25 do godz.

14:25, kara została wykonana;

2. Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 9 września 2019 r. w sprawie II K

561/19, za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełniony 12 października

2018 r., za który wymierzono karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczono

okres rzeczywistego zatrzymania w dniu 12 października 2018 r. od godz. 16:10 do

godz. 19:10, orzeczono obowiązek naprawienia szkody, kara została wykonana;

3. Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 31 stycznia 2020 r. w sprawie II K

1595/19, za czyn z art. 209 § 1a k.k. popełniony od 1 marca 2018 r. do 16 marca

2019 r., za który wymierzono karę 1 roku ograniczenia wolności po 30 godzin pracy

miesięcznie, zobowiązano do łożenia na utrzymanie małoletniej, postanowieniem

Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 27 stycznia 2022 r. orzeczono zastępczą

karę pozbawienia wolności w wymiarze 6 miesięcy i 2 dni, kara została wykonana;

4. Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 22 marca 2022 r. w sprawie II K

2447/21, za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełniony 3 listopada

2021 r., za który wymierzono karę 1 roku pozbawienia wolności, zaliczono okres

rzeczywistego zatrzymania w dniu 3 listopada 2021 r. od godz. 18:00 do godz. 21:00,

kara nie została wykonana;

5. Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 2 czerwca 2022 r. w sprawie II K

612/21, za czyn z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. popełniony 5 lipca 2020 r.,

V KK 53/25

3

za który wymierzono karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, kara nie została

wykonana;

6. wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 30 czerwca 2022

r. w sprawie II K 716/22 wydanym w stanie prawnym obowiązującym do 24 czerwca

2020 r., na mocy którego połączono orzeczone wobec skazanego kary:

- 1 roku ograniczenia wolności wyrokiem Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 31

stycznia 2020 r. w sprawie II K 1595/19,

- 1 roku pozbawienia wolności wyrokiem Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 22

marca 2022 r. w sprawie II K 2447/21,

i w ich miejsce wymierzono skazanemu karę łączną 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia

wolności, zaliczono okres zatrzymania w sprawie II K 447/21 Sądu Rejonowego w

Wejherowie dnia 3 listopada 2021 r. od godz. 18:00 do godz. 21:00, przy czym kara

łączna pozbawienia wolności nie została dotąd w całości wykonana;

7. Sąd Rejonowego Gdańsk - Północ w Gdańsku z dnia 25 lipca 2022 r. w

sprawie II K 410/22, utrzymany w mocy wyrokiem Sadu Okręgowego w Gdańsku z

dnia 13 lipca 2023 r. w sprawie V Ka 1226/23, za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art.

64 § 1 k.k. popełniony 14 września 2021 r., za który wymierzono karę 1 roku

pozbawienia wolności, kara nie została wykonana;

8. Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 13 października 2022 r. w sprawie II

K 832/22, za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

popełniony 23 stycznia 2022 r., za który wymierzono karę 1 roku pozbawienia

wolności, kara nie została wykonana;

9. wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 27 czerwca 2023

r. w sprawie II K 1533/22, na mocy którego połączono orzeczone wobec skazanego

kary:

- 1 roku pozbawienia wolności wyrokiem Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 22

marca 2022 r. w sprawie II K 2447/21,

V KK 53/25

4

- 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności wyrokiem Sądu Rejonowego w

Wejherowie z dnia 02 czerwca 2022 r. w sprawie II K 612/21,

- 1 roku pozbawienia wolności wyrokiem Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 13

października 2022 r. w sprawie II K 832/22,

i w ich miejsce wymierzono skazanemu karę łączną 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia

wolności, zaliczono okres zatrzymania w sprawie II K 2447/21 Sądu Rejonowego w

Wejherowie dnia 3 listopada 2021 r. od godz. 18:00 do godz. 21:00 oraz okres

odbywania kary łącznej pozbawienia wolności ze sprawy II K 716/22 od dnia 28

kwietnia 2022 r. od godz. 13:29 do dnia 27 czerwca 2023 r. do godz. 8:40, przy czym

kara łączna pozbawienia wolności nie została dotąd w całości wykonana;

10. Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 26 lipca 2023 r. w sprawie II K

1574/22, za czyn z art. 209 § 1a k.k. popełniony w okresie od czerwca 2021 r. do

marca 2022 r., za który wymierzono karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, kara nie

została wykonana,

i na podstawie art. 575 § 1 k.p.k. stwierdził, że z chwilą uprawomocnienia

niniejszego wyroku łącznego traci moc wyrok łączny Sądu Rejonowego w

Wejherowie z dnia 27 czerwca 2023 r. wydany w sprawie II K 1533/22 (opisany w

pkt. 9 części wstępnej wyroku) (pkt I), na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 85a k.k. i art.

86 § 1 k.k., w miejsce wymierzonych skazanemu A. K. kar opisanych w pkt. 4, 5, 6,

7, 8, 10 części wstępnej wyroku orzekł karę łączną 3 lat i 4 miesięcy pozbawienia

wolności (pkt II), na poczet której zaliczył skazanemu okres zatrzymania ze sprawy

II K 2447/21 w dniu 3 listopada 2021 r. od godz. 18:00 do godz. 21:00 oraz okres

odbywania kary łącznej pozbawienia wolności ze sprawy II K 1533/22 od dnia 27

października 2022 r. od godz. 13:29 do dnia 07 grudnia 2023 r. (pkt III), a pozostałe

rozstrzygnięcia zawarte w połączonych wyrokach pozostawił do odrębnego

wykonania (pkt IV). Jednocześnie na podstawie art. 573 k.p.k. umorzył postępowanie

w pozostałym zakresie z uwagi na brak podstaw do wydania wyroku łącznego (pkt V)

oraz zwolnił skazanego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w

tym opłaty (pkt VI) (k. 53-54 akt sprawy II K 1287/23).

V KK 53/25

5

Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2024 r. Sąd Rejonowy w Wejherowie na

podstawie art. 105 k.p.k. sprostował omyłkę pisarską w treści wyroku łącznego z dnia

7 grudnia 2023 r. w ten sposób, iż wyeliminował z punktu II orzeczenia wskazanie

wyroku jednostkowego pkt 6. W uzasadnieniu postanowienia powołując się na

okoliczność stosowania przepisów obowiązujących w dniu orzekania, które

uniemożliwiają połączenie kar łącznych orzeczonych w jakimkolwiek wyroku, w tym

wyroku łącznym, a także dokonania przez sąd nowego połączenia jednostkowych

kar połączonych w wyroku łącznym z pkt. 6 oraz utraty mocy wyroku łącznego z pkt.

6 z chwilą uprawomocnienia się wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Wejherowie

z dnia 27 czerwca 2023 r. wydanego w sprawie II K 1533/22, uznał za błędne

wskazanie w treści wyroku łącznego z dnia 7 grudnia 2023 r. pkt. 6 jako wyroku

podlegającego łączeniu, a jako takie stanowiące oczywistą omyłkę pisarską (k. 55

akt sprawy II K 1287/23).

Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez skazanego i oskarżyciela

publicznego, Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn.

akt V Ka 323/24, uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył

postępowanie (pkt I), równocześnie kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa

(pkt II) (k. 134 akt sprawy II K 1287/23).

Od tego rozstrzygnięcia kasację wywiódł oskarżyciel publiczny. Zaskarżając

wyrok sądu odwoławczego na korzyść skazanego w części, tj. w zakresie pkt. I

zarzucił mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów

prawa karnego procesowego, tj. art. 572 k.p.k. poprzez jego błędne zastosowanie i

umorzenie postępowania, podczas gdy istniały podstawy do wydania wyroku

łącznego i w konsekwencji wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku

i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym (k. 2-3 akt SN).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja wniesiona przez prokuratora okazała się zasadna i zasługiwała na

uwzględnienie.

Należy zgodzić się ze skarżącym, że zaskarżony wyrok uchylający wyrok

łączny i umarzający postępowanie na podstawie art. 572 k.p.k. zapadł z rażącym

V KK 53/25

6

naruszeniem ww. przepisu postępowania, wskazanego też w zarzucie petitum

kasacji, co miało istotny wpływ na treść wyroku.

Przypomnieć należy, że przepis art. 572 k.p.k. ma zastosowanie wyłącznie w

przypadku, gdy brak jest warunków do wydania wyroku łącznego i dopiero wówczas

sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Taka sytuacji nie wystąpiła

jednak w przedmiotowej sprawie. Już z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku

sądu odwoławczego wprost wynika, że sąd ten za zasadny uznał tak zarzut i

argumenty prokuratora zawarte w apelacji, jak i argumentację zawartą w osobistej

apelacji skazanego skoro w swych wnioskach kolejno stwierdził, że cyt.: „[p]rokurator

wykazał, że Sąd I instancji dopuścił się uchybienia w zakresie objęcia węzłem kary

łącznej kar określonych w pkt 6. i 10. części wstępnej zaskarżonego wyroku, wobec

czego zaskarżony wyrok należało uchylić w celu ponownego przeanalizowania

dotychczasowych wyroków skazujących zapadłych wobec A. K. pod kątem możliwości

orzeczenia kary łącznej” zaś w kontekście apelacji skazanego cyt.: „[s]kazany wykazał,

że Sąd I instancji dopuścił się uchybienia w zakresie objęcia węzłem kary łącznej kary

określonej w pkt 7. części wstępnej zaskarżonego wyroku, wobec czego zaskarżony

wyrok należało uchylić w celu ponownego przeanalizowania dotychczasowych

wyroków skazujących zapadłych wobec A. K. pod kątem możliwości orzeczenia kary

łącznej” (por. „zwięźle o powodach uznania wniosku…” sekcja 3.1. uzasadnienia

formularzowego, k. 144v.; „zwięźle o powodach uznania wniosku…” sekcja 3.2.

uzasadnienia formularzowego, k. 145). Wskazany cel uchylenia wyroku sądu

pierwszej instancji, a mianowicie konieczność „ponownego przeanalizowania

dotychczasowych wyroków skazujących zapadłych wobec A. K. pod kątem możliwości

orzeczenia kary łącznej”, stoi zatem w rażącej sprzeczności z treścią sentencji

zaskarżonego wyroku (pkt I), to jest umorzeniem postępowania na podstawie art. 572

k.p.k. Bez wątpienia w realiach przedmiotowej sprawy zachodzą warunki do wydania

wyroku łącznego, co dostrzegł sąd odwoławczy we wcześniejszych partiach

uzasadnienia zaskarżonego wyroku, analizując w sposób rzetelny sytuację prawną

skazanego w granicach postawionych zarzutów, tj. normy art. 85 § 1 k.k. i podzielając

argumentację prokuratora tak w zakresie wadliwości objęcia węzłem kary łącznej kary

orzeczonej w sprawie II K 1574 Sądu Rejonowego w Wejherowie (pkt 10) z uwagi na

końcową datę popełnienia czynu, a także kary łącznej orzeczonej wyrokiem łącznym

V KK 53/25

7

w sprawie II K 716/22 Sądu Rejonowego w Wejherowie (pkt 6), który utracił moc

zgodnie z zapisem zawartym w pkt. I wyroku łącznego wydanego w sprawie II K

1533/22 Sądu Rejonowego w Wejherowie (pkt 9) (zob. wyrok łączny k. 87 akt sprawy

II K 1533/22). Również podzielając argumentację skazanego w zakresie wadliwości

objęcia węzłem kary łącznej kary orzeczonej w sprawie II K 410/22 Sądu Rejonowego

Gdańsk - Północ w Gdańsku (pkt 7), która na skutek postanowienia tego Sądu z dnia

1 października 2023 r. została zamieniona na karę 30 dni aresztu, a jako taka (inna

rodzajowo) nie podlegała łączeniu z karami pozbawienia wolności (zob. „zwięźle o

powodach uznania zarzutu…” sekcja 3.1. uzasadnienia formularzowego, k. 144-144v.;

„zwięźle o powodach uznania zarzutu…” sekcja 3.2. uzasadnienia formularzowego, k.

145).

Sąd Okręgowy w Gdańsku, przyjmując zatem w pisemnych motywach

zaskarżonego kasacją orzeczenia istnienie podstaw do wydania wyroku łącznego i

uchylenia zaskarżonego apelacjami wyroku łącznego w celu ponownego

przeanalizowania dotychczasowych wyroków skazujących zapadłych wobec A. K. pod

kątem możliwości orzeczenia kary łącznej, nie powinien był umarzać postępowania w

sprawie na podstawie art. 572 k.p.k. (pkt I sentencji), a wyłącznie przekazać sprawę

do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Postępując w ww. sposób

dopuścił się rażącej obrazy przepisu art. 572 k.p.k., zaś uchybienie to miało istotny

wpływ na treść zapadłego wyroku.

Treść uzasadnienia rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Gdańsku z 23

kwietnia 2024 r., sygn. V Ka 323/24, bez wątpienia wskazuje na to, że intencją sądu

drugiej instancji było przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi

pierwszej instancji, nie zaś umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku

łącznego na podstawie art. 572 k.p.k. Skoro sąd ad quem stwierdził istnienie podstaw

do wydania wyroku łącznego ⎯ z uwzględnieniem rzecz jasna korekt w obrębie tego

wyroku, które byłyby konsekwencją uznania trafności zarzutów wyartykułowanych w

apelacjach wniesionych przez oskarżyciela publicznego i skazanego ⎯ to do wydania

rozstrzygnięcia o treści określonej w pkt. I-szym sentencji wyroku Sądu Okręgowego

w Gdańsku z 23 kwietnia 2024 r., sygn. V Ka 323/24, doszło z rażącym naruszeniem

prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego nadzwyczajnym

środkiem zaskarżenia orzeczenia. Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy uwzględnił

V KK 53/25

8

podniesiony w kasacji prokuratora zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego,

uchylił zaskarżony nią wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Ponownie rozpoznając

sprawę sąd ten będzie miał na uwadze nie tylko kompleks przepisów normujących

zasady i tryb ferowania wyroku łącznego w kontekście zarzutów podniesionych w

zwyczajnych środkach odwoławczych, ale ⎯ również ⎯ przepis art. 437 § 2 zd. drugie

k.p.k.

[J.J.]

[a.ł]

Małgorzata Bednarek

Antoni Bojańczyk

Ryszard Witkowski