Obrońca chciał wyłączyć trzech sędziów SN za sposób ich powołania, wniosek bez rozpoznania

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie

SSN M.B., SSN A.B. i SSN R.W. od rozpoznania sprawy o sygn. V KO 143/25

(wznowienie postępowania), z uwagi na istnienie obawy co do ich bezstronności,

bowiem powołani zostali na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

z 8 grudnia 2017 r. Wnioskodawca odwołał się także do orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek obrońcy skazanego należało pozostawić bez rozpoznania jako

niedopuszczalny z mocy ustawy.

V KO 143/25

2

Głównym argumentem na jaki obrońca skazanego powołał się we

wniesionym wniosku jest fakt powołania SSN M.B., SSN A.B. i SSN R.W. na urząd

sędziego w trybie przewidzianym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Na wstępie należy podkreślić, że zawarte we wniosku obrońcy skazanego

okoliczności nie mogły zostać rozpoznane w trybie 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności

sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z

jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w

procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. m. in. postanowienie SN z

dnia 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z dnia 31 października

2023 r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru

abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob.

postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22).

Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 w

związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania

karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie

wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w

skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12

maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i

914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3

pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej ustawa o SN), dodanego ustawą z

dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych

innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące

powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do

podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania

jego niezawisłości i bezstronności. Skoro zatem ustawa o SN w sposób szczególny

reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności

V KO 143/25

3

towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (zob. art.

29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1

k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej

procedurze (zob. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21).

Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż

niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści

wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych

w art. 29 § 5 ustawy o SN, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie. Podstawę

wniosku stanowiły tu bowiem okoliczności dotyczące powołania SSN M.B., SSN

A.B. i SSN R.W., a de facto kwestie związane z organem o to wnioskującym, a więc

Krajową Radą Sądownictwa, ukształtowaną na drodze nowelizacji z dnia 8 grudnia

2017 r. Takie procedowanie zmierzałoby do obejścia zawartego w art. 29 § 4

ustawy o Sądzie Najwyższym bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza

możliwości podważenia orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu

Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z

powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego.

Z powyższych względów wniosek obrońcy skazanego był niedopuszczalny z

mocy ustawy, dlatego Sąd Najwyższy pozostawił go bez rozpoznania.

[WB]

[r.g.]