Sędzia SN powołana do Izby Dyscyplinarnej wyłączona z wznowienia sprawy skazanego

W sprawie zawisłej przed Sądem Najwyższym o sygn. V KO 187/25,

przedmiotem rozpoznania jest wniosek obrońcy skazanego M.B. o wznowienie

postępowania karnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia

21 listopada 2024 r., V KK 187/24.

Sprawa ta przydzielona została – zarządzeniem z dnia 15 października 2025

r. – do referatu sędzi M.B.

Pismem z dnia 28 listopada 2025 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)

obrońca M.B. wniósł o wyłączenie od udziału w niniejszej sprawie sędzi M.B.

Uzasadniając wniosek odwołał się do trybu powołania wyżej wymienionej, będącej

V KO 187/25

2

wcześniej prokuratorem, na urząd sędziego Sądu Najwyższego i to w Izbie

Dyscyplinarnej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), wskazując

m.in. na orzeczenie Sądu Najwyższego (postanowienie z dnia 27 lutego 2023 r. – II

KB 10/22 - uwaga SN), którym to orzeczeniem wyłączono sędziego M.B. od

rozpoznania przydzielonej jej sprawy kasacyjnej II KK 529/22, wobec uznania, że

nie spełnia ona wymogów niezawisłości i bezstronności.

Podsumowując, autor wniosku zauważył, że rozpoznanie niniejszej sprawy

przez Sąd Najwyższy z udziałem wymienionej sędzi będzie skutkowało

naruszeniem wymogów i standardów określonych nie tylko przepisami prawa

polskiego, lecz przede wszystkim warunków jak stawiane są sędziemu przez prawo

Unii Europejskiej.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie sędzi M.B. od rozpoznania

sprawy V KO 187/25 jest uzasadniony w sposób oczywisty.

Sądu Najwyższego z udziałem w jego składzie tej sędzi, z uwagi na tryb jej

powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego, nie spełniałby standardu

bezstronności i niezawisłości w rozumieniu zarówno przepisów regulujących

działalność Unii Europejskiej, w szczególności art. 47 Karty Praw Podstawowych

UE oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności, lecz również skutkowałby wystąpieniem bezwzględnej przyczyny

odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. pkt 1 uchwały połączonych

Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z

dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 [OSNK 2020, z. 2, poz. 7] oraz pkt 2

uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I

KZP 2/22 [OSNK 2022, z. 6, poz. 22]).

Niebagatelne znaczenie mają również – co zasygnalizował w swoim wniosku

obrońca – okoliczności, które skutkują orzekaniem przez sędzię M.B. (wcześniej

prokurator) w Izbie Karnej i to poczynając o sposobu powołania jej do mającej

charakter sądu specjalnego Izby Dyscyplinarnej w nietransparentnej procedurze w

2018 r., a następnie przeniesienia – po likwidacji Izby Dyscyplinarnej w 2022 r. – do

V KO 187/25

3

legalnej Izby Sądu Najwyższego decyzją osoby pełniącej funkcję Pierwszego

Prezesa Sądu Najwyższego, w sposób stanowiący ominięcie wymogów

określonych w art. 179 Konstytucji RP.

Sąd Najwyższy w tym składzie uznaje więc za uzasadnione stwierdzenie, iż

akty nominacji na stanowiska w Izbie Dyscyplinarnej jako organie, który od

początku zasadnie traktowany był jako organ niespełniający konstytucyjnego i

konwencyjnego wymogu sądu niezależnego i bezstronnego „ustanowionego

ustawą” (zob. pkt 4 powołanej już uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia

2020 r., BSA I-4110-1/20 oraz wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z

dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce), podjęte przez Prezydenta RP

wyłącznie w ramach konkursu na stanowiska w tej Izbie, nie obejmują powołania do

każdej innej Izby Sądu Najwyższego i tym samym nie wywołują skutków

związanych z takim powołaniem. Wadliwość pierwotnego powołania, niezależnie od

intencji ustawodawcy, który w nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym z 2022 r.

usunął istniejące dotąd formalne ograniczenia w przenoszeniu sędziów tej Izby, nie

mogą prowadzić do usankcjonowania tej pierwotnej wady, a tym bardziej uprawniać

do orzekania w innych Izbach Sądu Najwyższego. Ta pierwotna wadliwość

powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w konkursie do Izby

Dyscyplinarnej nie może być również w drodze wtórnych, mających charakter

techniczny zabiegów, konwalidowana. Skutek taki (konwalidacja) mógłby zostać

osiągnięty wyłącznie poprzez przeprowadzenie prawidłowej procedury powołania i

to powołania do prawidłowo ukształtowanego sądu (zob. także w tym przedmiocie

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 października 2023 r., II KK 82/23; z

dnia 1 marca 2024 r., II KK 493/22; z dnia 7 marca 2024 r., IV KK 571/23).

Z powołanych względów, w celu zagwarantowania skazanemu prawa do

rzetelnego procesu przed sądem ustanowionym zgodnie z przepisami prawa, a

więc bezstronnym i niezawisłym, co dotyczy również postępowań nadzwyczajnych

jakimi są kasacja i wznowienie postępowania, wyłączenie sędziego M.B. od udziału

w sprawie V KO 187/25, uznać należało za konieczność.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[WB]

V KO 187/25

4

[a.ł]