Obrońca wskazał przedawnienie sześciu czynów skazanego. SN nie wznowił sprawy z urzędu

V KO 58/25

2

Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 30 lipca 2012 r., sygn. akt XVIII K

27/11, uznał A.P. za winnego siedemnastu szczegółowo opisanych przestępstw z

art. 258 § 1 i 3 k.k. i in., za które wymierzył kary jednostkowe, a następnie na

podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 i § 2a k.k., wymierzył A.P. kary łączne: 15 lat

pozbawienia wolności i grzywny w kwocie 100.000 zł.

Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego oraz apelacji prokuratora, Sąd

Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II AKa 94/13,

zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o karze łącznej

pozbawienia wolności, przyjął za podstawę prawną skazania oraz wymiaru kary

orzeczonej za przestępstwo przypisane w pkt. 11 - art. 258 § 1 i § 3 k.k. w

brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2004 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.,

złagodził jednostkowe kary pozbawienia wolności orzeczone za trzy przypisane

przestępstwa, uzupełnił podstawę prawną wymiaru kary orzeczonej za jedno z

przestępstw o przepis art. 65 § 1 k.k., uzupełnił podstawę prawną wymiaru kar

orzeczonych za pięć przypisanych przestępstw o przepis art. 4 § 1 k.k. W

pozostałym zakresie Sąd odwoławczy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, zaś na

mocy art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k., wymierzył oskarżonemu A.P. karę łączną 11 lat

pozbawienia wolności.

Powyższy wyrok został zaskarżony kasacją przez obrońcę skazanego A.P.

Postanowieniem z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt II KK 71/15, Sąd Najwyższy

oddalił kasację.

Pismem z dnia 31 marca 2025 r. obrońca skazanego wniósł na podstawie

art. 540 § 2 lit. b. k.p.k. o:

„1. wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym w wyrokiem

Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 30 lipca 2012 roku w sprawie zarejestrowanej

pod sygn. XVIII K 27/11, w części dotyczącej skazanego A.P., zmienionego

wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 16 stycznia 2014 roku w sprawie

zarejestrowanej pod sygn. II AKa 94/13, w części, tj.:

l. w punkcie 12 komparycji wyroku - czyn popełniony w 1996 roku - poprzez

uznanie, że w chwili popełnienia czynu, względniejszą dla reprezentowanego była

ustawa z dnia 12 lutego 1985 roku o zapobieganiu narkomanii (Dz.U. 1985.4.15) a

w niej art. 29 ust. 3, jak również art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 roku o

V KO 58/25

3

przeciwdziałaniu narkomani, wszak A.P. skazany został w oparciu o art. 55 ust. 1 i

3 u.o.p.n. a więc jako niekorzystnej i obowiązującej w chwili orzekania, co więcej

została również orzeczona wobec niego kara grzywny w oparciu o przepisy art. 36

§ 2 i 3 Kodeksu karnego z 1969 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k., choć w dacie orzekania

korzystniejszym dla reprezentowanego skazanego była treść art. art. 58 § 2 k.k.

obowiązująca w dacie orzekania i jednocześnie ustalenie, że w oparciu o art. 105 §

1 pkt 3 d.k.k. ustała karalność czynu opisanego w pkt 12 komparycji wyroku;

2. w punkcie 14 komparycji wyroku - czyn popełniony w 1997 roku - poprzez

ustalenie i uznanie, że w chwili pełnienia czynu, względniejszą była dla

reprezentowanego ustawa z dnia 12 lutego 1985 roku o zapobieganiu narkomanii

(Dz.U. 1985.4.15) a w niej art. 30 ust. 3, wskazujący na możliwość wymierzenia

kary pozbawienia wolności od roku do lat dziesięciu, wszak A.P. skazany został na

karę trzech lat pozbawienia wolności w oparciu o art. 56 ust. 3 u.o.p.n. (sanującej to

przestępstwo w granicach od 2 do 12 lat pozbawienia wolności) a więc

obowiązującej w chwili orzekania i jednocześnie ustalenie, że w oparciu o art. 105 §

1 pkt 3 d.k.k. ustała karalność czynu opisanego w pkt 14 komparycji wyroku;

3. w punkcie 15 komparycji wyroku - czyn popełniony w 1997 roku - poprzez

ustalenie, że w chwili orzekania względniejszą dla skazanego była ustawa z dnia 12

lutego 1985 roku o zapobieganiu narkomanii (Dz.U. 1985.4.15) a w niej art. 27 ust.

1 i 2, co więcej została również orzeczona wobec A.P. kara grzywny w oparciu o

przepisy art. 36 § 2 i 3 Kodeksu karnego z 1969 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k., choć w

dacie orzekania korzystniejszym dla reprezentowanego skazanego była treść art.

art. 58 § 2 k.k. obowiązująca w dacie orzekania i jednocześnie ustalenie, że w

oparciu o art. 105 § 1 pkt 3 d.k.k. ustała karalność czynu opisanego w pkt 15

komparycji wyroku;

4. w punkcie 16 komparycji wyroku - czyn popełniony w 1998 roku - poprzez

ustalenia, że względniejszą dla reprezentowanego skazanego była ustawa z chwili

popełnienia czynu, tj. art. 42 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 roku o

przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U.2003.24.198) i jednocześnie ustalenie, że w

oparciu o art. 101 § 1 pkt 3 k.k. w zw. z art. 102 k.k. z 1997 roku, ustała karalność

czynu opisanego w pkt 16 komparycji wyroku;

V KO 58/25

4

5. w punkcie 18 komparycji wyroku - czyny popełnione w styczniu, lutym,

marcu, na przełomie marca i kwietnia 1998 roku - poprzez ustalenie i uznanie, że

względniejszą dla skazanego była ustawa z chwili popełnienia czynu, tj. art. 42 ust.

1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 roku o przeciwdziałaniu narkomanii

(Dz.U.2003.24.198), aniżeli art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (od

2 do 12 lat) - orzeczono 2 lata - i jednocześnie ustalenie, że w oparciu art. 101 § 1

pkt 3 k.k. w zw. z art. 102 k.k. z 1997 roku ustała karalność czynów opisanych w pkt

18 komparycji wyroku;

6. w punkcie 19 komparycji wyroku - czyn popełniony w 1998 roku - poprzez

ustalenie i uznanie, że względniejszą dla A.P. była ustawa z chwili popełnienia

czynu, tj. art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 roku o przeciwdziałaniu

narkomanii (Dz.U.2003.24.198), aniżeli art. 53 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii - orzeczono 3 lata - i jednocześnie ustalenie, że w oparciu o art. 101 § 1

pkt 3 k.k. w zw. z art. 102 k.k. z 1997 roku, ustała karalność czynu opisanego w pkt

19 komparycji wyroku;

7. w punkcie 20 komparycji wyroku - czyn popełniony na przełomie maja i

czerwca 1998 roku - poprzez ustalenie, że względniejsza dla reprezentowanego

była ustawa z chwili popełnienia czynu, tj. art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia

1997 roku o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U.2003.24.198), aniżeli w chwili

orzekania art. 53 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - orzeczono 8 lat - i

jednocześnie ustalenie, że w oparciu o art. 101 § 1 pkt 3 k.k. w zw. z art. 102 k.k. z

1997 roku, ustała karalność czynu opisanego w pkt 20 komparycji wyroku;

2. uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 16 stycznia 2014 roku w

sprawie zarejestrowanej pod sygn. II AKa 94/13, w części dotyczącej skazanego

A.P., i poprzedzającego do wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 30 lipca 2012

roku w sprawie zarejestrowanej pod sygn. XVIII K 27/11, i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi jako sądowi pierwszej

instancji”.

W odpowiedzi na wniosek prokurator Prokuratury Krajowej wniosła o

stwierdzenie, że nie zachodzi podniesiona we wniosku przesłanka wznowienia z

urzędu postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu

V KO 58/25

5

Apelacyjnego w Łodzi z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. II AKa 94/13, zmieniającym

wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 30 lipca 2012 r., sygn. XVIII K 27/11.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Rację ma prokurator twierdząc w odpowiedzi na wniosek, że skarżący

zapewne omyłkowo wskazał jako podstawę wznowienia nieistniejący przepis art.

540 § 2 lit. b k.p.k., mając intencję, by jako podstawę prawną podać art. 540 § 1 pkt

2 lit. b k.p.k. Należy jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 540 § 1 pkt 2 lit. b

k.p.k. postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się,

jeżeli po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody wskazujące na to,

że skazanego skazano za przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie

uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary

albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie

kary.

Tymczasem skarżący w treści wniosku de facto nie zarzucił zaistnienia

okoliczności, o których mowa w cytowanym przepisie, ale uznał, że ze względu na

treść art. 4 § 1 k.k. „ustała karalność” sześciu czynów przypisanych oskarżonemu w

przedmiotowej sprawie (s. 10 wniosku z uzasadnieniem). W istocie – jak trafnie

uznała prokurator w odpowiedzi na wniosek – „Źródłem zarzutów wniosku o

wznowienie jest (…) bezwzględna przesłanka odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 9

k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w odniesieniu do wyszczególnionych punktów

części dyspozytywnej wyroku Sądu I instancji. W tej sytuacji wniosek winien

stanowić sygnalizację potrzeby wznowienia postępowania z urzędu przez Sąd

Najwyższy, w trybie art. 542 § 3 k.p.k.”.

Należy zatem uznać, że pismo obrońcy stanowiło inicjatywę podjętą na

podstawie art. 9 § 2 k.p.k. Instytucja uregulowana w tym przepisie może być

stosowana do postępowań zakończonych prawomocnym orzeczeniem sądowym

obok wnioskowanego trybu wznowienia takiego postępowania, lecz także jako

impuls do wznowienia postępowania z urzędu. Wznowienie postępowania z

powodu uchybień, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., możliwe jest wyłącznie z

urzędu, a więc strona - nie dysponując w tym zakresie własnym wnioskiem o

wznowienie postępowania - może na podstawie art. 9 § 2 k.p.k. zasygnalizować

V KO 58/25

6

organowi procesowemu potrzebę podjęcia czynności z urzędu. Pismo obrońcy

skazanego wskazujące na zaistnienie takich przesłanek należy traktować jako

sygnalizację takich okoliczności, które sąd rozważa z urzędu (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z: 30 stycznia 2014 r., sygn. akt III KO 91/13; z dnia 14 grudnia

2016 r., sygn. akt III KO 66/16).

Przechodząc zatem do weryfikacji tezy, jakoby czyny opisane w piśmie

uległy przedawnieniu na etapie wyrokowania przez Sąd odwoławczy, należy

wskazać, co następuje.

Jeśli chodzi o czyn z punktu 12 komparycji wyroku, to należało oprzeć się

na treści art. 15 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. o zmianie ustawy Kodeks karny

(Dz. U. Nr 88, poz. 554) i ustalić, czy w dacie wejścia w życie Kodeksu Karnego (1

września 1998 r.) nie doszło do przedawnienia ścigania, a w przypadku odpowiedzi

negatywnej - stosowania przepisów o przedawnieniu ustanowionych nową ustawą.

Skoro zarzut dotyczył zbrodni, to zastosowanie w dacie czynu miał art. 105 § 1 pkt

1 d.k.k. Nie można więc zasadnie twierdzić o upływie terminu przedawnienia

ścigania tego przestępstwa przed datą 1 września 1998 r. Należy też zauważyć, że

ustawa z 2 sierpnia 1997 r. była korzystniejsza dla sprawcy, bowiem obniżyła okres

przedawnienia do lat 20 (art. 101 § 1 pkt 2 k.k.). Ustalony w ten sposób termin uległ

wydłużeniu na podstawie art. 102 k.k. w związku ze skierowaniem w dniu 15 lutego

2002 r. postępowania przeciwko A.P., o kolejne 5 lat, a od dnia 3 sierpnia 2005 r.

(ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, Dz.U. Nr 132,

poz. 1108) – o dalsze 5 lat.

Jeśli chodzi o czyn z punktu 14 wyroku Sądu I instancji, to był to czyn

popełniony w 1997 r., który realizował znamiona art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29

lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii z zastosowaniem przepisów art. 36 § 2 i

3 Kodeksu karnego z 1969 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k., za które wymierzono karę 3 lat

pozbawienia wolności oraz grzywnę w kwocie 11.250 zł. Zgodnie z art. 105 § 1 pkt

2 d.k.k. przedawnienie karalności następowało po upływie 10 lat od popełnienia

czynu, tj. z dniem 1 stycznia 2007 r. W konsekwencji, do przedawnienia nie doszło

przed datą wejścia w życie Kodeksu karnego z 6 czerwca 1997 r. (tj. przed dniem 1

września 1998 r.). Należy nadto spostrzec, że na podstawie nowelizacji ustawą z

dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny – termin przedawnienia

V KO 58/25

7

uległ przedłużeniu do lat 15 (art. 101 § 1 pkt 2a k.k.). W myśl bowiem art. 2 tej

ustawy w zakresie dotyczącym przedawnienia wyłączono zastosowanie art. 4 § 1

k.k. Ze względu na wszczęcie postępowania przeciwko A.P. termin przedawnienia

uległ wydłużeniu o kolejne 5 lat (art. 102 k.k.), a w związku ze zmianą tego przepisu

z dniem 3 sierpnia 2005 r. - o następne 5 lat. Przesądza to o braku przedawnienia

ww. czynu w czasie wydania wyroku przez Sąd odwoławczy.

Nie można ponadto twierdzić o przedawnieniu czynu popełnionego przez

A.P. w krótkich odstępach czasu i z góry powziętym zamiarem, w styczniu 1999 r.,

w lutym 1999 r. oraz w marcu 1999 r., realizującego znamiona art. 56 ust. 1 i 3

ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k., w

zw. z art. 65 § 1 k.k. (pkt 18 wyroku Sądu I instancji). Czyn został popełniony w

pierwszym kwartale 1999 r., a tym samym względniejsza była ustawa z 1997 r. lub

regulacja art. 56 ust. 3 ustawy z 2005 r. sprzed zmiany obowiązującej od dnia 9

grudnia 2011 r., wprowadzonej ustawą z dnia 1 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o

przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 117, poz. 678).

W dacie popełnienia przestępstwa termin przedawnienia został określony na 10 lat

(art. 101 § 1 pkt 3 k.k.). W wyniku nowelizacji ustawą z dnia 3 czerwca 2005 r. o

zmianie ustawy - Kodeks karny - uległ on przedłużeniu do lat 15 (art. 101 § 1 pkt 2a

k.k.). Dodatkowo okres ten uległ wydłużeniu, w związku ze skierowaniem w dniu 15

lutego 2002 r. postępowania przeciwko A.P. o lat 5 (art. 102 k.k.), a od dnia 3

sierpnia 2005 r. (cytowana ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r.) - o dalsze 5 lat.

Nie ma racji ponadto skarżący twierdząc, że przedawnienie nastąpiło w

odniesieniu do czynów z punktu 16, 19 i 20 wyroku Sądu I instancji. A.P. został

skazany za przestępstwa popełnione odpowiednio w maju 1998 r., na przełomie

marca i kwietnia 1999 r. oraz na przełomie maja i czerwca 1999 r., wyczerpujące

dyspozycję odpowiednio: art. 55 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii z zastosowaniem przepisów art. 36 § 2 i 3 Kodeksu

karnego z 1969 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k., art. 53 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca

2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k. oraz art.

18 § 1 d.k.k. w zw. z art. 53 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii. Warto spostrzec, że w datach orzekania przez Sądy I

V KO 58/25

8

i II instancji czyny te stanowiły zbrodnie, a tym samym należało zastosować art. 101

§ 1 pkt 2 k.k. Ustalony w ten sposób okres 20 lat uległ wydłużeniu (art. 102 k.k.), w

związku ze wszczęciem w dniu 15 lutego 2002 r. postępowania przeciwko A.P. (in

personam) o dalsze lat 5, a od dnia 3 sierpnia 2005 r. (ustawa z dnia 3 czerwca

2005 r.) - okres ten wydłużono do 10 lat.

Nie ulega zatem wątpliwości, że nie zaistniała podstawa wznowienia

postępowania z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. Dla porządku

należy stwierdzić również, że skarżący nie przedstawił żadnych nowych faktów lub

dowodów, które miałyby uzasadniać wadliwość zaskarżonych orzeczeń.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw

określonych w art. 542 § 3 k.p.k. do wznowienia postępowania z urzędu, orzekając

o kosztach na podstawie art. 638 k.p.k.

Jerzy Grubba

Michał Laskowski

Barbara Skoczkowska

[WB]

[a.ł]