SN oddalił skargę i utrzymał uchylenie uniewinnienia w sprawie e-płynów

T. K. został oskarżony o to, że w okresie od dnia nieustalonego do dnia 31

sierpnia 2022 roku w E. w sklepie „E. ” przy ul. XXX przechowywał oraz oferował do

sprzedaży wyroby akcyzowe w postaci roztworów zdefiniowanych w art. 2 ust. 1 pkt

35 ustawy z dnia 06 grudnia 2008 roku o podatku akcyzowym (Dz. U. 2022 poz.

V KS 23/26

2

143) o łącznej ilości 61185 ml z przeznaczeniem do wykorzystania ich w e-

papierosach bez ich uprzedniego prawidłowego oznaczenia odpowiednimi znakami

akcyzy, tj. z naruszeniem art. 117 ust. 3 ww. ustawy, skutkiem czego został

narażony na uszczuplenie podatek akcyzowy w wysokości 67.303,50 złotych, tj. o

przestępstwo skarbowe z art. 63a § 1 i 2 k.k.s. w zb. z art. 65 § 1 i 3 k.k.s. w zw. z

art. 7 § 1 k.k.s.

Sąd Rejonowy w Elblągu wyrokiem z dnia 21 listopada 2025 roku, sygn. akt

VIII K 578/25 uniewinnił oskarżonego T. K. od popełnienia zarzucanego czynu (pkt I)

i orzekł o kosztach sądowych (pkt II).

Od powyższego wyroku apelację wniósł Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego

Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie.

Sąd Okręgowy w Elblągu, wyrokiem z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt VI Ka

6/26 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Elblągu

do ponownego rozpoznania.

Skargę od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zarzucając

rażące naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k. oraz art. 113 § 1

k.k.s., polegające na:

1. uchyleniu wyroku uniewinniającego i przekazaniu sprawy do

ponownego rozpoznania mimo braku wykazania przez Sąd Okręgowy w sposób

wymagany przez art. 454 § 1 k.p.k., że w realiach niniejszej sprawy po usunięciu

uchybień rzeczywiście zaistniał stan pozwalający przyjąć, iż zachodziły podstawy

do wydania wyroku skazującego, którego sąd odwoławczy nie mógł wydać

wyłącznie z powodu zakazu określonego w art. 454 § 1 k.p.k., podczas gdy

uzasadnienie Sądu Okręgowego ujawnia jedynie odmienną od Sądu Rejonowego

ocenę materiału dowodowego, przejęcie i rozwinięcie argumentacji apelacji

oskarżyciela publicznego oraz przerzucenie na sąd pierwszej instancji obowiązku

dokonania na nowo kompleksowej oceny tych samach dowodów bez wskazania

takich czynności dowodowych, których sąd odwoławczy nie mógł przeprowadzić

samodzielnie;

V KS 23/26

3

2. zastosowaniu wyroku kasatoryjnego bez rzeczywistego usunięcia

uchybień, na które powołał się Sąd Okręgowy i przerzuceniu na Sąd Rejonowy

obowiązku przeprowadzenia na nowo całościowej oceny tych samych dowodów,

nie wskazując żadnych nowych czynności dowodowych, których sąd odwoławczy

nie mógłby przeprowadzić samodzielnie w granicach postępowania odwoławczego,

a następnie zastąpieniu brakującej analizy sądu meriti własną oceną dowodów i

własną wykładnią prawa materialnego, choć model wynikający z art. 454 § 1 k.p.k.

wymaga uprzedniego usunięcia uchybień stanowiących podstawę odwoławczą;

3. oparciu wyroku kasatoryjnego na zaakceptowaniu zarzutu obrazy

prawa materialnego, mimo że zarzut ten został skonstruowany przez oskarżyciela

publicznego przy użyciu brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 35 ustawy z dnia 6 grudnia 2008

r. o podatku akcyzowym, które nie obowiązywało w dacie czynu, a następnie przez

samodzielne zrekonstruowanie przez Sąd Okręgowy jego sensu na potrzeby

rozstrzygnięcia odwoławczego, co oznacza, że podstawa uchylenia wyroku

uniewinniającego została zbudowana nie na jednoznacznym i prawidłowo

sformułowanym zarzucie apelacyjnym, lecz na jego korekcie dokonanej dopiero

przez sąd odwoławczy;

4. przyjęciu, że wykładnia art. 2 ust. 1 pkt 35 ustawy o podatku

akcyzowym według stanu prawnego z 2022 r. była wykładnią powszechnie

aprobowaną i jednolitą, a następnie wykorzystaniu tego założenia jako jednego z

głównych argumentów uzasadniających uchylenie wyroku uniewinniającego,

podczas gdy Sąd Okręgowy wywiódł ten wniosek głównie z orzecznictwa

zapadłego po dacie czynu, pominął istniejące w dacie czynu rozbieżności

interpretacyjne, praktykę interpretacji indywidualnych wydawanych podatnikom

(producentom/dystrybutorom) oraz znaczenie późniejszego ustawowego

doprecyzowania przepisu, co doprowadziło do przedwczesnego uznania, że

sprawa osiągnęła stan uzasadniający zastosowanie modelu kasatoryjnego z art.

454 § 1 k.p.k.;

5. uznaniu, że wadliwość rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego wynikała z

błędnej oceny materiału dowodowego, mimo że Sąd Okręgowy nie przeprowadził

rzeczywistej konfrontacji dowodów, na których oparł swój pogląd, z dowodami

V KS 23/26

4

uznanymi przez Sąd Rejonowy za istotne dla rozstrzygnięcia, w szczególności z

wyjaśnieniami oskarżonego oraz z zeznaniami J. K. i D. C. , z których wynikało, że

według wiedzy i woli oskarżonego sporne produkty nie były przeznaczone do

wykorzystania w papierosach elektronicznych, lecz poprzestał na przyjęciu

odmiennego wniosku w oparciu o wybrane elementy materiału dowodowego i

własne przekonanie co do zasad logiki oraz doświadczenia życiowego;

6. przyjęciu, że zachodzi potrzeba ponownego przeprowadzenia

postępowania przeć Sądem Rejonowym, mimo że uzasadnienie Sądu Okręgowego

sprowadza się do tezy o potrzebie odmiennej oceny dowodów już zgromadzonych,

bez wskazania konkretnych dowodów, które należałoby przeprowadzić od nowa,

bez wykazania, że zachodzi konieczność przeprowadzenia przewodu w całości,

oraz bez wykazania, że zakres niezbędnych czynności dowodowych przekraczał

granice dopuszczalnej aktywności sądu odwoławczego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w

Elblągu z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt VI Ka 6/26 i przekazanie sprawy temu

sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga obrońcy oskarżonego okazała się niezasadna, wobec czego

podlegała oddaleniu.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 539a § 3 k.p.k.

podstawą do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylającego wyrok

sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania jest

wyłącznie naruszenie przepisu określonego w art. 437 k.p.k. albo wystąpienie

uchybienia wymienionego enumeratywnie w treści art. 439 § 1 k.p.k. Tak więc

rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy zachodzi tzw. bezwzględna

przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k. albo czy sąd odwoławczy

uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 § 1 k.p.k.

do wydania wyroku zmieniającego, względnie, czy jest konieczne przeprowadzenie

w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.).

V KS 23/26

5

Tym samym niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w trybie art. 539a

k.p.k. badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej w

aspekcie uchybień podniesionych w apelacji, jak również zasadność uchybień

stwierdzonych przez sąd odwoławczy (zob. postanowienie SN z dnia 13 września

2022 r., V KS 15/22; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2022 r., IV KS 64/21;

postanowienie SN z dnia 28 stycznia 2022 r., II KS 29/21; postanowienie SN z dnia

26 stycznia 2022 r., V KS 36/21).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać

należy, że sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszeń, o których mowa w art. 539a

§ 3 k.p.k., a przede wszystkim obrazy art. 437 § 2 k.p.k., na które we wniesionej

skardze powołuje się obrońca oskarżonego.

Sąd Okręgowy w Elblągu w uzasadnieniu wyroku wskazał, że uchylenie

wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nastąpiło w

związku z treścią art. 454 § 1 k.p.k. (s. 17 uzasadnienia). Sąd odwoławczy podniósł,

że Sąd Rejonowy nie rozważył wszystkich istotnych dowodów i okoliczności, nie

dokonał kompleksowej oceny materiału oraz pominął szereg faktów i okoliczności,

a przeprowadzona ocena dowodów miała charakter dowolny a nie swobodny (s. 15

uzasadnienia).

Sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie uchybień w zakresie

przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, przytoczył dowody i

okoliczności ujawnione a pominięte przez sąd, których istnienie przemawia za

skazaniem oskarżonego (s. 12 uzasadnienia). Sąd II instancji w sposób

wyczerpujący odniósł się także do wykładni przepisu art. 2 ust. 1 pkt 35 u.p.a. i

zasadności jego zastosowania (s. 4-9 uzasadnienia). Zawarta w uzasadnieniu

wyroku sądu odwoławczego argumentacja jednoznacznie wskazuje, że z uwagi na

ograniczenie płynące z treści art. 454 § 1 k.p.k., sąd ten nie mógł skazać

oskarżonego w instancji odwoławczej.

W rozpatrywanej sprawie został zatem spełniony warunek przyjęty w

orzecznictwie Sądu Najwyższego, że możliwość uchylenia wyroku

uniewinniającego lub umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do

V KS 23/26

6

ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k.

(art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w

wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw

odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu

postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu

prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania

wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1

k.p.k. (zob. uchwała SN z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18).

Konkludując, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie takich uchybień w

zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, których

istnienie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku we wskazanym zakresie. Sąd

ten prawidłowo uzasadnił, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego,

czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob.

postanowienie SN z dnia 13 września 2022 r., V KS 15/22; postanowienie SN z

dnia 24 stycznia 2025 r., II KS 45/24). W realiach przedmiotowej sprawy

stwierdzono zatem wystąpienie przesłanki kasatoryjnej w związku z niemożnością

wydania wyroku skazującego ze względu na regułę ne peius.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy nie znajdując podstaw do

uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu, obciążając oskarżonego kosztami

sądowymi postępowania skargowego, na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art.

634 k.p.k.

[J.J.]

[a.ł]

V KS 23/26

7