Sąd zasądził od spółki z M. 18 658,52 zł za opakowania, resztę roszczenia oddalił

Pozwem złożonym w dniu 17 sierpnia 2023 roku do Sądu Rejonowego w Poznaniu Poznań - Stare Miasto powódka A. K. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą (...)

A. K., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wnosiła o zasądzenie od pozwanej „(...)” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w miejscowości M. kwoty 21.550,68 zł wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że powódka dochodzi kwoty 15.820,65 zł tytułem należności głównej oraz kwoty 5.730,03 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Powódka podniosła, że na podstawie odpłatnych, odrębnych, ustnych umów zawartych przez strony w obrocie gospodarczym przysługuje jej wobec pozwanej roszczenie o zapłatę długu z tytułu not odsetkowych o nr (...) i (...). Wskazała, że windykacja przedsądowa zakończyła się wynikiem negatywnym, a pozwana nie uregulowała należności głównej wraz z odsetkami (pozew, k. 4-8).

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na jej rzecz zwrotu kosztów procesu. Podniosła zarzut braku właściwości miejscowej Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto. Wskazała, że strony pozostawały w stałej współpracy gospodarczej polegającej na tym, że powódka sprzedawała pozwanej opakowania do owoców, po których wykonaniu wystawiała faktury Vat, a wszelkie ustalenia odnośnie zamówień były omawiane z (...)

G. L.. Pozwana przyznała, że pozostawała w opóźnieniu z niektórymi płatnościami jednak powódka o tym wiedziała i akceptowała ten fakt ustalając z pozwaną nowy harmonogram spłat bez obowiązku uiszczania odsetek za opóźnienia. Pomimo tego powódka dalej wyrażała wolę współpracy. W czerwcu 2023 roku przedstawicielka powódki wskazała pozwanej zadłużenie z tytułu faktur Vat nr (...). Pozwana ponownie wniosła o ustalenie nowego terminu spłat należności bez obowiązku uiszczania odsetek, na co w ocenie pozwanej – przedstawicielka powódki wyraziła zgodę, a strony zawarły porozumienie o zwolnieniu z długu. Strony kontynuowały współpracę do grudnia 2022 roku. W następstwie jej zakończenia powódka wbrew ustaleniom z pozwaną wystawiła notę odsetkową. Pozwana podkreślała, iż w jej ocenie doszło do wygaśnięcia zobowiązania odsetkowego i brak jest podstawy prawnej do żądań powódki (sprzeciw od nakazu zapłaty – k. 88 – 97).

Postanowieniem z dnia 26 października 2023 roku Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Radomiu – Wydziałowi Gospodarczemu (postanowienie – k. 109).

Sąd Rejonowy ustalił i zważył, co następuje:

A. K. prowadziła działalność gospodarczą pod firmą (...)

A. K. (dowód: wydruk z CEIDG – k. 12-13). Następnie jej jednoosobowa działalność gospodarcza została przekształcona w (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.. Spółka ta została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym (...) roku (fakt bezsporny). Postępowanie w niniejszej sprawie było więc kontynuowane z udziałem spółki jako następcy prawnego przedsiębiorcy A. K. (postanowienie – k. 142).

A. K. nawiązała za pośrednictwem G. L. współpracę gospodarczą z „(...)” spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w miejscowości M., której sprzedawała opakowania do owoców. Nie doszło do zawarcia umowy w formie pisemnej, natomiast poszczególne zamówienia były składane telefonicznie oraz mailowo wyłącznie za pośrednictwem G. L., z którą ustalano daty poszczególnych dostaw, ilość i rodzaj zamówionego towaru oraz cenę. Na podstawie tych ustaleń, przekazywanych przez G. L. A. K., ta ostatnia realizowała zamówienia na rzecz „(...)” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w miejscowości M.. Po każdej dostawie A. K. wystawiała fakturę VAT, którą przekazywała do opłacenia „(...)” spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w miejscowości M. (d: zeznania świadka G. L. – k. 167-168v, zeznania powoda – k. 194-195, zeznania pozwanego – k. 195-195v). Początkowo współpraca stron układała się dobrze, występowały pewne opóźnienia terminów płatności w stosunku do dat wskazanych na fakturach, ale wolumen sprzedaży stale się zwiększał, dlatego nie było podejmowanych ze strony A. K.żadnych działań windykacyjnych (okoliczności bezsporne).

W trakcie współpracy (...) A. K. wystawiła w ciężar „(...)” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w miejscowości M. następujące dokumenty:

- fakturę nr (...) z dnia 4 sierpnia 2020 roku na kwotę 19.895,72 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 18 sierpnia 2020 roku (faktura – k. 40), za którą pozwana spółka zapłaciła w dniu 7 września 2020 roku (potwierdzenie przelewu – k. 41),

- fakturę nr (...) z dnia 9 sierpnia 2021 roku na kwotę 5.938,64 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 8 września 2021 roku (faktura – k. 42), za którą pozwana spółka zapłaciła w dniu 4 października 2021 roku (potwierdzenie przelewu – k. 43),

- fakturę nr (...) z dnia 19 listopada 2021 roku na kwotę 149.617,20 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 3 stycznia 2022 roku (faktura – k. 44),

- fakturę nr (...) z dnia 8 grudnia 2021 roku na kwotę 148.126,32 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 22 stycznia 2022 roku (faktura – k. 45),

- fakturę nr (...) z dnia 22 grudnia 2021 roku na kwotę 162.986,61 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 5 lutego 2022 roku (faktura – k. 46),

- fakturę nr (...) z dnia 20 stycznia 2022 roku na kwotę 148.312,81 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 6 marca 2022 roku (faktura – k. 47),

- fakturę nr (...) z dnia 1 lutego 2022 roku na kwotę 178.484,61 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 18 marca 2022 roku (faktura – k. 48),

- fakturę nr (...) z dnia 14 lutego 2022 roku na kwotę 178.484,61 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 31 marca 2022 roku (faktura – k. 49),

- fakturę nr (...) z dnia 23 lutego 2022 roku na kwotę 178.484,61 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 9 kwietnia 2022 roku (faktura – k. 50),

- fakturę nr (...) z dnia 4 marca 2022 roku na kwotę 101.991,21 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 18 kwietnia 2022 roku (faktura – k. 51),

- fakturę nr (...) z dnia 13 marca 2022 roku na kwotę 107.929,84 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 27 kwietnia 2022 roku (faktura – k. 52),

- fakturę nr (...) z dnia 17 marca 2022 roku na kwotę 107.929,84 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 1 maja 2022 roku (faktura – k. 53),

- fakturę nr (...) z dnia 28 marca 2022 roku na kwotę 100.731,69 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 12 maja 2022 roku (faktura – k. 54),

- fakturę nr (...) z dnia 18 maja 2022 roku na kwotę 112.931,71 zł brutto z terminem płatności wyznaczonym na dzień 2 lipca 2022 roku (faktura – k. 56).

Faktury wystawione w ciężar „(...)” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w miejscowości M. zostały opłacone w łącznej kwocie 1 505 221,65 zł. W płatności każdej z faktur wymienionych w powyższym zestawieniu wystąpiło opóźnienie w stosunku do terminu zapłaty wskazanego na fakturze (bezsporne).

Biorąc pod uwagę brak terminowych płatności ze strony pozwanej spółki G. L., na prośbę A. K., ponaglała prezesa zarządu pozwanej spółki M. U. o dokonywanie zaległych wpłat (d: zeznania G. L. – k. 167-168v). We wszystkich ustaleniach pomiędzy powódką A. K. a pozwaną spółką pośredniczyła G. L., a w dalszym okresie także D. W.. W dniu 9 czerwca 2022 roku w korespondencji mailowej z przedstawicielem spółki „(...)” M. U. G. L. oświadczyła, że firma (...) wydłużyła spółce termin płatności bez odsetek o ponad 80-90 dni, wskazując na faktury (...), (...), (...) (dowód: korespondencja mailowa – k. 100-101 i k. 123, zeznania świadka G. L. – k. 167v-168v, zeznania świadka M. U. – 195-196). Z wiadomości tej nie wynikało do kiedy terminy te zostały wydłużone w stosunku do poszczególnych faktur. W przypadku należności wynikającej z faktury (...) termin płatności został przedłużony spółce „(...)” przez A. K. do 2 września 2022 r., o czym spółka została poinformowana przez G. L. (d: zeznania G. L. – k. 168).

Tytułem odsetek za zwłokę sumy 15.820,65 zł (...) A. K. wystawiła w dniu 14 grudnia 2022 roku notę odsetkową nr (...). Termin płatności noty zakreślono na dzień 28 grudnia 2022 roku (nota odsetkowa – k. 27-30).

W dniu 15 marca 2023 roku A. K. wystawiła notę obciążeniową nr (...) na łączną kwotę 5730,03 zł wiążącą się z rekompensatą za koszty odzyskiwania należności wobec spółki (...). Nota została odebrana przez przedstawiciela spółki 27 czerwca 2023 roku (dowód: nota – k. 35, potwierdzenia nadania/odbioru – k. 36-38, tabela kursów – 17-25).

Pismem z dnia 18 kwietnia 2023 roku pełnomocnik spółki „(...)” oświadczył, że spółka odmawia zapłaty wierzytelności A. K.. Pismo to zostało skierowane do firmy windykacyjnej, która reprezentowała A. K. (dowód: pełnomocnictwo – k. 70, zlecenie – k. 71, odpowiedź na wezwanie – k. 102-103, potwierdzenie nadania – k. 104).

Pismem z dnia 5 lipca 2023 roku pełnomocnik A. K. wezwał spółkę „(...)” do zapłaty łącznej kwoty zadłużenia w wysokości 21 839,61 zł. Pismo w tym przedmiocie dotarło do spółki (...) 12 lipca 2023 roku (dowód: wezwanie do zapłaty – k. 72-73, potwierdzenie nadania/doręczenia – k. 74-75).

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powyżej powołanych dowodów z dokumentów oraz częściowo na podstawie zeznań świadków G. L., D. W. oraz zeznań stron. Sąd dał wiarę zeznaniom G. L. oraz D. W.. Sąd nie kwestionował także, co do zasady, prawdziwości zeznań stron w zakresie okoliczności faktycznych. Sąd odmówił wiary zeznaniom przedstawicielki strony powodowej w części twierdzeń odnośnie braku porozumienia o współpracy z G. L. i wypłacania jej wynagrodzenia z tytułu tej współpracy, gdyż w tym zakresie twierdzenia te pozostawały w sprzeczności z zeznaniami świadka G. L., które Sąd uznał za w pełni wiarygodne. Z kolei zeznania strony pozwanej zostały uznane za niewiarygodne w zakresie twierdzeń M. U., że faktycznie nie było wyznaczonego żadnego ostatecznego terminu zapłaty należności objętych spornymi fakturami, a terminy płatności były przedłużane faktycznie „do momentu aż wpłaci”. Twierdzenia te pozostawały w sprzeczności z pozostałą częścią materiału dowodowego, a ponadto brak definitywnego określenia terminu płatności w umowie sprzedaży byłby sprzeczny z samą istotą zobowiązania. W pozostałej części sprzeczności w zeznaniach stron dotyczyły twierdzeń w zakresie skutków prawnych dokonywanych uzgodnień oraz oceny prawnej podejmowanych działań, a tym zakresie ustalony stan faktyczny podlegał ocenie Sądu niezależnie od stanowiska każdej ze stron.

Powództwo co do zasady zasługiwało na uwzględnienie.

Strony procesu łączyła umowa sprzedaży. Powódka sprzedawała pozwanej opakowania do owoców. Obie strony były przedsiębiorcami i wykonywały umowę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zgodnie z przepisem art. 535 § 1 kc. przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.

Zapłata ceny jest podstawowym świadczeniem, do którego spełnienia zobowiązany jest kupujący. Co do zasady, jeżeli nic innego nie wynika z ustawy, umowy lub orzeczenia sądowego, do zapłaty powinno dojść jednocześnie ze spełnieniem wzajemnego świadczenia sprzedawcy. Powódka dołączyła do pozwu faktury wystawione w trakcie współpracy w ciężar pozwanej. W każdej z faktur określono termin zapłaty. Bezsporny był fakt, że strona pozwana nie uiszczała terminowo płatności za przedmiotowe faktury. Strona pozwana nie kwestionowała także wysokości naliczonych przez powódkę odsetek oraz wysokości należności wynikających z kosztów odzyskiwania należności. Sporne w sprawie było natomiast, czy pomiędzy stronami doszło do porozumienia w zakresie zmiany terminów płatności. Strona pozwana zarzucała też nadużycie prawa i domagała się oddalenia powództwa na podstawie art. 5 kc.

W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do przyjęcia, że w zakresie roszczenia objętego fakturą nr (...) doszło do przedłużenia terminu płatności do dnia 2 września 2022 r., a skoro pozwana spółka dokonała zapłaty w tym terminie, to brak było podstaw do naliczenia odsetek oraz ryczałtu za koszty odzyskiwania należności. Powyższą okoliczność Sąd ustalił na podstawie zeznań G. L., która – w odniesieniu do wymienionej faktury – wprost wskazała, że „

firma (...) zgodziła się na przedłużenie terminu płatności tej faktury do 2 września 2022 roku” (zeznania świadka – k. 168). Powódka zarzucała, że G. L. nie była uprawniona do samodzielnego przedłużania terminów płatności, gdyż nie posiadała pisemnego pełnomocnictwa do reprezentowania względem pozwanego. Twierdzenia te pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie. Po pierwsze należy wskazać, że w sprawie nie było sporne, że strony porozumiewały się wyłącznie za pośrednictwem G. L. i nigdy nie doszło do ich bezpośredniego kontaktu. Przyjęcie zatem, że G. L. nie była upoważniona do reprezentowania powódki musiałoby skutkować

ad absurdum, że w ogóle nie doszło do zawarcia umowy między stronami. Po drugie natomiast, z zeznań G. L. wynikało wprost, że to nie ona sama podejmowała jakiekolwiek decyzje odnośnie zmiany terminów płatności, ale były to zawsze decyzje A. K., które jedynie przekazywała M. U.. Powyższe zyskiwało potwierdzenie także w treści wiadomości e-mail, w których świadek pisze wprost, że to firma (...) wydłużyła termin płatności bez odsetek (wiadomość e-mail – k. 100). Wobec powyższego Sąd ustalił, że A. K. zgodziła się na przedłużenie terminu płatności należności objętej fakturą (...) do dnia 2 września 2022 r. rezygnując tym samym z dochodzenia odsetek w przypadku płatności w powyższym terminie. Skoro płatność nastąpiła zgodnie z nowym terminem płatności, nie powstało zobowiązanie w zakresie odsetek od należności głównej oraz kosztów odzyskiwania należności.

W pozostałej części powództwo zasługiwało na uwzględnienie, gdyż strona pozwana – zgodnie z ciężarem dowodu wynikającym z art. 6 kc – nie wykazała, aby doszło do przedłużenia terminów płatności należności wynikających z innych faktur. O ile z materiału dowodowego wynikało, że do samego przedłużenia mogło dochodzić, to na podstawie dostępnych dowodów brak było możliwości precyzyjnego ustalenia dat nowych terminów płatności. Ustalenie takich dat było o tyle istotne, że warunkiem zwolnienia z odsetek było uregulowanie należności w nowym, przedłużonym terminie (co wynikało wprost z zeznań G. L. i A. K.). W szczególności brak było możliwości ustalenia dat nowych terminów na podstawie wiadomości e-mail z 9 czerwca 2022 r., gdzie mowa o wydłużeniu terminów o „

ponad 80-90 dni”. W przypadku faktury (...) G. L. kategorycznie w swoich zeznaniach wskazała na datę 2 września 2022 r., natomiast w przypadku należności z innych faktur nie była w stanie takich dat wskazać, a strona pozwana nie zaoferowała innych dowodów, na podstawie których możliwe byłyby ustalenia w tym zakresie.

Mając na względzie przytoczone okoliczności należało przyjąć, iż strona powodowa miała prawo domagać się zapłaty odsetek od dat wymagalności wskazanych na fakturach spełniających wymogi wezwań do zapłaty do dat faktycznie dokonywanych wpłat. Pozwana jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinna mieć świadomość, że samo wyznaczenie dodatkowego terminu zapłaty nie prowadzi automatycznie do wygaśnięcia roszczenia o odsetki. Wobec tego spoczywa na niej obowiązek zachowania podwyższonej staranności przy wykonywaniu zobowiązań (art. 355 k.c.). Od profesjonalnego uczestnika wymaga się nie tylko terminowego wykonywania zobowiązań lecz także świadomości skutków prawnych ich nieterminowego spełnienia i niedopełnienia odpowiednich formalności. Na pozwanej spoczywał także obowiązek należytego zabezpieczenia swoich interesów poprzez uzyskanie jednoznacznych i udokumentowanych ustaleń w zakresie ewentualnych zmian terminów lub rezygnacji z naliczania odsetek. Okoliczność, że powódka usiłowała zmotywować pozwaną do zapłaty poprzez wskazywanie dodatkowych terminów nie może być interpretowana na jej niekorzyść ani prowadzić do pozbawienia ustawowego prawa do żądania odsetek.

W ocenie Sądu po stronie powodowej nie doszło do nadużycia prawa ani do naruszenia zasad uczciwego obrotu. Terminowe regulowanie zobowiązań jest podstawowym obowiązkiem każdego przedsiębiorcy i to pozwany, notorycznie nie przestrzegając terminów wskazanych na fakturach, dopuścił się naruszenia tych zasad.

Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych: w transakcjach handlowych - z wyłączeniem transakcji, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny - wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych. Kwota tych odsetek za sprzedaż udokumentowaną fakturami wynosiła 13396,55 zł (została bowiem pomniejszona o odsetki od należności objętej fakturą (...)).

Natomiast jak stanowi przepis art. 7 ust. 2 rzeczonej ustawy termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, chyba że strony w umowie wyraźnie ustalą inaczej i pod warunkiem że ustalenie to nie jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela, z wyłączeniem ust. 2a. Jak stanowi przepis art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, rekompensata za koszty odzyskiwania należności, stanowiąca równowartość kwoty: 40 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5000 złotych; 70 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5000 złotych, ale niższa niż 50 000 złotych; 100 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 000 złotych (ust. 1 pkt 1-3). Równowartość kwoty rekompensaty, o której mowa w ust. 1, jest ustalana przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne (ust. 1a). W związku z powyższym powódce oprócz roszczenia o zapłatę odsetek w transakcjach handlowych przysługiwało roszczenie o zapłatę rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Łączna kwota tego roszczenia, ustalona przez powódkę na podstawie powyższych przepisów wynosiła 5261,97 zł (5730,03 zł – 468,06 zł).

Mając powyższe na uwadze Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki wskazane kwoty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. O odsetkach od żądanej kwoty Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 481 § 1 i 2 oraz art. 482 § 1 kc.

Koszty procesu zostały między stronami stosunkowo rozliczona na pdostawie art. 100 kpc. Strona powodowa poniosła koszty procesu w łączne wysokości 4695 zł (1.078 zł opłaty od pozwu, 17 zł opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa oraz 3.600 zł wynagrodzenia pełnomocnika, które zostało ustalone w oparciu o § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych), natomiast strona pozwana – 3617 zł (wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłata od pełnomocnictwa). Biorąc pod uwagę, że strona powodowa wygrała sprawę w 86,6%, do zasądzenia na rzecz strony powodowej pozostawała kwota 3581,19 zł, o czym Sąd orzekł w punkcie III wyroku. O odsetkach od kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 98 § 1

1 kpc.

Sędzia Wojciech Karwat