Kara TSUE nie otwiera wznowienia decyzji o umorzeniu świadectw pochodzenia

Decyzją z 29 września 2024 r. , znak: (...).(...)

(...) (PW-(...), (...)), na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej: „Kpa”) w związku z art. 107 § 1, art. 145aa, art. 147 oraz art. 150 § 1 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wznowionego na wniosek z dnia 27 marca 2024 r. złożony przez (...) S.A. z siedzibą w Ł., odmówił uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: „Prezes URE”) z dnia 19 stycznia 2007 r., znak: (...), w sprawie umorzenia (...) S.A. z siedzibą w Ł. (działającemu wówczas pod firmą (...) S.A.) świadectw pochodzenia energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii.

(decyzja Prezesa URE z 29.09.2024 r. k. 6-8 akt sąd.)

Od decyzji odwołanie złożył (...) S.A. z siedzibą w Ł. zaskarżając ją w całości.

Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji dokonanie przez Prezesa URE błędnej wykładni treści postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-220/23 polegającej na przyjęciu, iż postanowienie to nie ma wpływu na treść z dnia 19 stycznia 2007 r., znak, (...) w rozumieniu art. 145aa par 1 k.p.a. i tym samym nie stanowi podstawy do uchylenia tejże decyzji, podczas gdy postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-220/23 odnosi się do całego systemu pomocy państwa wdrożonego przez krajowego ustawodawcę bez uprzedniego uzyskania decyzji końcowej Komisji Europejskiej tj. z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej nie zaś wyłącznie do możliwości nałożenia kary pieniężnej na podmiot zobowiązany za okres poprzedzający wydanie przez Komisje Europejską decyzji końcowej stwierdzającej zgodność pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym.

Wobec powyższych zarzutów Odwołujący wniósł o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie decyzji Prezesa URE z dnia 19 stycznia 2007 r., znak, (...);

2. zasądzenie od pozwanego Prezesa URE na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

3. przeprowadzenie w niniejszej sprawie rozprawy.

(odwołanie powoda k. 10-13v akt sąd.)

W odpowiedzi na odwołanie Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:

1. oddalenie odwołania;

2. rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie;

3. na wypadek wyznaczenia posiedzenia przygotowawczego, zwolnienie na podstawie art. 205

5 § 3 K.p.c. pozwanego od obowiązku stawienia się na posiedzenie przygotowawcze, gdyż z okoliczności sprawy wynika, że udział pełnomocnika pozwanego będzie wystarczający;

4. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(odpowiedź na odwołanie Prezesa URE k. 26-33v akt sąd.)

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia 19 stycznia 2007 r., znak: (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki umorzył (...) S.A. z siedzibą w Ł. (działającemu wówczas pod firmą (...) S.A.) świadectwa pochodzenia energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w celu realizacji obowiązku, o którym stanowi art. 9a ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania Decyzji z dnia 19 stycznia 2007 r.) za rok 2006.

(wniosek powoda z dnia 17.01.2007 r. wraz z załącznikami k. 1-4 akt adm., decyzja Prezesa URE z dnia 19.01.2007 r. k. 5-6 akt adm.)

W dniu 11 stycznia 2024 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie o sygn. C-220/23 wydał postanowienie w przedmiocie kary pieniężnej nałożonej na spółkę (...) sp. z o.o. z powodu nieprzestrzegania obowiązku w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectwa pochodzenia, któremu to obowiązkowi podlega ona w ramach systemu wsparcia dla producentów energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych znajdujących się na terytorium Polski.

(okoliczność bezsporna, a ponadto postanowienie TSUE z dnia 11.01.2024 r. C-220/23 k. 8-12 akt adm.)

Pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. (data wpływu do Prezesa URE) powód wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezesa URE z dnia 19 stycznia 2007 r., znak: (...), w przedmiocie umorzenia świadectw pochodzenia określonych w ww. decyzji oraz stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku Powód wskazał przyczyny wznowienia postępowania administracyjnego, powołując się na wydanie orzeczenia TSUE z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. akt C-220/23. Przedsiębiorca podniósł, iż w jego ocenie rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 stycznia 2024 r.

„W sprawie C-220/23 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, Wydział Gospodarczy i Własności Intelektualnej (Polska) postanowieniem z dnia 22 marca 2022 r., które wpłynęło do Trybunału 5 kwietnia 2023 r., w postępowaniu (...) sp. z o.o. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki” ma wpływ na treść wydanej przez Prezesa URE Decyzji z dnia 31 marca 2014 r. Powód wskazał również, że Postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z 11 stycznia 2024 r. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 4 marca 2024 r.

(pismo powoda z dnia 8.04.2024 r. wraz z wnioskiem k. 13-16 akt adm.)

Postanowieniem z dnia 24 maja 2024 r. Prezes URE wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa URE z dnia 19 stycznia 2007 r., znak: (...) mające na celu zbadanie, czy przywołane przez powoda orzeczenie TSUE z dnia 11 stycznia 2024 r. ma wpływ na treść pierwotnej decyzji.

(postanowienie Prezesa URE z dnia 24.05.2024 r. k. 18-20 akt adm.)

Prezes URE w dniu 27 czerwca 2024 r. zawiadomił Powoda o zakończeniu postępowania administracyjnego. Jednocześnie, pouczył powoda o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożeniu ewentualnego stanowiska w sprawie. Powód nie skorzystał z powyższego uprawnienia.

(postanowienie Prezesa URE z dnia 27.06.2024 r. k. 22-22v akt adm.)

W dniu 20 września 2024 r. Prezes URE wydał zaskarżoną decyzję.

(decyzja Prezesa URE z dnia 20.09.2024 r. k. 23-25W akt adm.)

Opisany stan faktyczny, który był bezsporny między stronami, Sąd ustalił na podstawie wskazanych powyżej dowodów zebranych w postępowaniu administracyjnym, twierdzeń stron przedstawionych w pismach procesowych oraz faktów powszechnie znanych. Sąd przyznał moc dowodową wszystkim zebranym w sprawie dokumentom, które nie były przez strony kwestionowane i nie budziły wątpliwości Sądu.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie w oparciu o przesłanki szczegółowo wymienione w tym przepisie.

W myśl natomiast art. 145aa § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji. W sytuacji wskazanej powyżej skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (art. 145aa § 2 k.p.a.).

Zgodnie zaś z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 oraz 145a-145b k.p.a. następuje tylko na żądanie strony.

Z kolei w myśl art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

W sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 k.p.a.).

Natomiast zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art.145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a.

Wskazany wyżej przepis art. 145aa § 1 k.p.a. stanowi o możliwości żądania wznowienia postępowania także wówczas, gdy wydane zostało orzeczenie TSUE, które ma wpływ na treść wydanej decyzji. Jako podstawę wydania orzeczenia doktryna wskazuje powstanie takiej wadliwości rozstrzygnięcia, że uwzględnienie wykładni przedstawionej przez TSUE wymusza wydanie odmiennego rozstrzygnięcia. Tym samym wpływ wyroku TSUE na decyzję zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób istotny

(R. Hauzer, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, 2023, Legalis).

Ponadto, nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego jakim jest wznowienie postępowania służy weryfikacji decyzji ostatecznej, z uwagi na wady kwalifikowane wskazane w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa, art. 145b k.p.a. Ten szczególny rodzaj postępowania stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych i w związku z czym niezbędne jest restrykcyjne podejście do wykładni przepisów określających przebieg tego postępowania, w tym w odniesieniu do przepisów regulujących dopuszczalność jego wszczęcia

(wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 1460/24, Legalis nr 3190562).

W przedmiotowej sprawie, powód składając wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145aa § 1 k.p.a. powołał się na postanowienie TSUE wydane w dniu 11 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. C-220/23. Z uzasadnienia wskazanego orzeczenia wynika, że wniosek o jego wydanie w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 108 ust. 3 zdanie ostatnie TFUE w związku z art. 4 ust. 3 TUE.

Wskazania wymaga, że pytanie prejudycjalne postawione Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej pojawiło się w odniesieniu do polskiego systemu świadectw pochodzenia wprowadzonego w 2005 r., mającego na celu wspieranie producentów energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych w Polsce. TSUE wskazał w uzasadnieniu swojego postanowienia:

Zdaniem Komisji (Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 2 sierpnia 2016 r. C(2016) 4944 final) system ten stanowi pomoc wchodzącą w zakres zastosowania art. 108 ust. 3 TFUE, ale władze polskie dokonały zgłoszenia tego systemu dopiero w 2013 r., ponieważ zakładały początkowo, że taki system nie może zostać uznany za pomoc państwa. Decyzją końcową z dnia 2 sierpnia 2016 r. Komisja uznała rzeczony system za zgodny z rynkiem wewnętrznym, poddając jednoczesnej krytyce jego przedwczesne wprowadzenie w życie. Jednocześnie z postanowienia TSUE jasno wynika, że przedstawione pytanie dotyczyło zgodności z prawem Unii kary pieniężnej wymierzonej przedsiębiorstwu, które nie wywiązało się w szczególności z obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia dla całości energii elektrycznej jaką sprzedało, który to obowiązek, zgodnie z decyzją końcową z dnia 2 sierpnia 2016 r., bezspornie stanowi część tego samego systemu pomocy państwa.

Stwierdzić przy tym należy, że moc wiążąca orzeczeń prejudycjalnych odnosi się przede wszystkim do ich sentencji. Podobnie jak złożenie skargi o wznowienie postępowania, która zgodnie z art. 145aa § 2 k.p.a. może zostać złożona w terminie 1 miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia TSUE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Z powyższego można wywodzić, że sentencja jest kluczowym aspektem w kwestii złożenia skargi o wznowienie postępowania. W świetle poczynionych przez TSUE rozważań na zadane mu pytanie prejudycjalne TSUE udzielił odpowiedzi, że „

Artykuł 108 ust. 3 zdanie ostatnie TFUE w związku z art. 4 ust. 3 TUE należy interpretować w ten sposób, że:

stoi on na przeszkodzie wymierzeniu przedsiębiorstwu kary pieniężnej za naruszenie obowiązku stanowiącego część środka pomocy państwa wprowadzonego w życie przed wydaniem przez Komisję decyzji końcowej, stwierdzającej zgodność tej pomocy z rynkiem wewnętrznym, jeżeli dane naruszenie nastąpiło w okresie poprzedzającym wydanie tej decyzji”

(postanowienie TSUE z dnia 11 stycznia 2024 r., C-220/23, Legalis nr 3042237).

Odnosząc się zatem do przywołanej wyżej Decyzji Komisji Europejskiej z dnia 2 sierpnia 2016 r. C(2016)499

final (dalej również jako „

Decyzja”, „

Decyzja KE”, „

Decyzja końcowa”) podkreślić należy, że stwierdzono w niej, iż przy wprowadzaniu systemu świadectw pochodzenia mających na celu wspieranie producentów energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych w Polsce doszło do naruszenia postanowień art. 108 ust. 3 TFUE, albowiem do jego (systemu) zgłoszenia doszło dopiero w 2013 r., tj. przed wydaniem właściwej decyzji Komisji Europejskiej. Powyższe wynikało z błędnego założenia, iż ww. system nie może zostać uznany za pomoc państwa. W treści Decyzji wskazano jednak wprost, że „

Komisja wyraża ubolewanie, że Polska wprowadziła w życie system(...) wspierający wytwórców energii elektrycznej z (...) z naruszeniem postanowień art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komisja na podstawie niniejszej oceny zdecydowała jednak nie zgłaszać zastrzeżeń co do środków pomocy (zarówno polskiego systemu (...) w celu wsparcia odnawialnych źródeł energii, jak i zmniejszenia obciążeń związanych z (...) dla odbiorców energochłonnych) z uwagi na fakt, że są one zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komisja przypomina Polsce, że wszelkie zmiany dotyczące tych środków pomocy wymagają zgłoszenia”.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu Prezes URE słusznie uznał, że rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu TSUE z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-220/23 nie ma wpływu na treść pierwotnej decyzji w rozumieniu art. 145aa § 1 k.p.a. i nie może stanowić podstawy do jej uchylenia.

Przywołane wyżej postanowienie TSUE odnosi się bowiem wprost do niedopuszczalności nakładania kary pieniężnej za okres poprzedzający wydanie przez Komisję Europejską decyzji końcowej stwierdzającej zgodność pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym, co w tym przypadku miało miejsce 2 sierpnia 2016 r., a nie jak błędnie podnosi powód obowiązku nabywania i przedstawiania Prezesowi URE do umorzenia świadectw pochodzenia energii elektrycznej z (...), o którym mowa w art. 9a ust. 1 i 9 (początkowo ust. 8) p.e., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania pierwotnej decyzji.

Zwrócenia uwagi wymaga w tym miejscu, że decyzja pierwotna została wydana na wniosek powoda, której celem była realizacja obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 1 p.e. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji) za rok 2006, poprzez umorzenie świadectw pochodzenia energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. Decyzja pierwotna dotyczyła zatem odrębnego postępowania administracyjnego, niż postępowanie, na kanwie którego zapadło orzeczenie TSUE z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-220/23 (wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie tegoż obowiązku). Podstawą wydania decyzji pierwotnej był art. 9e ust. 13 i 16 w zw. z art. 9a ust. 1 i art. 30 ust. 1 p.e., była to więc inna podstawa prawna, niż podstawa decyzji dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej.

W konsekwencji powyższego, Pozwany kierując się dyrektywą wykładni wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. słusznie uznał, że postanowienie TSUE, na które powołuje się spółka, nie ma wpływu na decyzję z dnia 19 stycznia 2007 r., znak: (...), w rozumieniu art. 145aa § 1 k.p.a.

Sąd doszedł zatem do przekonania, że podniesiony przez Powoda zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że wskazane przez Powoda orzeczenie TSUE, stanowiące podstawę jego skargi do wznowienia postępowania, dotyczy wymierzenia przedsiębiorstwu energetycznemu kary pieniężnej, zaś nie jest ono sprawą dotyczącą realizacji obowiązku umarzania świadectw pochodzenia energii z odnawialnych źródeł energii, co w konsekwencji doprowadziło Prezesa URE do słusznej konstatacji o braku podstaw do wznowienia postępowania na podstawie wskazanej przez powoda.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że ocenę czy orzeczenie TSUE (na które powołuje się powód) ma wpływ na treść wydanej przez Prezesa URE decyzji w sprawie umorzenia świadectw pochodzenia z energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii należy dokonać przez pryzmat tego, czy w świetle orzeczenia TSUE winna zapaść decyzja o treści innej niż decyzja rzeczywiście wydana. W istocie bowiem należałoby sobie zadać pytanie, jaką inną decyzję miałby wydać Prezes URE odnośnie świadectw przedstawionych przez powoda celem umorzenia. Sam powód w swoim odwołaniu nie wskazuje odpowiedzi na to pytanie. Bez wątpienia natomiast przepisy prawa obligowały Prezesa URE do wydania decyzji umarzającej te świadectwa i oceny tej nie zmienia zapatrywanie Trybunału na kwestię karania za ich nie przedstawienie.

Podkreślić przy tym należy, iż Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie zakwestionował polskiego systemu świadectw pochodzenia, ani też nie stwierdził jego nieważności. Stąd oczekiwanie, że przedstawione przez zobowiązany podmiot, celem umorzenia, świadectwa energetyczne spotkają się z inną decyzja niż ich umorzenie – zgodnie z zasadami systemu – jest niezasadne i sprzeczne z przepisami, które nie zostały zakwestionowane przez Trybunał.

Stwierdzając wobec powyższego, brak podstaw do uchylenia decyzji pierwotnej na podstawie art. 145aa § 1 k.p.a., uznać należało, iż Pozwany prawidłowo orzekł o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 ust. 1 k.p.a.). Skoro nie stwierdzono w niniejszej sprawie istnienia przesłanek pozytywnych do wznowienia postępowania, to z formalnego punktu widzenia należało odmówić tego wznowienia (co zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. nastąpiło po zbadaniu przyczyn wznowienia postępowania). Twierdzenie Powoda jakoby Prezes URE winien wydać decyzję stwierdzającą, że decyzja pierwotna została wydana z naruszeniem prawa, należy uznać za chybione. Założenie to całkowicie pomija bowiem dyspozycję art. 151 § 2 k.p.a., który znajduje zastosowanie wówczas, gdy zastosowaniu art. 151 § 1 k.p.a. stoi na przeszkodzie przepis art. 146 § 1 k.p.a., co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 479

53 § 2 k.p.c. oddalił odwołanie powoda.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Koszty zastępstwa procesowego zostały ustalone w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) na kwotę 720,00 zł.

sędzia Maciej Kruszyński