Sąd zasądził od H. Z. 22 000 zł za zdjęcie na jego stronie bez zgody powoda

wyroku z dnia 19 czerwca 2026 r.

Powód (...) z siedzibą w U. ((...)) wniósł przeciwko pozwanemu H. Z. pozew w europejskim postępowaniu w sprawach drobnych roszczeń, wnosząc o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz:

1. kwoty 22.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 14 lipca 2020 r. do dnia zapłaty;

1. zwrotu kosztów postępowania (bez odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od dnia wniesienia pozwu), w tym kwotę 95,00 EUR/415,00 zł tytułem ,(...).

W uzasadnieniu pozwu oraz pisma procesowego z dnia 27 października 2025 r. powód wskazał, że posiada wyłączne majątkowe prawa autorskie do zdjęć wykonanych przez W. (1) i jako jego przedstawiciel prowadzi sprzedaż wykonanych przez W. (2) fotografii za pośrednictwem strony (...). Ponadto powód podkreślił, że fotografie autorstwa W. L. otrzymały wiele międzynarodowych nagród, co zostało udokumentowane na stronie internetowej o wskazanej powyżej domenie.

Jednocześnie powód podniósł, że pozwany zamieścił na swojej stronie internetowej https://(...)/(...) na potrzeby prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej przedstawiającą (...) w F. fotografię pt. ,,G. A., F., (...)” nie uzyskawszy uprzednio zgody powoda. Obowiązkiem pozwanego było zweryfikowanie, czy zdjęcie to jest objęte prawami autorskimi oraz czy celem jego wykorzystania konieczne jest uzyskanie stosownej licencji, zwłaszcza, że standardowa cena opłaty licencyjnej wskazana jest na publicznie dostępnej stronie internetowej (...)

(...)

G.-Ł.

(...).

Wskazał on, że oferuje licencje na zasadzie wyłączności branżowej, zaś cena licencji zależy od czasu jej trwania wynosząc: do 6 miesięcy 1.465,00 EUR, do 1 roku 1.615,00 EUR, do 3 lat 2.330,00 EUR i do 5 lat 2.860 EUR, co uwzględniwszy okoliczność, iż pozwany opublikowała zdjęcie w dniu 14 lipca 2020 r. i nie usunął go do dnia 15 listopada 2023 r., nie wskazując przy tym imienia i nazwiska fotografa, uprawniałoby powoda do uzyskania wynagrodzenia w wysokości 2.860,00 EUR powiększonej o 100% z uwagi na brak wskazania nazwiska fotografa.

Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2025 r. Sąd postanowił rozpoznać niniejszą sprawę z pominięciem przepisów o europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń.

Pozwany H. Z. w odpowiedzi na pozew z dnia 8 sierpnia 2025 r. (sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika) wniósł o:

1. oddalenie powództwa ponad kwotę 12.284,84 zł;

1. stosunkowe rozdzielenie kosztów zgodnie z art. 100 zd. 1 k.p.c.

Pozwany H. Z. oświadczył, że nie kwestionuje roszczenia powoda w części stanowiącej opłatę licencyjną w kwocie 2.860,00 EUR, która na dzień wniesienia pozwu tj. 19 lipca 2024 r. stanowi kwotę 12.284,84 zł (2.860 x 2,2954 zł) nie kwestionowaną przez pozwanego. Pozwany przyznał, że na prowadzonej przez niego stronie internetowej omyłkowo przez pewien czas umieszczone było przedmiotowe zdjęcie wykonane przez powoda. Jednocześnie powód zakwestionował żądanie powoda dodatkowej opłaty w wysokości 100% opłaty licencyjnej (2.860 EUR) z uwagi na niewskazanie nazwiska fotografa, argumentując, że powód nie podał żadnej podstawy prawnej swojego żądania w zakresie opłaty dodatkowej.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

Powód (...) jest (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U., prowadzącą działalność gospodarczą m. in. w zakresie świadczenia usług fotograficznych, cyfrowej obróbki zdjęć oraz eksploatacji praw własności intelektualnej i przemysłowej. Spółka powstała w dniu 4 marca 2020 r., kiedy to została wpisana do rejestru przedsiębiorców (...). Jedynym wspólnikiem pozostaje (...) z siedzibą w P. ((...)), zaś członkami zarządu powodowej spółki są W. (1) i J. L. (zaświadczenie

on line z rejestru przedsiębiorców (...) wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski – k. 42-47, 58v-61).

W. (1) w listopadzie 2013 r. wykonał fotografię przedstawiającą (...) w F.. Fotografia ta została następnie poddana przez twórcę obróbce cyfrowej. Jest ona obecnie rozpowszechniana za pośrednictwem strony internetowej powoda działającej pod adresem: (...)/(...)/(...)/, na której jako fotografa wskazano W. L. (1). Na stronie pod domeną: (...) powód informuje o wysokości opłat licencyjnych za korzystanie z zamieszczonych tam fotografii. Powyższe zdjęcie autorstwa W. L. (1) ma następujący wygląd:

(zrzut ekranu strony internetowej pod adresem:(...)/(...)/(...)/ – k. 28).

W dniu 30 czerwca 2020 r. sporządzona została umowa w przedmiocie udzielenia licencji na korzystanie z wykonanych przez W. (1) fotografii. Jako jej strony oznaczeni zostali W. (1) oraz (...) Ltd z siedzibą w P.. Ze strony (...) umowa podpisana została przez T. C. (1). Jak wynika z pkt. 1 umowy W. (1) „udzielił ogólnoświatowego, wyłącznego prawa do sprzedaży i sublicencjonowania prawa do kopiowania, reprodukowania, wyświetlania, przesyłania, nadawania, modyfikowania, zmieniania, tworzenia dzieł pochodnych i publikowania całości lub części wszystkich fotografii, które kiedykolwiek wykonał. Obejmuje to również wszystkie fotografie, powstałe po podpisaniu umowy do momentu jej rozwiązania”.

Stosownie do pkt. 3 zd. 1 umowy z 30 czerwca 2020 r. (...) ma prawo, kierując się „rozsądną oceną ekonomiczną”, określić, czy i w jakim zakresie należy podjąć działania przeciwko jakiejkolwiek osobie trzeciej w związku z nieuprawnionym wykorzystaniem fotografii. W. L. (1) zgodził się współpracować w tym zakresie z (...) oraz nie odmawiać bezzasadnie ani nie opóźniać współpracy w tym zakresie. G. zobowiązała się zapłacić W. (1) wynagrodzenia autorskie otrzymane z tego tytułu.

Po myśli pkt. 4 umowy wszelkie licencje udzielone wcześniej komukolwiek przez W. (1) zachowały ważność. Strony umówiły się również, że W. (1) przekaże (...) wszelkie opłaty licencyjne (kwoty brutto), które sam otrzymał, po potrąceniu wynagrodzenia autorskiego. Obejmuje to również obecnie trwające postępowania sądowe. W przypadku jakiegokolwiek naruszenia praw autorskich, o których W. L. (1) był świadomy w momencie zawarcia umowy, (...) przyznało mu prawo do dochodzenia roszczeń, z zastrzeżeniem, że odzyskane kwoty zostaną przekazane (...), po potrąceniu wynagrodzenia autorskiego. W związku z tym (...) musi uzyskać potwierdzenie od W. (1), czy potencjalne naruszenie praw autorskich zostało wcześniej objęte licencją, tj. przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego.

Zgodnie z pkt. 5 umowy na zasadzie niewyłączności W. (1) może wykorzystywać zdjęcia do promowania własnej osoby lub dokumentowania swojej pracy, pod warunkiem, że nie będzie to konkurowało z prawami przyznanymi (...) na mocy umowy, ani je ograniczało (umowa z dnia 30 czerwca 2020 r. pomiędzy W. (1) a (...) wraz z tłumaczeniem poświadczonym na język polski – k. 14-20, 62-65, 7072v).

Również w dniu 30 czerwca 2020 r. sporządzona została umowa w przedmiocie udzielenia licencji względem wykonanych przez W. (1) fotografii. Jako jej strony wskazani zostali (...) z siedzibą w P. oraz powód. Ze strony (...) umowa podpisana została przez T. C. (1), zaś ze strony powoda przez W. (1).

Zgodnie z pkt. 1 umowy (...) udzieliła „ogólnoświatowego wyłącznego prawa do sprzedaży i udzielania sublicencji na prawo do kopiowania, reprodukowania, wyświetlania, przesyłania, nadawania, modyfikowania, zmiany, tworzenia dzieł pochodnych i publikowania całości lub części wszystkich fotografii, które kiedykolwiek wykonał Pan W. L. (1). Dotyczy to również wszystkich fotografii wykonanych przez Pana L. po podpisaniu niniejszej umowy do jej rozwiązania”.

Stosownie do pkt. 3 zd. 1 umowy powód nabył prawo, kierując się „rozsądną oceną ekonomiczną”, do określania, czy i w jakim zakresie należy podjąć działania przeciwko jakiejkolwiek osobie trzeciej w związku z nieuprawnionym wykorzystaniem fotografii.

Po myśli pkt. 4 umowy wszelkie licencje udzielone wcześniej komukolwiek przez W. (1) i/lub (...) zachowują ważność. (...) przekaże powodowi wszelkie otrzymane opłaty licencyjne (kwoty brutto), po potrąceniu wynagrodzenia autorskiego. Obejmuje to również obecnie trwające postępowania sądowe. W przypadku jakiegokolwiek naruszenia praw autorskich, o których W. (1) lub (...) byli świadomi w momencie zawarcia umowy, powód przyznaje mu prawo do dochodzenia roszczeń, biorąc pod uwagę przekazane kwoty pobrane przez powoda, po potrąceniu wynagrodzenia autorskiego. W związku z tym powód musi uzyskać potwierdzenie od W. (...), czy potencjalne naruszenie praw autorskich zostało wcześniej objęte licencją, przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego.

Zgodnie z pkt. 5 umowy między (...) a powodem na zasadzie niewyłączności W. L. (1) może wykorzystywać zdjęcia do promowania własnej osoby i swojej pracy, pod warunkiem, że takie wykorzystanie nie będzie konkurować z prawami powoda przyznanymi na mocy umowy, ani ich ograniczać. Według pkt. 6 umowy korzystając z oznaczenia autorstwa dostarczonego przez W. L. (1), powód podejmie uzasadnione z handlowego punktu widzenia kroki, aby wskazać go jako autora fotografii, przy czy nie będzie ponosić odpowiedzialności za brak wskazania autora (umowa z dnia 30 czerwca 2020 r. pomiędzy (...) a powodem wraz z tłumaczeniem poświadczonym na język polski – k. 21-27, 65v-68v).

Przy zawieraniu obu umów (...) reprezentowany był przez T. C. (2), który pełnił funkcje dyrektora spółki od chwili jej powstania w dniu 10 grudnia 2019 r. do jego rezygnacji w dniu 10 lipca 2023 r. (certyfikaty z cypryjskiego rejestru spółek wraz z uchwałami oraz rejestrem dyrektorów spółki i ich tłumaczeniem poświadczonym na język polski – k. 142-154)

Powód udziela licencji na korzystanie z fotografii autorstwa W. L. (1) według stawek, których wysokość uzależniona jest od czasu trwania udzielonego upoważnienia. Za udzielenie upoważnienia trwającego do 3 miesięcy uzyskuje on wynagrodzenie w wysokości 1.385 EUR, do 6 miesięcy w wysokości 1.465 EUR, do 1 roku w wysokości 1.615,00 EUR, 3 lat w wysokości 2.330,00 EUR i do 5 lat w wysokości 2.860,00 EUR. W przypadku braku wskazania autorstwa W. (...) wynagrodzenie podlega podwyższeniu o 100% opłaty licencyjnej. (cennik znajdujący się pod adresem (...)/(...)

G.-Ł.

(...) – k. 135-136v, fakt, o którym informacja jest powszechnie dostępna w rozumieniu art. 228 § 2 k.p.c., faktury VAT wystawione przez powoda wraz z potwierdzeniami transakcji bankowych – k. 32-38).

Pozwany H. Z. od dnia 7 lutego 1983 r. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...). Przeważający przedmiot działalności gospodarczej pozwanego stanowi prowadzenie hoteli i podobnych obiektów zakwaterowania (dane o pozwanym z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej – k. 52-52v, fakty, o których informacja jest powszechnie dostępna w rozumieniu art. 228 § 2 k.p.c.).

Na prowadzonym przez pozwanego profilu w serwisie społecznościowym (...) pod adresem (...) w okresie co najmniej od dnia 14 lipca 2020 r. do dnia 15 listopada 2023 r. rozpowszechniania była fotografia autorstwa W. L. (1) o wyglądzie:

(dalej także jako „sporna fotografia”). Zamieszczeniu spornej fotografii nie towarzyszyło wskazanie imienia i nazwiska twórcy (zrzuty ekranu strony internetowej na platformie (...) pod adresem (...)/(...) – k. 29-31, 41, okoliczność częściowo przyznana przez pozwanego).

Ustalając powyższy stan faktyczny, Sąd oparł się na dokumentach szczegółowo wskazanych przy każdej z wyżej opisanych okoliczności. Dokumentom tym należało przypisać walor wiarygodności, ponieważ ich autentyczność, prawdziwość i treść nie zostały w przeważającej części podważone, zaś na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału Sąd nie uznał, aby ujawniły się jakiekolwiek okoliczności mogące z urzędu budzić co do nich wątpliwości.

Podkreślić należy, że Sąd nie jest zobligowany do wskazania w uzasadnieniu orzeczenia przyczyn niewzięcia pod uwagę dowodów, które nie dotyczyły faktów istotnych dla rozstrzygnięcia i z tego względu nie stanowiły i nie mogły stanowić podstawy dla ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2000 r., IV CKN 109/00, LEX nr 532102).

Niemniej jednak należy wskazać, że pominięciu na podstawie art. 235

2 § 1 pkt 4 i 5 k.p.c. podlegał, o czym Sąd orzekł postanowieniem z dnia 19 maja 2026 r., zawnioskowany przez powoda dowód z zeznań (...) jako niemożliwy do przeprowadzenia. Powód zawnioskował o przesłuchanie w charakterze świadka osoby niebędącej osobą fizyczną, podczas gdy świadkiem może być wyłącznie człowiek. Niezależnie od powyższego dowód ten miał wykazać okoliczność niesporną, wykazaną materiałem dowodowym w postaci dokumentów, tj. fakt zamieszczenia spornej fotografii na koncie pozwanego „Hotel (...) w serwisie społecznościowym(...), co pozwany przyznał w odpowiedzi na pozew. Z tego powodu dowód ten także jako zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania został pominięty.

Sąd zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 2 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. ustanawiającego europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń (Dz. U. UE. L. 2007.199.1, określanego dalej jako: ,,Rozporządzenie”) rozporządzenie to ma zastosowanie - w sprawach transgranicznych zgodnie z definicją zawartą w jego art. 3 - do spraw cywilnych i handlowych bez względu na rodzaj sądu lub trybunału, w przypadku gdy wartość przedmiotu sporu, z wyłączeniem wszystkich odsetek, wydatków i kosztów, nie przekracza 5 000 EUR w momencie wpłynięcia formularza pozwu do właściwego sądu lub trybunału. Sprawa niniejsza wpłynęła do Sądu Okręgowego w Katowicach w dniu 26 lipca 2024 r. Kurs euro w tym dniu wynosił 4,2773 zł. Powód domagając się zapłaty kwoty 22.000 zł domagał się zatem – w dniu wpływu sprawy do sądu – kwoty 5.143,43 EUR. Oznacza to, że dochodzona pozwem kwota nie predestynowała niniejszej sprawy do rozpoznania w oparciu o przepisy Rozporządzenia. Wobec tego, postanowieniem z dnia 25 czerwca 2025 r. Sąd postanowił rozpoznać niniejszą sprawę z pominięciem przepisów o europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń.

Powództwo w niniejszej sprawie zasługiwało na uwzględnienie.

Sąd przyjął, iż powód dochodzi ochrony wyłącznie autorskich praw majątkowych do spornej fotografii, mimo iż w pozwie w kilku miejscach powód posłużył się ogólnym terminem „praw autorskich”. Sąd doszedł do takiego przekonania w związku z użyciem przez powoda na początku uzasadnienia pozwu stwierdzeniem, iż „Powód posiada wyłączne majątkowe prawa autorskie do zdjęć wykonanych przez W. (...)”. To zdaniem Sądu świadczyło o tym, iż powód nie dochodzi ochrony z tytułu ewentualnego naruszenia praw osobistych tego twórcy, a wyłącznie praw majątkowych.

Na powodzie ciążył obowiązek udowodnienia, że sporna fotografia posiada cechy utworu, jak i że przysługują mu do niego autorskie prawa majątkowe, na polach eksploatacji, co do których sformułował zarzut naruszenia, co też powodowi się udało. Z kolei na stronie pozwanej spoczywał ciężar udowodnienia, że przysługuje jej ważne oraz skuteczne wobec powoda prawo do korzystania z fotografii, na określonym polu eksploatacji, a mianowicie w Internecie, czego jednak pozwany nie uczynił.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. 2025 poz. 24 ze zm., dalej jako: ,,p.a.p.p.”) przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). Jednocześnie art. 1 ust. 2 pkt 3 p.a.p.p. wymienia utwory fotograficzne jako przykładowe przedmioty prawa autorskiego.

Dla zakwalifikowania danego dobra niematerialnego jako przedmiotu prawa autorskiego należy wykazać, że jest po pierwsze – rezultatem pracy człowieka, po drugie – przejawem działalności twórczej jako uzewnętrznionego rezultatu procesu intelektualnego, po trzecie – ma indywidualny charakter, po czwarte – jest ustalony. Poprzez ustalenie utworu rozumie się przy tym nie utrwalenie poprzez nadanie postaci materialnej, tylko uzewnętrznienie umożliwiające jego identyfikację oraz percepcję przez inne niż autor osoby. Utwory spełniające te cechy podlegają ochronie niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Nieistotne są także zamiar ich stworzenia, przeznaczenie oraz ewentualna użyteczność (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2020 r., I CSK 513/18, LEX nr 3044356).

Za przedmiot prawa autorskiego uznaje się tylko taki przejaw ludzkiej aktywności, który choćby w minimalnym stopniu odróżnia się od innych rezultatów takiego samego działania. Przedmiot zatem praw autorskich posiada cechę nowości (oryginalności), której stopień nie ma zasadniczego znaczenia. Warunkiem uznania określonego rezultatu za utwór w ujęciu cytowanego powyżej przepisu jest samodzielne stworzenie przez jego twórcę oznaczonego bytu niematerialnego utrwalonego w dowolny sposób. Jednocześnie wypada zaznaczyć, że nie każdy przejaw działalności twórczej może być uznany za utwór, a jedynie taki, który posiada cechę go indywidualizującą. Indywidualny charakter utworu występuje, gdy jest w nim odciśnięte osobiste piętno twórcy w taki sposób, że jest on niepowtarzalny (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 grudnia 2020 r., V AGa 652/18, Legalis).

Jednocześnie należy podkreślić, że wykreowanie utworu jest rezultatem jedynie takiego procesu intelektualnego, który jest subiektywnie nowy dla samego twórcy. Proces twórczy powinien być wynikiem samodzielnego wysiłku umysłowego człowieka, brać początek w umyśle twórcy, zaś rezultat działalności twórczej powinien być dla niego poprzednio nieznany (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2017 r., I ACa 1298/16, LEX nr 2672999).

Także na gruncie prawa unijnego, na potrzeby dokonania prounijnej wykładni prawa krajowego, wskazuje się, że cechą konstytuującą określone działanie jako twórcze jest fakt wykreowania nowego wytworu intelektu w warunkach swobody wyboru co do formy dzieła, co też zachodzi w sytuacji samodzielnego kształtowania przez twórcę formy w drodze własnych wyborów (Z. Okoń,

Prounijna wykładnia przesłanki twórczości i indywidualności utworu, ZNUJ.PPWI 2022, nr 3, s. 18 i nast.).

W przypadku utworu fotograficznego elementem twórczym jest najczęściej dokonany przez fotografa wybór, albowiem to w jego wyniku dochodzi do nadania mu niepowtarzalnego piętna osobowości twórcy. Wybór może dotyczyć uporządkowania i aranżacji przedmiotu fotografowania, kompozycji kadru, momentu fotografowania, przedstawienia perspektywy, ostrości obrazu, jego głębi, a także przyjętej skali natężenia światła, jasności, zastosowania efektów specjalnych oraz zabiegów zmierzających do nadania fotografii określonego charakteru. Fotografię, aby mogła być uznana za utwór podlegający ochronie, musi cechować inwencja twórcza autora, wynikająca z jego samodzielności artystycznej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2002 r., III CKN 1096/00, LEX nr 81369; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 12 września 2016 r., I ACa 942/15, LEX nr 2209926; zob. także wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 4 stycznia 2019 r., I C 1270/16, LEX nr 2669173; wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 3 kwietnia 2019 r., I ACa 370/17, LEX nr 3150316; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 11 kwietnia 2018 r.,

I ACa 1009/17, LEX nr 2658034). Niekiedy autor nie ogranicza się do wyboru, świadomie dokonując modyfikacji za pomocą środków technicznych (retusze, zmiany w zakresie kolorystyki, operowanie światłem).

Poza przypadkami skrajnymi bardzo trudno jest wśród utworów fotograficznych przeprowadzić rozgraniczenie na chronione i niechronione (por. J. Barta, R. Markiewicz, A. Matlak, A. Niewęgłowski, M. Poźniak-Niedzielska [w:] J. Barta (red.),

System Prawa Prywatnego, t. 13, Warszawa 2017, s. 49).

Powód, w ramach powołanych w uzasadnieniu pozwu okoliczności faktycznych i dowodów w minimalnym zakresie wskazał występowanie cech świadczących o twórczym charakterze spornej fotografii, wskazując w pozwie, iż fotografie W. L. (1) są „znane z kreatywności i mistrzostwa technicznego”. Jednocześnie pozwany nie zakwestionował kwalifikacji spornej fotografii jako utworu w rozumieniu art. 1 ust. 1 p.a.p.p.

W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że fotografia autorstwa W. L. (1) o wyglądzie:

z racji na jej kompozycję oraz moment wykonania w unikalnej chwili wschodu słońca, co wiąże się ze specyficznym oświetleniem (...) G. w F. oraz obecnej tam zabudowy, w tym (...) i unikalnym wizerunkiem nieba, cechuje twórczy i indywidualny charakter. Należy zauważyć, że jest niemal niemożliwe wykonania dokładnie takiej samej fotografii przez inną osobę, co przesądza o jej niepowtarzalności. Niewątpliwie wiązało się to z wyczekiwaniem na odpowiedni moment o odpowiednim naświetleniu, znalezieniem miejsca, z którego (...) widoczna byłaby w centrum kadru, a także ustawieniem aparatu we właściwej pozycji. Zdaniem Sądu jako oczywiste jawi się, że uzyskanie jej ostatecznego wyglądu naznaczone było specyficznymi zdolnościami W. L. (1) mającymi początek w jego umyśle. Powyższe przesądza o posiadaniu przez sporną fotografię cech twórczych, które to cechy są determinowane personalnymi zdolnościami fotografa.

Należy uzupełnić, iż sporna fotografia nie została wykonana w sposób automatyczny, w tym nie została wykonana według określonych schematów, a ponadto bezspornie została poddana przekształceniu z oryginalnej fotografii, tzw. (...) w ostateczną wersję. Ponadto przedmiotowa fotografia nie jest typowym zdjęciem tzw. produktowym (zdjęcie np. odzieży do katalogu).

Zgodnie z art. 8 ust. 2 p.a.p.p. domniemywa się, że twórcą jest osoba, której nazwisko w tym charakterze uwidoczniono na egzemplarzach utworu, lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu. Podanie do publicznej wiadomości oznacza zakomunikowanie faktu autorstwa przez autora lub osobę trzecią. Zatem dla zastosowania powyższego domniemania wystarczy wykazanie, że w jakikolwiek sposób podano autorstwo danego utworu (najczęściej poprzez informację o nazwisku lub pseudonimie autora dzieła).

W rozstrzyganym przypadku zaoferowany przez powoda materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał, że w Internecie przy spornej fotografii znajduje się informacja o imieniu i nazwisku autora – W. L. (1). Oczywiście domniemanie autorstwa może być obalone przy użyciu wszystkich dostępnych środków dowodowych, przy czym pozwany nie kwestionował autorstwa W. L. (1) w stosunku do spornej fotografii.

W oparciu o powołane twierdzenia i przedstawione dowody, Sąd uznał że załączona do pozwu fotografia jest utworem, którego autorem jest W. L. (1).

Legitymację czynną do wystąpienia z powództwem o naruszenie autorskich praw majątkowych ma twórca, jego następca prawny (nabywca praw autorskich majątkowych, spadkobierca) lub podmiot pierwotnie nabywający prawa autorskie (pracodawca w przypadku oprogramowania komputerowego oraz producent i wydawca w odniesieniu do utworów zbiorowych), jak również licencjobiorca wyłączny (w zakresie objętym umową licencyjną), chyba że umowa licencyjna stanowi inaczej (art. 67 ust. 4 p.a.p.p.) (zob. P. Podrecki [w:] D. Flisak (red.),

Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, art. 79, LEX 2015; J. Błeszyński [w:] J. Barta (red.),

Prawo autorskie. System Prawa Prywatnego, tom 13, art. 79, Legalis 2017; J. Barta, R. Markiewicz [w:] M. Czajkowska-Dąbrowska, Z. Ćwiąkalski, K. Felchner, E. Traple, J. Barta, R. Markiewicz,

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, art. 79, LEX 2011).

Stosownie do art. 67 ust. 1 p.a.p.p. twórca może udzielić upoważnienia do korzystania z utworu na wymienionych w umowie polach eksploatacji z określeniem zakresu, miejsca i czasu tego korzystania. Po myśli art. 67 ust. 2 p.a.p.p. jeżeli umowa nie zastrzega wyłączności korzystania z utworu w określony sposób (licencja wyłączna), udzielenie licencji nie ogranicza udzielenia przez twórcę upoważnienia innym osobom do korzystania z utworu na tym samym polu eksploatacji (licencja niewyłączna). Zgodnie natomiast z art. 67 ust. 3 p.a.p.p. jeżeli umowa nie stanowi inaczej, licencjobiorca nie może upoważnić innej osoby do korzystania z utworu w zakresie uzyskanej licencji. Co jednak w niniejszej sprawie najistotniejsze jeżeli mowa nie stanowi inaczej, uprawniony z licencji wyłącznej może dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych, w zakresie objętym umową licencyjną.

W ocenie Sądu powód zdołał wykazać, że jest czynnie legitymowany do wystąpienia z powództwem o naruszenie autorskich praw majątkowych względem spornego zdjęcia. Przedstawił on bowiem umowy licencyjne wraz z ich tłumaczeniami przysięgłymi na język polski, z których bezsprzecznie wynika, iż twórca fotografii – W. (1) udzielił (...) licencji wyłącznej względem wszystkich fotografii kiedykolwiek przez niego wykonanych, która to licencja obejmowała prawo do udzielania sublicencji i występowania z powództwem o naruszenie względem osób trzecich (pkt. 3 umowy). Następnie (...) zawarł z powodem umowę o analogicznej treści, która również upoważniała powoda do występowania z powództwem o naruszenie praw autorskich wobec fotografii wykonanych przez W. (...) względem osób trzecich (pkt. 3 umowy).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie budziło wątpliwości, że to W. (...) jest autorem spornej fotografii. Na jego autorstwo wskazuje niewątpliwie umieszczenie zdjęcia na prowadzonej przez powoda stronie internetowej o domenie (...) oraz opatrzenie go sformułowaniem wskazującym W. L. (1) jako wykonawcę fotografii. Ponadto autorstwo W. (...) nie budziło wątpliwości wobec przedłożonego przez powoda dowodu stanowiącego zrzut ekranu w programie edycji grafiki, wprost wskazujący na dokonywanie edycji tego zdjęcia przez W. L. (1).

Wobec tego wszystkie przewidziane przez art. 67 ust. 1-4 p.a.p.p. przesłanki skutecznego udzielenia licencji i następnie upoważnienia licencjobiorcy do dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych zostały w niniejszej sprawie spełnione.

Najbardziej typową odpowiedzią na pytanie, co oznacza naruszenie autorskich praw majątkowych, byłoby stwierdzenie, że jest to korzystanie z utworu (elementów twórczych utworu) bez zgody uprawnionego lub bez możliwości powołania się na podstawę ustawową (znajdującą się w ramach przepisów o dozwolonym użytku). Inaczej mówiąc, naruszenie występuje w przypadku, gdy dochodzi do korzystania z elementów twórczych utworu bez zgody uprawnionego, jeśli równocześnie korzystający nie może powołać się na podstawę ustawową legitymizującą takie korzystanie (por. A. Matlak, T. Targosz, E. Traple [w:]

Komentarz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych [w:] Ustawy autorskie. Komentarze. Tom II, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021, art. 79, uwaga 2, LEX).

Zgodnie z art. 17 p.a.p.p. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

W przełożeniu na stan faktyczny niniejszej sprawy stwierdzić należy, że działanie polegające na zamieszczeniu fotografii na profilu pod adresem (...) oraz jej utrzymywanie w okresie co najmniej od dnia 14 lipca 2020 r. do dnia 15 listopada 2023 r. stanowiło naruszenie autorskich praw majątkowych względem fotografii autorstwa W. L. (1) o wyglądzie: . Fotografia zamieszczona na tejże stronie jest identyczna z oryginałem powielając wszystkie – wskazane już powyżej – jego cechy twórcze. Należy zauważyć, że powodowi – jako licencjobiorcy wyłącznemu – na mocy zawartej z (...) umowy licencyjnej przysługuje wyłączne prawo do zarobkowego i zawodowego korzystania ze spornej fotografii na polach eksploatacji wskazanych w umowie, w tym jej kopiowania i publikowania. Powyższe stanowiło wkroczenie w sferę wyłączności zastrzeżonej na rzecz powoda.

Pozwany nie dysponował zgodą na rozpowszechnianie fotografii autorstwa W. L. (1). Pozwany w odpowiedzi na pozew nie powołał się na działanie w granicach dozwolonego użytku, niemniej jednak Sąd pragnie zwrócić uwagę, że nie istnieje żadna podstawa ustawowa w ramach przepisów o dozwolonym użytku, która pozwalałaby mu na korzystanie z utworów W. L. (1).

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że można korzystać z utworów w granicach dozwolonego użytku pod warunkiem wymienienia imienia i nazwiska twórcy oraz źródła. Podanie twórcy i źródła powinno uwzględniać istniejące możliwości. Twórcy nie przysługuje prawo do wynagrodzenia, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 34 p.a.p.p.), zaś dozwolony użytek nie może naruszać normalnego korzystania z utworu lub godzić w słuszne interesy twórcy (art. 35 p.a.p.p.).

W konsekwencji każdy stypizowany rodzaj dozwolonego użytku, podlega ocenie pod kątem normalnego korzystania z utworu lub godzenia w słuszne interesy twórcy. W związku z tym można uznać za niedozwolone działanie formalnie zgodne ze szczegółowymi postaciami dozwolonego użytku, jednak zarazem naruszające słuszne interesy twórcy i reguły normalnego korzystania z utworu.

W kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że pozwany nie mógłby skutecznie skorzystać z dozwolonego użytku, albowiem nie oznaczył W. (...), jako autora fotografii, znajdującej się na jego stronie internetowej. Pozwany miał możliwość ustalenia pochodzenia zdjęć i ich autora oraz podmiotu udzielającego licencji. W czasie publikacji zdjęć na stronie internetowej pozwanego informatyzacja była już powszechna, co umożliwiało uczynienie w wyszukiwarce K. wyszukiwania grafiki, co zważywszy, że zdjęcie to powstało w roku 2013 i było dostępne na stronie powoda doprowadziłoby do ukazania się w wynikach wyszukiwania informacji o tym, że to W. (1) jest autorem spornej fotografii oraz, że to właśnie powód zajmuje się jej licencjonowaniem.

Podsumowując w niniejszej sprawie nie zachodził żaden z przypadków dozwolonego użytku, zaś nawet gdyby miało to miejsce, to i tak pozwany nie mógłby skorzystać z dobrodziejstwa dozwolonego użytku z racji na brak wymienienia imienia i nazwiska twórcy oraz źródła uzyskania utworu.

Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 p.a.p.p., uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa, naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit a p.a.p.p.) albo poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b p.a.p.p.). Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2015 r. (sygn. akt SK 32/14, Dz.U.2015/932) oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości Europejskiej z dnia 25 stycznia 2017 r. (C-367/15, ZOTSiS 2017/1/I-36) i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 2019 r. (sygn. akt P 14/19, Dz.U.2019/2193) naprawienie szkody na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 p.a.p.p. następuje na zasadach ogólnych odpowiedzialności cywilnej albo przez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia, które byłoby należne z tytułu udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie utworu.

Zauważyć w tym miejscu należy, że charakterystyczne dla roszczenia o zapłatę dwukrotności stosownego wynagrodzenia jest to, że uprawniony nie musi udowadniać ani winy naruszyciela ani szkody. Ustawodawca, przyznając poszkodowanemu roszczenie o zapłatę dwukrotności stosownego wynagrodzenia, nie wymienia winy wśród przesłanek powstania takiego roszczenia, a także nie podaje żadnych przesłanek egzoneracyjnych, które by je unicestwiały, dlatego też należy przyjąć jako zasadę odpowiedzialności zasadę bezprawności (tak A. Matlak, T. Targosz, E. Traple [w:]

Komentarz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych [w:] Ustawy autorskie. Komentarze. Tom II, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021, art. 79, uwaga 105, LEX).

Orzecznictwo wskazuje, że w świetle art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b p.a.p.p. do powstania roszczenia nie jest więc konieczne wystąpienie przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej właściwych dla ogólnych zasad naprawienia szkody, natomiast ustalenie wysokości roszczenia o zapłatę nie ma na celu realizacji ściśle ujmowanych założeń metody dyferencyjnej. Celem wprowadzenia do systemu prawa instytucji unormowanej w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b p.a.p.p. było ułatwienie dochodzenia lub wręcz - jeśli uwzględnić trudności dowodowe charakterystyczne dla spraw o ochronę praw autorskich - urealnienie możliwości skutecznego dochodzenia przez podmioty uprawnione roszczeń majątkowych w razie naruszenia przysługujących im praw autorskich. Roszczenia odszkodowawcze wskazane w art. 79 ust. 1 pkt 3 p.a.p.p. pełnią przede wszystkim funkcję kompensacyjną i są ściśle związane z prawem do wynagrodzenia za korzystanie z utworu, wymienionym w art. 17 p.a.p.p. obok wyłącznego prawa do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji. Całościowo ujęte wnioski z wykładni art. 79 ust. 1 pkt 3 p.a.p.p. uzasadniają zajęcie stanowiska, że unormowany w punkcie „b” środek prawny wprowadza dostępne uprawnionemu alternatywne rozwiązanie, nieoparte na ogólnych zasadach naprawienia szkody, do których odesłanie zostało zawarte w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a p.a.p.p. Tylko w przypadku unormowanym w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a p.a.p.p. konieczne jest wykazanie przez uprawnionego, że dochodzone roszczenie ma pokryć konkretnie doznany uszczerbek majątkowy, powstały wskutek naruszenia majątkowych praw autorskich. Wymagania takie nie są natomiast i nie mogą być zasadnie stawiane w razie domagania się zapłaty na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b p.a.p.p. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2020 r., II CSK 1/19, LEX nr 3146967).

W konsekwencji tego jeżeli uprawniony wybierze formę odszkodowania ryczałtowego, przewidzianego w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b p.a.p.p., to nie będzie musiał wykazywać, ani winy, ani rozmiarów szkody, ale wysokość stosownego wynagrodzenia, sprowadzającego się

de facto do szkody rzeczywistej. Wprawdzie, otrzyma to świadczenie w podwójnej wysokości, ale jednocześnie nie będzie mógł dochodzić zaspokojenia w części obejmującej utracone korzyści (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2020 r., I CSK 776/18, LEX nr 3100961).

Wobec tego dla wykazania roszczenia o zapłatę odszkodowania na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b p.a.p.p. co do jego zasady wystarczające jest jedynie wykazania, że doszło do naruszenia praw autorskich majątkowych poprzez wkroczenie w strefę wyłączności uprawnionego, w tym poprzez rozpowszechnianie i korzystanie z utworu niezależnie od tego, w jaki sposób do powstania takiego stanu doszło.

W ocenie Sądu pozwany w oczywisty sposób skorzystał z fotografii autorstwa W. L. (1) na skutek jej obecności na prowadzonym przez niego profilu w serwisie społecznościowym (...), poświęconemu działalności gospodarczej pozwanego, w tym świadczonym w jej ramach usługom hotelarskim. Mogło to natomiast przyciągać uwagę użytkowników tej strony, a także uatrakcyjniać zamieszczone tam treści, których składnikiem była fotografia i doprowadzić w konsekwencji do podjęcia decyzji o skorzystaniu z usługi. Fotografia autorstwa W. L. (1) obecna była na stronie pozwanego, poprzez co doszło do wkroczenia w monopol prawnoautorski licencjobiorcy – powoda, czego skutkiem było czerpanie użytku w ramach ekonomicznej działalności pozwanego. Tym samym powód zdołał wykazać naruszenie praw autorskich majątkowych, co przy jednoczesnym braku ustawowej podstawy korzystania z utworu w ramach dozwolonego użytku skutkowało stwierdzeniem, że wykazał on roszczenie objęte powództwem co do jego zasady.

Jednocześnie należy podkreślić, że przy ustalaniu stosownego wynagrodzenia w pierwszej kolejności należy odwołać się do opłat licencyjnych pobieranych w podobnych sprawach przez powoda. Dopiero w sytuacji braku odpowiednich umów z innymi podmiotami lub niewiarygodności tych umów należało by sięgnąć po inne podstawy ustalenia stosownego wynagrodzenia, w tym np. stawki stosowane w obrocie w odniesieniu do danej kategorii utworów. Jest oczywistym, że stawki wynikające z zatwierdzonych tabel wynagrodzeń stosuje się wprost tylko do umów, których stroną jest organizacja zarządzania zbiorowego. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby te tabele mogły być odpowiednio stosowane również przy ustalaniu stosownego wynagrodzenia w sporach bez udziału organizacji zbiorowego zarządzania (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 2 września 2020 r., I AGa 164/19, LEX nr 3187426).

Powód należycie wykazał roszczenie o zapłatę także co do wysokości. Z zaoferowanych przez niego faktur VAT oraz cennika dostępnego pod adresem(...)wynika, że za udzielenie zezwolenia na korzystanie z fotografii autorstwa W. L. (1) uzyskiwał wynagrodzenie w wysokości 1.385,00 EUR, gdy licencja udzielana była na okres do 3 miesięcy, 1.465,00 EUR, gdy licencja udzielana była na okres do 6 miesięcy, 1.615,00 EUR, gdy licencja udzielana była na okres do 1 roku, 2.330,00 EUR, gdy licencja udzielana była na okres do 3 lat oraz 2.860,00 EUR, gdy licencja udzielana była na okres do 5 lat.

W tym miejscu należy wskazać – z uwagi na podniesiony przez pozwanego zarzut – że zgodnie z pkt 11 cennika powoda licencjonowanym materiałom winno towarzyszyć oznaczenie (...). Istnieje możliwość rozpowszechniania licencjonowanych materiałów bez tego oznaczenia, ale łączy się to dopłatą w wysokości 100% opłaty licencyjnej. W zależności od zamierzonego użytku dopłata ta podlega negocjacjom. Oznacza to, że opłata licencyjna za korzystanie z fotografii przez okres od 3 do 5 lat wynosi 2.860,00 EUR i podlega podwyższeniu o kwotę 2.860,00 EUR jeżeli nie dodano oznaczenia (...) tj. łącznie kwotę 5.720,00 zł.

Zważywszy, że naruszenie na gruncie niniejszej sprawy trwało co najmniej od dnia 14 lipca 2020 r. do dnia 15 listopada 2023 r., a zatem ponad 3 lata, a nadto rozpowszechnianiu fotografii nie towarzyszyło wskazanie jej autora, powód mógł domagać się zapłaty odszkodowania do wysokości dwukrotności kwoty 5.720,00 EUR, a więc kwoty 11.440,00 EUR.

Jedynie na marginesie należy zauważy, że nawet gdyby powód nie był uprawniony do naliczenia dopłaty w wysokości 100% opłaty licencyjnej zgodnie z pkt 11 cennika z uwagi na niewskazanie autorstwa, uprawniony był – w świetle art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b p.a.p.p. – do dochodzenia kwoty 5.720,00 EUR jako dwukrotności opłaty licencyjnej.

W niniejszej sprawie powód domagał się zasądzenia na jego rzecz kwoty 22.000,00 zł, jako równowartości należnego mu odszkodowania. Należy w tym miejscu podkreślić, że p.a.p.p. nie reguluje sytuacji, w której wysokość odszkodowania ustalona została w walucie obcej, a zapłata odszkodowania ma nastąpić w walucie polskiej, w szczególności nie reguluje zasad i terminu przewalutowania. Także ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, określanej dalej jako: ,,k.c.”), co też uzasadnia zastosowanie na zasadzie analogii unormowania odnoszącego się do stany w najbliższym stopniu do wskazanej sytuacji zbliżonego.

W ocenie Sądu przepisem tym jest art. 358 § 1 k.c., który stanowi, że jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia wyłącznie w walucie obcej. Reguluje on bowiem sytuację, w której wierzytelność określona jest w walucie obcej, przyznając dłużnikowi prawo do spełnienia świadczenia w walucie obcej. Stan ten jest zatem rodzajowo zbliżony do stanu, w którym wierzytelność określona jest w walucie obcej, a wierzyciel domaga się zasądzenia świadczenia w walucie polskiej.

Stosownie do art. 358 § 2 k.c. wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna zastrzega inaczej.

W związku z tym Sąd za chwilę miarodajną do dokonania przewalutowania wysokości należnego powodowi odszkodowania na walutę polską uznał datę wymagalności roszczenia.

Wymagalność roszczenia powoda należało ocenić w świetle art. 455 k.c., który stanowi, że jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

W niniejszej sprawie powód nie przedłożył dowodu wskazującego na wezwanie pozwanego do zapłaty odszkodowania objętego żądaniami pozwu w niniejszej sprawie, stąd też za moment wezwania pozwanej do niezwłocznej jego zapłaty należało uznać dzień doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, zaś za pierwszy dzień zwłoki dzień następujący po tym dniu. Biorąc z kolei pod uwagę, że odpis pozwu został pozwanemu doręczony w dniu 19 lutego 2025 r. (potwierdzenie odbioru – k. 88) wywnioskować należało, że pierwszym dniem opóźnienia był dzień 20 lutego 2025 r.

W dniu 20 lutego 2025 r. kurs euro wynosił 4,1723 zł za 1 EUR (tabela (...)), wobec czego równowartość należnego na rzecz powoda odszkodowania w walucie polskiej wynosiła w zaokrągleniu 47.7731,11 zł (4,1723 x 11.440,00 EUR). Wobec tego powód wykazał swoje roszczenie pieniężne w wysokości 22.000,00 zł także co do wysokości.

Jedynie na marginesie należy zauważy, że nawet gdyby powód nie był uprawniony do naliczenia dopłaty w wysokości 100% opłaty licencyjnej zgodnie z pkt 11 cennika z uwagi na niewskazanie autorstwa, to równowartość należnego mu odszkodowania w walucie polskiej wynosiła w zaokrągleniu 23.865,56 zł (4,1723 x 5.720,00 EUR), a zatem także przy takim przyjęciu powód wykazał swoje roszczenie pieniężne w wysokości 22.000,00 zł co do wysokości

O odsetkach ustawowych od orzeczono zgodnie z żądaniem na podstawie art. 481 § 1 i 2 zd. 1 k.c., według którego jeśli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, a jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Stosownie do art. 455 k.c. jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

W niniejszej sprawie, jak już wskazano, powód nie wykazał, jakoby wezwał pozwanego do zapłaty, w związku z czym za moment wezwania pozwanego do niezwłocznej jego zapłaty należało uznać dzień doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, zaś za pierwszy dzień zwłoki dzień następujący po tym dniu. Wobec tego roszczenie powoda stało się wymagalne w dniu 20 lutego 2025 r., w związku z czym odsetki ustawowe za opóźnienie należne są właśnie od tego dnia.

W konsekwencji powyższego w pkt. 1 wyroku Sąd zasądził od pozwanego H. Z. na rzecz powoda G. (...) z siedzibą w U. kwotę 22.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 10 lutego 2025 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo co do żądania zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od dni występujących wcześniej, o czym orzeczono w pkt. 2 wyroku.

Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Stosownie do 100 k.p.c. w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

W niniejszej sprawie powód wygrał sprawę co do roszczenia głównego oraz co do odsetek ustawowych za opóźnienie w zakresie, w jakim liczony były od dnia 20 lutego 2025 r. do dnia zapłaty. Przegrał z kolei w zakresie żądania zasądzenia odsetek za okres od dnia 14 lipca 2020 r. do dnia 19 lutego 2025 r., co też w ocenie Sądu stanowi nieznaczną część całości żądań składających się na powództwo. Uzasadniało to obciążenie pozwanego kosztami postępowania w całości na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c.

Według art. 98 § 3 k.p.c. do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepis art. 99 k.p.c. stanowi, że stronom reprezentowanym przez radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata. Stosownie do art. 98 § 4 k.p.c. wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Zważywszy, że powód reprezentowany był przez pełnomocnika będącego portugalskim radcą prawnym, na podlegającą zasądzeniu tytułem zwrotu kosztów postępowania sumę składały się kwoty: 1.100 zł tytułem łącznie uiszczonej opłaty od pozwu oraz 3.600,00 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1953), co łącznie dało sumę 4.700,00 zł. Stosownie do § 2 pkt 5 w/w rozporządzenia stawka minimalna przy wartości przedmiotu sprawy w granicach od 10.000,00 zł do 50.000,00 zł wynosi 3.600,00 zł. Wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie wynosiła 22.000,00 PLN, co uzasadniało przyznanie powodowi kwoty 3.600,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Jednocześnie należy nadmienić, że zastosowanie przepisów w/w rozporządzenia w odniesieniu do kosztów zastępstwa procesowego świadczonego przez (...) będącego portugalskim radcą prawnym znajduje podstawę w unormowaniach ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 823). Ustawa ta stanowi w art. 35 ust. 1, że prawnik z Unii Europejskiej jest uprawniony do świadczenia usług transgranicznych przy użyciu tytułu zawodowego uzyskanego w państwie macierzystym, wyrażonego w języku urzędowym tego państwa, a oznaczeniem organizacji zawodowej w państwie macierzystym, do której należy, albo sądu, przed którym ma prawo występować zgodnie z prawem tego państwa. Na mocy art. 35 ust. 2 tejże ustawy w ramach uprawnienia, o którym mowa w ust. 1, prawnik z Unii Europejskiej może wykonywać wszelkie czynności, do których uprawnione jest adwokat lub radca prawny. Zgodnie natomiast z art. 36 ust. 1 ustawy przy wykonywaniu usług transgranicznych polegających na reprezentowaniu klienta w postępowaniu przed sądami i innymi organami władzy publicznej prawnik z Unii Europejskiej podlega tym samym warunkom wykonywania zawodu, jakie stosuje się do adwokata lub radcy prawnego, z wyjątkiem warunków dotyczących miejsca zamieszkania i wpisu na listę adwokatów lub radców prawnych. Usługą transgraniczna jest z kolek jednorazowa lub mająca charakter przejściowy czynność z zakresu pomocy prawnej, wykonywana w Rzeczypospolitej Polskiej przez prawnika zagranicznego wykonującego stałą praktykę w innym państwie (art. 2 pkt 4 cyt. ustawy).

W niniejszej sprawie (...) reprezentowała powoda w niniejszej sprawie toczącej się początkowo w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń, co też pozwala uznać tą reprezentację za mającą charakter przejściowy czynność z zakresu pomocy prawnej i w konsekwencji za usługę transgraniczną. To z kolei stworzyło konieczność potraktowania tejże usługi tak, jakby była świadczona przez radcę prawnego polskiego na mocy art. 35 ust. 2 ustawy. Skutkowało to zastosowanie przepisów w/w rozporządzenia odnoszącego się do krajowych radców prawnych w odniesieniu do kosztów zastępstwa procesowego świadczonego przez (...) w niniejszej sprawie.

W myśl art. 98 § 3 k.p.c. do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Sąd nie uwzględnił wydatku powoda w postaci kwoty 95,00 EUR/415,00 zł tytułem (...) bowiem powód w ogóle nie wykazał poniesienia tego wydatku. Podobnie powód, domagając się w piśmie z dnia 5 czerwca 2026 r. zasądzenia kwoty 440,00 zł tytułem kosztów tłumaczenia przysięgłego, nie wykazał poniesienia kosztów tłumaczenia przysięgłego dokumentów dołączonych do tego pisma. Powód załączył natomiast do pozwu fakturę na kwotę 800 zł brutto za tłumaczenie przysięgłe, aczkolwiek nie wniósł w pozwie o zasadzenie na swoją rzecz tego wydatku, a co za tym idzie nie został on uwzględniony w kosztach postępowania zasadzonych od pozwanego na rzecz powoda.

Sąd nie zasądził także zwrotu kwoty 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, albowiem powód nie dokonał jej uiszczenia w sposób zgodny z ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2111, określanej dalej jako: ,,u.o.s.”). Zgodnie z art. 12 ust. 1 u.o.s. organem podatkowym właściwym w sprawach opłaty skarbowej jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Według art. 12 ust. 2 pkt 2 u.o.s. organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz jego odpisu, wypisu lub kopii jest organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce złożenia dokumentu. Oznacza to, że opłata skarbowa od dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa i składanych do spraw toczących się przed Sądem Okręgowym w Katowicach powinna być uiszczona na rzecz organu podatkowego, którym jest Prezydent Miasta F., nie zaś tutejszy Sąd. W związku z faktem, że powód nie zdołał wykazać, że uiścił opłatę skarbową na rzecz tego organu kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie obejmowała tej opłaty. Zasygnalizować jedynie należy, że powód błędnie uiścił kwotę 17,00 zł na rachunek bankowy tutejszego sądu (k. 54).

Regulacja art. 98 § 1

1 k.p.c. stanowi, że od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu - za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu. Mając jednak na uwadze, że powód w pozwie wskazał, że nie wnosi o ich zasądzenie sąd – zgodnie z żądaniem strony – nie uwzględnił ich w pkt 3 wyroku.

Wobec powyższego Sąd w pkt. 3 wyroku zasądził od pozwanego H. Z. na rzecz powoda G. (...) z siedzibą w U. kwotę 4.700,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 3.600,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

sędzia Jarosław Antoniuk