Restrukturyzacja nie stoi na przeszkodzie zabezpieczeniu VAT na majątku podatniczki

1. Wyrokiem z 12 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Sz 389/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: Sąd pierwszej instancji/WSA) oddalił skargę I. S. (dalej: Skarżąca/Strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: Organ) z 16 maja 2025 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązań w podatku od towarów i usług za luty 2021 r., od kwietnia 2021 r. do grudnia 2022 r. wraz z odsetkami oraz zabezpieczenia tych zobowiązań na majątku podatnika.

2. W skardze kasacyjnej od tego wyroku Skarżąca, zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo wadliwości tego rozstrzygnięcia polegającego na naruszeniu przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji oraz postępowania podatkowego w postaci art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2022 poz 479 ze zm. dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2021 r. poz. 1540, ze zm. dalej: O.p.) w zw. z art. 226e w zw. z art. 226d ustawy z 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. 2024 poz. 1428 dalej: Prawo restrukturyzacyjne), które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia przez błędną wykładnię oraz uznanie, że prawnie skuteczne jest dokonanie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego objętego układem restrukturyzacyjnym, podczas gdy postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o zabezpieczeniu na majątku Skarżącej nieuregulowanego zobowiązania w przybliżonej kwocie uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz egzekucja po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego, powinny zostać umorzone z uwagi na osobę dłużnika na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., gdyż postępowanie jest niedopuszczalne, a w konsekwencji niedozwolone jest również postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia;

2) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku i odniesienie się do zarzutu nr 3 skargi w zakresie sprzeczności prowadzenia postępowania i wydania decyzji o zabezpieczeniu w przybliżonej kwocie uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

3. Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zaskarżonej decyzji a także zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.

4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Zarzuty kasacyjne oparte zostały na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. czyli naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

6. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest określenie Skarżącej przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za luty 2021 oraz miesięcy od kwietnia 2021 r do grudnia 2022 r. oraz jej zabezpieczeniu na majątku Skarżącej. Skarżąca w skardze kasacyjnej nie kwestionowała zaskarżonej decyzji z punktu widzenia podstaw do jej wydania i spełnienia przesłanek z art. 33 § 1 O.p. lecz podważała prawną możliwość wydania takiej decyzji w ogóle.

7. Uzasadniając swoje stanowisko w powyższej kwestii wskazywała, że toczy się wobec niej postępowanie restrukturyzacyjne. Wskazując na przepisy art. 226e w zw. z art. 226d oraz art. 312 ust 1 Prawa restrukturyzacyjnego Skarżąca podnosiła, że każda egzekucja wszczęta po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego powinna zostać umorzona na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. ze względu na osobę dłużnika, wobec którego prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne. Skarżąca przyznała, że zabezpieczenie zwiększa gwarancje, że zobowiązanie podatkowe zostanie w przyszłości wykonane – jeśli organ nie może w przyszłości wyegzekwować zobowiązania objętego restrukturyzacją, to tym bardziej nie może tymczasowo zabezpieczać mienia podatnika. W ocenie Skarżącej swoim działaniem Organ, jako jeden z wierzycieli, zmierza do uprzywilejowania swojej pozycji kosztem pozostałych wierzycieli naruszając tym samym zasadę równości.

8. WSA w zaskarżonym wyroku odniósł się do zarzutów w powyższym zakresie, które Skarżąca zawarła również w skardze. Stanął na stanowisku, że toczące się postępowanie restrukturyzacyjne nie stanowi prawnej przeszkody do wydania decyzji o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych a Skarżącej nadal przysługuje (z uwagi na przyjęty tryb postępowania) prawo osobistego zarządzania majątkiem.

9. W skardze kasacyjnej Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 33 § 1 O.p. oraz art. 226e i art. 226d w powiązaniu z art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego.

10. Pierwszy ze wskazanych przepisów stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Wskazane przepisy ustawy Prawo restrukturyzacyjne, art. 226d, art. 226e czy art. 312 odnoszącego się do postępowań egzekucyjnych i uchylania zajęć odnoszą się do postępowań egzekucyjnych. Niniejsza sprawa dotyczy wydania decyzji zabezpieczającej a jej przedmiotem nie jest nawet kwestia wykonania czynności w następstwie jej wydania (zarządzenia zabezpieczające) lecz spełnienie warunków przewidzianych w art. 33 O.p.

11. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma regulacji prawnych uniemożliwiających w zaistniałym stanie faktycznym wydania decyzji o zabezpieczeniu. Samo jej funkcjonowanie w obrocie prawnym nie wpływa bowiem na postępowanie restrukturyzacyjne. Skarżąca, podważając prawną możliwość wydania zaskarżonej decyzji, posługuje się argumentami dotyczącymi postępowania egzekucyjnego, do którego niniejsze postępowanie w żaden sposób nie nawiązuje. Takie stanowisko również w zaskarżonym wyroku zaprezentował Sąd pierwszej instancji analizując szczegółowo przepisy Prawa restrukturyzacyjnego.

12. Za nieuzasadniony Naczelny Sąd Administracyjny potraktował zarzut naruszenia art. 151 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. Pierwszy przepis jest procesowym wynikiem rodzaju podjętego przez WSA rozstrzygnięcia. Drugi z przepisów odnosi się do formalnych warunków uzasadnienia wyroku sądowego. Zdaniem Skarżącej WSA nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi i nie uwzględnił art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Tymczasem Sąd pierwszej instancji w zakresie wystarczającym dla konieczności oceny zaskarżonej decyzji ocenił zarzuty skargi. Twierdzenie, że pominął jakąś część argumentacji Strony w istocie zmierza do zakwestionowania merytorycznej prawidłowości rozstrzygnięcia.

13. Mając na uwadze przedstawione wyżej argumenty Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b), § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

Sędzia WSA del. Sędzia NSA Sędzia NSA (spr)

Włodzimierz Gurba Ryszard Pęk Izabela Najda-Ossowska