Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
II OSK 1006/24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
27 sierpnia 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Naczelny Sąd Administracyjny
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Wiata przebudowana na budynek gospodarczy bez przeliczenia planu. NSA oddalił skargę kasacyjną

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Właściciel działki w C. i organ nadzoru budowlanego spierali się o odstąpienie od nakazu doprowadzenia do zgodności z prawem budynku gospodarczego powstałego z wiaty. Skarżący kasacyjnie A. S. kwestionował wyrok WSA w Poznaniu, który uchylił decyzję.

Ustalenia sądu

Sąd ustalił, że przed robotami na działce stała wiata niebędąca budynkiem, a wykonanie fundamentów i przegród nadało jej cechy budynku gospodarczego o wymiarach 11,1 m × 9,80 m. Organ nie ocenił tego budynku w świetle pozostałych ustaleń planu miejscowego. Twierdzenie skarżącego o identycznych wymiarach przed i po robotach sąd uznał za nieistotne.

Rozstrzygnięcie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 stycznia 2024 r.

Dlaczego

Art. 35 ust. 2 u.p.z.p. nie obejmuje przekształcenia wiaty niebędącej budynkiem w budynek, a wcześniejsze wyroki wiązały organ oceną, że powstały obiekt wymaga oceny planistycznej. Błąd w historycznej części uzasadnienia decyzji nie zmienił podstawy rozstrzygnięcia.

Dla firm

Przebudowa wiaty w budynek nie mieści się w dopuszczalnym dalszym wykorzystywaniu terenu w sposób dotychczasowy, więc powstały budynek podlega wymogom planu miejscowego, np. co do liczby budynków gospodarczych i powierzchni zabudowy.

Więcej o sprawie

Przed robotami z 2011 r. na działce stała wiata bez przegród. Po wykonaniu fundamentów i ścian stała się budynkiem gospodarczym, a sąd uznał, że trzeba ją ocenić według miejscowego planu.

Przed wykonaniem robót istniała wiata, która nie była wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i nie stanowiła budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b.

Z uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sygnatura
II OSK 1006/24

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła, Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, sędzia WSA (del.) Jan Szuma (sprawozdawca), Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Jankowski, po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 724/23 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 września 2023 r. nr WOA.7721.37.2018.MT w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 724/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi M. M., uchylił decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 28 września 2023 r., nr WOA.7721.37.2018.MT, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (zwanego dalej "Powiatowym Inspektorem") z dnia 11 stycznia 2018 r., nr PINB/WOA/432/23/2016/1665, o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku gospodarczego o wymiarach w planie 11,1 m × 9,80 m, usytuowanego na działce nr [...] w C. przy ul. [...], zrealizowanego na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Sąd zasądził ponadto od Wojewódzkiego Inspektora na rzecz skarżącej kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organy pozostawały związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 459/18, oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 1602/19. Z orzeczeń tych wynikał obowiązek samodzielnego zbadania zgodności powstałego w wyniku robót budynku gospodarczego z aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także jednoznacznego ustalenia sposobu użytkowania obiektu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Inspektor prawidłowo ustalił aktualne przeznaczenie obiektu jako budynku gospodarczego służącego garażowaniu maszyn rolniczych, wykonywaniu bieżących napraw sprzętu rolniczego oraz przechowywaniu urządzeń na potrzeby gospodarstwa. Organ wadliwie przyjął jednak, że zgodność obiektu z planem miejscowym wynika już z § 8 ust. 1 pkt 13 uchwały nr V/25/11 Rady Gminy Suchy Las z dnia 24 lutego 2011 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Chludowo-Południowy Wschód, rejon pomiędzy ulicami Polną, Zapłocie, Łagiewnicką wraz z terenami przyległymi do tych ulic a granicą poligonu (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2011 r. Nr 106, poz. 1775, dalej: "plan miejscowy"). Przepis ten dopuszcza remont, przebudowę, rozbudowę lub rozbiórkę istniejących budynków. Tymczasem przed wykonaniem spornych robót na działce znajdowała się wiata nieposiadająca cech budynku, która dopiero wskutek wykonania fundamentów i przegród budowlanych została przekształcona w budynek gospodarczy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji Wojewódzki Inspektor powinien był w związku z tym ocenić powstały budynek w świetle pozostałych ustaleń planu miejscowego, w szczególności dotyczących dopuszczalnej liczby budynków na działce, ich powierzchni zabudowy, wysokości i innych wskaźników zagospodarowania terenu. Brak ustaleń w tym zakresie stanowił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. S., zarzucając naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a.") w związku z art. 107 § 1 pkt 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") przez pominięcie, że uzasadnienie faktyczne decyzji Wojewódzkiego Inspektora z dnia 28 września 2023 r. nie dotyczyło sprawy poddanej kontroli Sądu, lecz innego postępowania prowadzonego wobec A. S. w odniesieniu do wiaty stalowej o wymiarach około 6 m × 19,5 m. Zdaniem skarżącego kasacyjnie doprowadziło to do przyjęcia ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym, zgodnie z którymi obiekt objęty niniejszym postępowaniem miał przed wykonaniem robót wymiary około 6 m × 19,5 m, a następnie 11,1 m × 9,80 m, podczas gdy przed przebudową i po jej dokonaniu jego wymiary pozostawały takie same i wynosiły 11,1 m × 9,80 m.

2. art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 977 z późn. zm., dalej: "u.p.z.p.") przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieuznanie, że przebudowa istniejącego obiektu budowlanego w postaci wiaty, która nie spowodowała zmiany sposobu jego użytkowania, była dopuszczalna w ramach wykorzystywania terenu w sposób dotychczasowy.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wniósł również o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a., dowodów uzupełniających z decyzji Wojewódzkiego Inspektora z dnia 16 maja 2022 r., nr WOA.7721.41.2022.MT, na okoliczność powielenia części jej uzasadnienia w decyzji z dnia 28 września 2023 r., oraz z pisma Powiatowego Inspektora z dnia 28 grudnia 2015 r., nr PINB/WOA/432/217/2015/14546, na okoliczność istnienia na nieruchomości dwóch odrębnych wiat o wymiarach 11,10 m × 9,80 m oraz około 6 m × 19,50 m.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. M. wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wskazała, że pomyłka dotycząca wymiarów obiektu pojawiła się jedynie w części uzasadnienia zaskarżonego wyroku relacjonującej przebieg postępowania i nie miała wpływu na podstawę rozstrzygnięcia. Podniosła ponadto, że art. 35 ust. 2 u.p.z.p. nie dopuszcza przekształcenia wiaty w budynek, ponieważ takie roboty prowadzą do zasadniczej zmiany cech obiektu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 193 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę jej zarzutów i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i art. 7 K.p.a., należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że w początkowej części uzasadnienia decyzji Wojewódzkiego Inspektora z dnia 28 września 2023 r. znalazły się fragmenty dotyczące innego obiektu usytuowanego na tej samej nieruchomości. Chodziło o wiatę stalową o wymiarach około 6 m x 19,5 m, remontowaną na podstawie zgłoszenia z 2014 r. i wykorzystywaną do hodowli bydła. Za organem także w części historycznej uzasadnienia zaskarżonego wyroku powtórzono nieprawidłową informację, że obiekt objęty rozpoznawaną sprawą miał przed wykonaniem robót takie właśnie wymiary, a następnie uzyskał wymiary 11,1 m × 9,80 m.

Uchybienie to nie oznacza jednak, że uzasadnienie decyzji jako całość dotyczyło innego postępowania. W dalszej jego części Wojewódzki Inspektor prawidłowo zidentyfikował sporny obiekt jako budynek gospodarczy o wymiarach 11,1 m × 9,80 m, powstały w wyniku robót wykonanych przy wiacie na podstawie zgłoszenia z dnia 2 maja 2011 r. Organ odniósł się do zastosowania trybu określonego w art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm., dalej: "P.b."), aktualnego sposobu użytkowania obiektu oraz jego zgodności z planem miejscowym. Błąd w początkowej części uzasadnienia nie doprowadził zatem do tego, że organ rozstrzygnął sprawę dotyczącą innego obiektu.

Dla skuteczności zarzutu opartego na art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarcza samo wykazanie naruszenia przepisów postępowania. Konieczne jest ponadto wykazanie, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, a więc że bez tego uchybienia mogłoby zapaść odmienne rozstrzygnięcie. Takiego związku skarżący kasacyjnie nie wykazał.

Podstawą uchylenia decyzji przez Sąd pierwszej instancji nie było ustalenie, że wskutek robót wymiary obiektu zmieniły się z 6 m x 19,5 m na 11,1 m x 9,80 m. Sąd nie oparł również rozstrzygnięcia na utożsamieniu dwóch odrębnych wiat znajdujących się na nieruchomości. Zasadnicze znaczenie miała ocena charakteru robót wykonanych przy obiekcie objętym zgłoszeniem z dnia 2 maja 2011 r. oraz powstałego w ich następstwie rezultatu.

We wcześniejszych orzeczeniach wydanych w tej sprawie przesądzono, że roboty te stanowiły przebudowę, do której właściwy był tryb naprawczy określony w art. 50-51 P.b., a ich rezultatem było przekształcenie wiaty niebędącej budynkiem w obiekt posiadający cechy budynku gospodarczego. Ocena ta zachowuje aktualność niezależnie od tego, czy zewnętrzne wymiary rzutu obiektu przed wykonaniem robót i po ich zakończeniu były identyczne, czy też nieznacznie się różniły. Istotna była jakościowa zmiana cech obiektu, nie natomiast zmiana jego powierzchni. Nawet przy przyjęciu twierdzenia skarżącego kasacyjnie, że obrys wiaty i powstałego budynku pozostał taki sam, wykonanie fundamentów i przegród budowlanych spowodowało, że obiekt uzyskał cechy budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b. To właśnie powstały w ten sposób stan wymagał oceny pod względem zgodności z ustaleniami planu miejscowego.

Pomyłka dotycząca wymiarów nie podważała więc zasadniczej podstawy rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Skarżący kasacyjnie powołuje się ponadto na uchybienie obciążające decyzję administracyjną, którą Sąd wyeliminował z obrotu prawnego. Wykazanie dodatkowej wadliwości uchylonej decyzji nie prowadzi do wniosku, że wyrok uwzględniający skargę narusza prawo. Dla doprowadzenia do uchylenia tego wyroku konieczne byłoby podważenie stanowiska, że Wojewódzki Inspektor nie przeprowadził kompletnej oceny zgodności powstałego budynku z planem miejscowym. Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej argumentacji takiej nie zawiera.

Z tych samych przyczyn nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia wnioskowanych dowodów uzupełniających. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, że na nieruchomości znajdowały się dwa odrębne obiekty oraz że początkowe fragmenty uzasadnienia decyzji z dnia 28 września 2023 r. dotyczyły wiaty o wymiarach około 6 m x 19,5 m. Decyzja Wojewódzkiego Inspektora z dnia 16 maja 2022 r. oraz pismo Powiatowego Inspektora z dnia 28 grudnia 2015 r. miały zatem potwierdzić okoliczności, które na etapie postępowania kasacyjnego można było przyjąć za niesporne.

Art. 106 § 3 P.p.s.a., stosowany odpowiednio w postępowaniu kasacyjnym na podstawie art. 193 P.p.s.a., pozwala na przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Nie służy natomiast ponownemu prowadzeniu postępowania dowodowego ani potwierdzaniu okoliczności niemających wpływu na ocenę zarzutów kasacyjnych.

Nieusprawiedliwiony okazał się również zarzut naruszenia art. 35 ust. 2 u.p.z.p. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 33 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688, zwanej dalej "ustawą nowelizującą") i wszedł w życie dnia 24 września 2023 r. Stanowi, że w ramach wykorzystywania terenów w sposób dotychczasowy dopuszcza się przebudowę lub remont istniejących obiektów budowlanych oraz montaż urządzeń, niepowodujące zmiany sposobu ich użytkowania zgodnie z przepisami P.b.

Regulacja ta weszła w życie po wykonaniu spornych robót, realizowanych w latach 2011-2015, lecz przed wydaniem decyzji Wojewódzkiego Inspektora z dnia 28 września 2023 r. W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej przedstawiono ją jako doprecyzowanie zakresu robót, które mogą być wykonywane przy istniejącym obiekcie budowlanym w ramach dalszego wykorzystywania terenu w sposób dotychczasowy. Wskazano zarazem, że chodzi o działania nieprowadzące do zasadniczej zmiany bryły obiektu ani realizowanej w nim funkcji (druk sejmowy nr 3097).

Określenie nowej regulacji jako doprecyzowującej nie przesądza jednak samo przez się o sposobie jej zastosowania do oceny skutków robót zakończonych przed jej wejściem w życie. Ustawa nowelizująca nie zawiera szczególnej regulacji intertemporalnej, która wprost rozstrzygałaby o zastosowaniu art. 35 ust. 2 u.p.z.p. w postępowaniach naprawczych dotyczących robót wykonanych przed dniem 24 września 2023 r. Art. 59 ustawy nowelizującej reguluje sprawy dotyczące ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego i wydania decyzji o warunkach zabudowy, natomiast art. 67 ust. 3 pkt 4 tej ustawy odnosi się do spraw opracowania i uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego albo ich zmian. Przepisy te nie rozstrzygają zatem kwestii stosowania art. 35 ust. 2 u.p.z.p. w postępowaniach naprawczych prowadzonych na podstawie art. 50 i art. 51 P.b.

Nie jest zatem oczywiste, że z art. 35 ust. 2 u.p.z.p. można wywodzić ex post uprawnienie do wykonania robót zakończonych wiele lat przed wejściem tej regulacji w życie. Przepis określa zakres działań dopuszczalnych wobec istniejących obiektów w ramach dalszego wykorzystywania terenu w sposób dotychczasowy. Nie stanowi natomiast, że wszystkie przebudowy dokonane przed dniem 24 września 2023 r. należy uznać za zgodne z prawem, jeżeli nie towarzyszyła im zmiana sposobu użytkowania obiektu. Ostrożność w przypisywaniu mu takiego skutku uzasadnia również to, że rozszerzenie z mocą wsteczną dopuszczalnego zakresu ingerencji w zabudowę wpływałoby nie tylko na sytuację inwestora, lecz także na ochronę planistyczną przysługującą właścicielom nieruchomości sąsiednich.

Definitywne rozstrzygnięcie tego zagadnienia międzyczasowego nie jest jednak konieczne. Nawet przy założeniu, że Wojewódzki Inspektor mógł uwzględnić art. 35 ust. 2 u.p.z.p. przy ocenie robót wykonanych przed wejściem tego przepisu w życie, regulacja ta nie prowadzi do skutków przypisywanych jej w skardze kasacyjnej. Art. 35 ust. 2 u.p.z.p. należy odczytywać łącznie z ust. 1 tego artykułu, zgodnie z którym tereny, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia, mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy do czasu ich zagospodarowania zgodnie z planem, chyba że w planie ustalono inny sposób ich tymczasowego zagospodarowania. Zawarte w art. 35 ust. 2 u.p.z.p. sformułowanie "w ramach wykorzystywania terenów w sposób dotychczasowy" wyznacza samodzielną i konieczną granicę zastosowania tego przepisu. Nie wystarcza więc ustalenie, że wykonane roboty odpowiadały pojęciu przebudowy w rozumieniu P.b. oraz że nie zmieniła się funkcja obiektu. Zakres i rezultat robót muszą ponadto mieścić się w granicach dalszego wykorzystywania terenu w sposób dotychczasowy.

Art. 35 ust. 2 u.p.z.p. ustanawia ustawową możliwość wykonania wskazanych w nim robót także wtedy, gdy zastany sposób zagospodarowania terenu pozostaje niezgodny z ustaleniami planu miejscowego. Nie oznacza to jednak, że każde działanie zakwalifikowane jako przebudowa na gruncie P.b. korzysta z tej regulacji bez względu na rzeczywistą skalę ingerencji i charakter powstałego obiektu. Ochroną objęte są działania zachowujące tożsamość istniejącego sposobu zagospodarowania, niepowodujące zmiany sposobu użytkowania obiektu i niewykraczające, ze względu na swój rezultat, poza dalsze wykorzystywanie terenu w sposób dotychczasowy.

W rozpoznawanej sprawie konieczne jest przy tym rozróżnienie dwóch płaszczyzn oceny. Kwalifikacja wykonanych robót jako przebudowy przesądzała o wyborze trybu naprawczego określonego w art. 50 i art. 51 P.b. Nie rozstrzygała natomiast automatycznie o dopuszczalności rezultatu tych robót na gruncie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 1602/19, wskazał, że roboty polegały na przebudowie wiaty, w wyniku której została ona przekształcona w budynek gospodarczy. Jednocześnie przesądził, że organ powinien samodzielnie ocenić zgodność powstałego budynku z aktualnie obowiązującym planem miejscowym. Ocena prawna i wskazania w tym zakresie wiązały organy oraz Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 153 P.p.s.a.

Przed wykonaniem robót istniała wiata, która nie była wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i nie stanowiła budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b. W następstwie wykonania fundamentów i przegród budowlanych obiekt uzyskał cechy budynku gospodarczego. Nastąpiła więc jakościowa zmiana formy zagospodarowania terenu. Obiekt otwarty został przekształcony w zabudowę kubaturową, podlegającą wymaganiom planistycznym właściwym dla budynków. Oceny tej nie zmienia ani zachowanie gospodarczo-rolniczego celu korzystania z obiektu, ani ewentualna tożsamość jego zewnętrznego obrysu. Nie była to modernizacja istniejącego budynku przy zachowaniu jego dotychczasowej postaci, ponieważ przed wykonaniem robót budynek nie istniał. Skarżący kasacyjnie wywodzi natomiast z art. 35 ust. 2 u.p.z.p. uprawnienie do przekształcenia wiaty niebędącej budynkiem w budynek, a następnie do wyłączenia powstałego budynku spod wymagań planu dotyczących liczby, powierzchni i parametrów budynków gospodarczych. Takiego skutku przepis ten nie przewiduje.

Wniosek ten pozostaje zgodny także z kierunkiem wynikającym z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej. Skoro art. 35 ust. 2 u.p.z.p. miał obejmować działania nieprowadzące do zasadniczej zmiany bryły obiektu ani jego funkcji, to przekształcenie wiaty w budynek gospodarczy wykracza poza zakres czynności służących jedynie zachowaniu albo bieżącemu dostosowaniu istniejącego obiektu. Zachowanie rolniczego sposobu korzystania nie usuwa zasadniczej zmiany jego cech przestrzennych oraz kwalifikacji prawnej.

Powyższą ocenę potwierdza treść planu miejscowego. § 8 ust. 1 pkt 13 planu dopuszcza remont, przebudowę, rozbudowę lub rozbiórkę "istniejących budynków". Postanowienie to nie odnosi się do wszystkich istniejących obiektów budowlanych i nie obejmuje przekształcenia obiektu niebędącego budynkiem w budynek. Przed rozpoczęciem spornych robót na działce nie istniał zatem budynek, który mógłby korzystać z rozwiązania przewidzianego w tym przepisie.

Treść § 8 ust. 1 pkt 13 planu nie wyłącza zastosowania art. 35 ust. 2 u.p.z.p. jako przepisu ustawowego. Potwierdza jednak, że plan rozróżnia istniejące budynki, przy których mogą być wykonywane określone roboty, od innych obiektów oraz od budynków powstających w rezultacie działań inwestycyjnych. Skoro wykonane roboty nie mieściły się w granicach uprawnienia wynikającego z art. 35 ust. 2 u.p.z.p., nie zachodziła kolizja norm wymagająca pominięcia ustaleń aktu prawa miejscowego ze względu na hierarchię źródeł prawa.

Budynek będący rezultatem robót powinien więc zostać oceniony w świetle pozostałych przepisów planu. Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 2 planu na jednej działce może być zlokalizowany tylko jeden budynek mieszkalny oraz jeden budynek gospodarczy lub garażowy. Stosownie natomiast do § 8 ust. 1 pkt 10 powierzchnia zabudowy budynku gospodarczego lub garażowego nie może przekraczać 40 m². Organ powinien był również ustalić wysokość budynku oraz zweryfikować pozostałe parametry i wskaźniki zagospodarowania terenu mogące mieć zastosowanie w sprawie.

Wojewódzki Inspektor takich kompletnych ustaleń nie poczynił. Przyjął, że § 8 ust. 1 pkt 13 planu, art. 35 u.p.z.p. oraz zachowanie gospodarczo-rolniczego sposobu użytkowania obiektu wystarczają do uznania wykonanych robót za dopuszczalne. Pominął tym samym konieczność oceny powstałego budynku w świetle pozostałych ograniczeń planistycznych. Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że rozumowanie to nie mogło stanowić wystarczającej podstawy do odstąpienia od nałożenia obowiązków w postępowaniu naprawczym.

Nie zachodzi przy tym sprzeczność pomiędzy przyjęciem, że do wykonanych robót właściwy jest tryb określony w art. 50 i art. 51 P.b., a stwierdzeniem, że dla potrzeb oceny planistycznej ich rezultatem jest budynek, który wcześniej nie istniał. Pierwsza kwalifikacja dotyczy rodzaju wykonanych robót i właściwego mechanizmu naprawczego. Druga odnosi się do materialnoprawnej dopuszczalności stanu powstałego wskutek tych robót. Art. 35 ust. 2 u.p.z.p. nie znosi różnicy pomiędzy tymi płaszczyznami.

Wejście w życie tego przepisu nie uchyliło również związania oceną prawną wyrażoną we wcześniejszych orzeczeniach. Zmiana stanu prawnego wyłącza związanie wynikające z art. 153 P.p.s.a. jedynie w takim zakresie, w jakim czyni wcześniejszą ocenę prawną nieaktualną. Art. 35 ust. 2 u.p.z.p. nie zniósł prawnej różnicy pomiędzy wiatą a budynkiem i nie wyłączył obowiązku oceny powstałego budynku w świetle obowiązującego planu miejscowego. Ocena wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 1602/19, zachowała zatem aktualność.

Nie prowadzi do odmiennego wniosku okoliczność, że Sąd pierwszej instancji nie przedstawił odrębnego, rozbudowanego wywodu dotyczącego art. 35 ust. 2 u.p.z.p. W świetle przedstawionej wykładni przepis ten nie mógł uzasadniać stanowiska, że sama kwalifikacja robót jako przebudowy oraz zachowanie gospodarczo-rolniczej funkcji obiektu przesądzały o dopuszczalności powstałego budynku. Zaskarżony wyrok, pomimo pomyłki zawartej w części historycznej i częściowo niepełnego uzasadnienia prawnego, odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Podstawa prawna: Dz.U. 2023 poz 775 art. 107 § 1 pkt 6 i art. 7; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

Hasła tematyczne: Budowlane prawo

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.