Wniosek Ukraińca o pobyt czekał siedem miesięcy, NSA: bez rażącego naruszenia prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 listopada 2025 r., sygn. akt II SAB/Gl 61/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi V. K. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE: 1. zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1000 zł; 4. oddalił skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądził od organu na rzecz skarżącego 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 3 czerwca 2024 r. do Wojewody Śląskiego (dalej: "Wojewoda") wpłynął wniosek skarżącego (obywatela Ukrainy) o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. W dniu 21 sierpnia 2024 r. wnioskodawca uzupełnił braki formalne, w związku z czym postępowania administracyjne w sprawie zostało wszczęte. W dniu 10 stycznia 2025 r. wpłynęło do Wojewody ponaglenie skarżącego na bezczynność organu (data nadania 8 stycznia 2025 r.). W dniu 17 stycznia 2025 r. ponaglenie pozostawiono w aktach sprawy bez powiadomienia strony. Następnie 12 marca 2025 r. Wojewoda wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu oraz do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w Katowicach o udzielenie informacji, czy wjazd wnioskodawcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobyt na tym terytorium stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W tym stanie rzeczy cudzoziemiec w dniu 26 lutego 2025 r. oraz 6 marca 2025 r. wniósł (tożsame co do treści) skargi na bezczynność Wojewody w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w okresie zawieszenia biegu terminów na załatwienie sprawy na podstawie art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 167; dalej: "ustawa o pomocy"), który to okres kończy się 30 września 2025 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazanym na wstępie wyrokiem z 13 listopada 2025 r. uwzględnił skargę. Sąd podzielił stanowisko prezentowane w orzecznictwie NSA, że nadzwyczajne okoliczności związane z wojną na Ukrainie i kryzysem migracyjnym nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. Sąd I instancji uznał, że odmowa zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 854; dalej: "ustawa zmieniająca z 2024 r.") w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy, skutkuje tym, że sprawa skarżącego powinna zostać rozpatrzona w terminie wskazanym w art. 223 w związku z art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. 2024 r., poz. 769; dalej: "ustawa o cudzoziemcach"). Sąd podniósł, że organ nie dokonał niezwłocznej weryfikacji wniosku skarżącego pod kątem wymagań formalnych. Wezwanie do uzupełnienia uchybień w tym zakresie wystosowane zostało do wnioskodawcy dopiero 19 lipca 2024 r. W takiej sytuacji przyjęcie, że termin na załatwienie sprawy biegnie od dnia uzupełnienia wniosku, jak stanowi art. 223 w związku z art. 210 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, stanowiłoby przejaw jego instrumentalnego stosowania. Zdaniem Sądu uregulowanie to nie może służyć do wydłużenia terminu załatwienia sprawy z przyczyn leżących po stronie organu. Dlatego też – uznając jednocześnie niekonstytucyjność art. 100d ustawy o pomocy w zakresie wydłużenia jego obowiązywania na okres po 30 czerwca 2024 r. – Sąd wskazał, że sześciomiesięczny termin rozpoczął swój bieg 1 lipca 2024 r. Od 1 lipca 2024 r. do złożenia pierwszej ze skarg z dnia 26 lutego 2025 r. upłynęło niemal osiem miesięcy. W tym czasie organ wprawdzie podejmował czynności procesowe, jednak – stosownie do art. 36 § 1 k.p.a. – nie powiadomił skarżącego o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i nie wyznaczył nowego terminu jej zakończenia. Zatem sprawa nie została zakończona w terminie zakreślonym ustawą. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie.

Sąd przyjął, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za przyjęciem takiej ceny przemawiało przede wszystkim to, że po uzupełnieniu braków formalnych wniosku kolejne czynności w sprawie zostały podjęte dopiero w marcu 2025 r., a więc po upływie 7 miesięcy. Wtedy to Wojewoda wystąpił do właściwych organów o udzielenie informacji, czy wjazd wnioskodawcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobyt na tym terytorium stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ponadto do chwili wyrokowania organ nie powiadomił o zakończeniu postępowania. Oznacza to, że wniosek (licząc od 1 lipca 2024 r.) nie został rozpatrzony przez ponad rok. Zdaniem Sądu tak długi okres procedowania nie jest podyktowany zawiłością sprawy a trudności kadrowe i organizacyjne organu nie zwalniają go z obowiązku respektowania ustawowych terminów załatwienia sprawy. Na dzień orzekania przez Sąd organ nie wydał decyzji w sprawie. Z tego względu Sąd zobowiązał Wojewodę do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy z prawomocnym wyrokiem.

W ocenie Sądu zasadne było uwzględnienie wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej od organu, choć nie w żądanej wysokości (10000 zł). W kontekście okoliczności, które doprowadziły do zakwalifikowania bezczynności organu jako rażącej, Sąd uznał za odpowiednią sumę 1000 zł. W tej sytuacji odstąpił też od wymierzenia organowi grzywny.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku z 13 listopada 2025 r. wywiódł Wojewoda, zaskarżając wyrok w części – co do punktów 1, 2, 3 i 5 wyroku.

Sądowi I instancji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się niezastosowaniem przepisu i uznaniem, że w sprawie wystąpiła bezczynność organu, gdy tymczasem na mocy tego przepisu nie stosuje się przepisów o bezczynności organu;

2) art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy w związku z art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2024 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się niezastosowaniem przepisów, tj. uznanie, że przepisy te nie mogły stanowić podstawy do kolejnego przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na ich niezgodność z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, podczas gdy przepisy art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy w związku z art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2024 r. wprowadzają środki proporcjonalne do zaistniałej sytuacji związanej z ciągłe trwającą wojną na Ukrainie, a więc brak było podstaw do odmowy zastosowania ww. przepisów;

3) art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się ich niezastosowaniem w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji polegające na uznaniu, że rozwiązania legislacyjne przewidziane w art. 100d ustawy o pomocy przewidujące zawieszenie biegu terminów w postępowaniach o udzielenie zezwoleń pobytowych zainicjowanych wnioskami cudzoziemców powodują, że strona pozbawiona jest prawa do sądu, co narusza zasadę proporcjonalności i prawa do sądu, podczas gdy przepis art. 100d ustawy o pomocy nie narusza ww. przepisów Konstytucji;

4) art. 188 pkt 1 i 2, art. 184, art. 195 ust. 1, art. 178 ust. 1, art. 7, art. 2 i art. 8 ust. 2 a także art. 31 ust. 3 i art. 37 ust. 2 Konstytucji poprzez niewłaściwe zastosowanie, gdyż sądy administracyjne nie są co do zasady sądami powołanymi do oceny zgodności ustaw z Konstytucją, jak również w świetle zasady legalizmu sędziowie sądów administracyjnych są związani Konstytucją oraz ustawami, a zatem sądy powinny dążyć do zapewnienia pewności co do treści obowiązujących norm prawnych, a ewentualne pominięcie określonego przepisu ustawy przez sąd administracyjny, w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw musi być ograniczone do sytuacji wyjątkowych i niebudzących wątpliwości interpretacyjnych co do naruszenia przepisów Konstytucji, jak również wobec tego, że ograniczenia dotyczące praw cudzoziemców, w tym te dotyczące prawa do sądu, mogą być dalej idące niż ma to miejsce wobec obywateli polskich.

Zarzucono ponadto naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r.; poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 12 § 1 oraz art. 35 § 1 - § 3 i § 5 oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r.; poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") i art. 100d ustawy o pomocy poprzez błędne przyjęcie, że sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w przepisie szczególnym tj. art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a postępowanie administracyjne prowadzone było z naruszeniem zasady szybkości postępowania i z naruszeniem ustawowych terminów załatwienia sprawy, co spowodowało stwierdzenie bezczynności, podczas gdy na mocy art. 100d ustawy nie mogło dojść do stwierdzenia bezczynności, względnie podczas, gdy czas trwania postępowania usprawiedliwiony był konfliktem zbrojnym na Ukrainie, niedoborami kadrowymi oraz okolicznościami sprawy, to jest skomplikowanym jej charakterem i koniecznością zgromadzenia materiału dowodowego, a zatem podyktowany był przyczynami od organu niezależnymi, za które organ nie ponosi winy;

2) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 12 § 1, art. 35 § 1 - § 5 i art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach polegające na nieoddaleniu skargi na bezczynność organu w całości, mimo że nie upłynął termin na załatwienie sprawy, a zatem nie doszło do bezczynności organu;

3) art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy w niniejszej sprawie brak jest stwierdzenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, gdyż czas trwania postępowania usprawiedliwiony był konfliktem zbrojnym na Ukrainie, niedoborami kadrowymi oraz okolicznościami sprawy, a zatem podyktowany był przyczynami od organu niezależnymi, za które organ nie ponosi winy, przez co nie doszło do bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa;

4) art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie, że są podstawy do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, podczas gdy w niniejszej sprawie brak jest ku temu podstaw, gdyż czas trwania postępowania usprawiedliwiony był konfliktem zbrojnym na Ukrainie, niedoborami kadrowymi oraz okolicznościami sprawy, a zatem podyktowany był przyczynami od organu niezależnymi, za które organ nie ponosi winy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Dodatkowo wskazać należy, że jak wynika z art. 193 zd. drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie nie przedstawiać opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ administracji i Sąd pierwszej instancji.

Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że w zakresie, w jakim kwestionuje ona rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zawarte w punkcie 2 wyroku, zasługuje na uwzględnienie, a w pozostałym zakresie – odnośnie do punktów 1, 3 i 4 wyroku, skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Kluczowym zagadnieniem w sprawie jest zakres przedmiotowy stosowania art. art. 100d ustawy o pomocy. Wskazać należy – podobnie jak Sąd pierwszej instancji – na przyjmowaną już w podobnych sprawach argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności w wyrokach z 19 maja 2025 r. o sygn. akt.: II OSK 2931/24, II OSK 2744/24, II OSK 2919/24, II OSK 2920/24 (orzeczenia dostępne w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ ), w których przyjęto, że istnieją podstawy, aby uznać, że art. 100d ustawy o pomocy nie może być stosowany od 1 lipca 2024 r.

W przywołanym orzecznictwie uznano, że kolejne, czwarte przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania. Innymi słowy, przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na mocy art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C z 2007 r. nr 303, poz. 1). Oczywistość tego naruszenia, wbrew zarzutom obrazy przepisów Konstytucji zawartym w skardze kasacyjnej, uzasadniała zastosowanie tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności i w konsekwencji odmowę zastosowania ww. przepisu ustawy nowelizującej. Dodać przy tym trzeba, że kwestia zgodności art. 100d (i obowiązującego wcześniej art. 100c) ustawy o pomocy z ww. przepisami Konstytucji budziła wątpliwości w orzecznictwie niektórych wojewódzkich sądów administracyjnych już od dnia wejścia tej ustawy w życie (por. np. wyroki: WSA w Gdańsku z 10 października 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 142/24, WSA w Poznaniu z 29 lutego 2024 r. sygn. akt IV SAB/Po 191/23, WSA we Wrocławiu z 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SAB/Wr 439/23).

W konsekwencji w aktualnym orzecznictwie NSA jednolicie przyjmuje, że oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy, należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r.

Przyjmując słuszność tego stanowiska należy zauważyć, że cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 3 czerwca 2024 r. (data wpływu do organu). Organ pismem z 18 lipca 2024 r. wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa i uzupełnienia braków formalnych wniosku. Nastąpiło to 21 sierpnia 2024 r. i z tym dniem organ wiązał początek biegu terminu na załatwienie sprawy. W dniu 10 stycznia 2025 r. wpłynęło ponaglenie skarżącego w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Wojewoda pozostawił ponaglenie w aktach sprawy, bez zawiadamiania o tym strony, powołując się na poinformowanie o zawieszeniu biegu terminów i brzmieniu art. 100d ustawy o pomocy. W dniu 12 marca 2025 r. Wojewoda zwrócił się nadto do właściwych organów o udzielenie informacji o cudzoziemcu w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Następnie w dniach 26 lutego 2025 r. i 7 marca 2025 r. cudzoziemiec wniósł skargę do WSA w Gliwicach na bezczynność organu. Zaznaczyć należy, że termin wydania decyzji w niniejszej sprawie określał art. 223 w związku z art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a zatem podstawowy termin na rozpoznanie wniosku wynosił 6 miesięcy. Jednakże do 30 czerwca 2024 r. termin na załatwienie wniosku cudzoziemca nie biegł (art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy) – rozpoczął on bieg 1 lipca 2024 r. Z akt sprawy nie wynika, aby decyzja w sprawie wniosku została wydana przed jego upływem, nie została ona również wydana na dzień wydania zaskarżonego wyroku (13 listopada 2025 r.). W konsekwencji Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w sprawie zachodziła bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Skoro WSA w Gliwicach prawidłowo uwzględnił skargę na bezczynność ze względu na bezskuteczny upływ terminu na załatwienie wniosku, to konsekwentnie – nie mając informacji o wydaniu decyzji na dzień wydania wyroku – zasadnie zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny odmiennie niż Sąd pierwszej instancji ocenił natomiast kwestię kwalifikacji dostrzeżonej bezczynności.

W odniesieniu do tego zagadnienia przypomnieć należy, że ustawodawca nie zdefiniował, kiedy bezczynność lub przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., II OSK 198/22; CBOSA). Ogólnie rzecz ujmując taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie rażące (zob. wyroki NSA: z 18 listopada 2024 r., II OSK 718/24; z 7 listopada 2024 r., II GSK 1499/24; z 23 lutego 2023 r., II OSK 1081/22; CBOSA). Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie akcentuje się również, że sąd administracyjny uwzględniając całość okoliczności indywidualnych sprawy powinien wziąć pod uwagę także występujące ewentualnie w sprawie przyczyny "usprawiedliwiające" bezczynność (zob. wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r., II FSK 3614/13; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019, s. 721).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakkolwiek organ znacznie przekroczył termin na załatwienie sprawy administracyjnej, wskazane kryteria oceny nakazywały wziąć pod uwagę znane z urzędu okoliczności dotyczące znacznego obciążenia organu w związku z liczbą wpływających spraw pobytowych, jak też pozostawania Wojewody w przekonaniu o skuteczności przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy do 30 września 2025 r. na podstawie ustawy zmieniającej z 2024 r. W tej sytuacji zasadne było uchylenie punktu 2 zaskarżonego wyroku i stwierdzenie, że bezczynność Wojewody nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.

Niezależnie od przedstawionej wyżej oceny o braku podstaw do przyjęcia rażącej bezczynności, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w zakresie punktu 3 wyroku, tj. w części, w jakiej przyznano skarżącemu sumę pieniężną. Zaakacentowania wymaga, że z użytej w art. 149 § 2 p.p.s.a. formuły "może orzec" wynika, że sąd administracyjny jest uprawniony, a nie zobowiązany do przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej w razie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości. Ustawodawca nie tylko nie wskazał przypadków, w których sąd zobowiązany jest przyznać sumę pieniężną w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a., ale nawet nie wskazał kryteriów, którymi sąd powinien się kierować podejmując decyzję w tej sprawie (określono jedynie maksymalną wysokość kwot, jakie mogą być zasądzone od organu). Mamy tu zatem do czynienia z instytucją opartą na uznaniu sędziowskim (zob. wyroki NSA: z 16 maja 2023 r., II OSK 2043/23; z 12 marca 2025 r., II OSK 2064/24; CBOSA).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji właściwie uznał, że okoliczności sprawy uzasadniały potrzebę przyznania skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł. Jak słusznie podnosił Sąd, przy takiej ocenie nie można pominąć, że po uzupełnieniu braków formalnych wniosku w sierpniu 2024 r. kolejne czynności w sprawie zostały podjęte dopiero w marcu 2025 r., a więc po upływie 7 miesięcy. Zważywszy na datę złożenia wniosku (w czerwcu 2024 r.), Wojewoda przez ten czas nie tylko nie podejmował czynności nawet pozornych czy przedłużających postępowanie, ale nie podjął żadnych czynności informacyjnych bądź zmierzających do zakończenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł zatem postaw do stwierdzenia, że przy ocenie zasadności zastosowania w tej sprawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd I instancji przekroczył margines przysługującego mu uznania.

Jedynie na marginesie wskazać warto, że pismem z 11 grudnia 2025 r. Wojewoda poinformował Sąd pierwszej instancji, że decyzja udzielająca skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE została wydana w dniu 11 grudnia 2025 r. Fakt zakończenia postępowania wydaniem powyższej decyzji nastąpił jednak już po wydaniu wyroku i nie mógł mieć wypływu na treść zaskarżonego orzeczenia. Powyższa okoliczność w żaden sposób nie zmienia też prawidłowych ustaleń, że w dacie wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji Wojewoda pozostawał w bezczynności.

Wobec powyższego, uznając, że skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Skargę kasacyjną w pozostałym zakresie oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku).

O kosztach postępowania kasacyjnego (punkt 3 wyroku) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął stosownie do art. 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że zachodzi przypadek szczególny, o którym mowa w tym przepisie.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.