Wniosek cudzoziemki o pobyt czasowy bez decyzji. NSA oddalił kasację wojewody

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 22 października 2025 r., sygn. akt III SAB/Gl 236/25, po rozpoznaniu skargi J. B. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: 1. zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku w terminie 60 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdził bezczynność organu bez rażącego naruszenia prawa; 3. oddalił skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda podnosząc na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. następujące zarzuty:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 7 w związku z art. 8 ust. 2 w zw. z art. 188 pkt 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) – dalej jako: "ustawa zmieniająca", poprzez odmowę zastosowania normy art. 1 ust. 3 tejże ustawy jako niezgodnej z Konstytucją, a tym samym przypisanie sobie przez Sąd I instancji kompetencji do oceny zgodności norm ustawowych z normami wyższego rzędu i w konsekwencji odmowy ich stosowania, a zatem kompetencji, której Konstytucja Sądowi nie przyznaje;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 100d ust. 1, ust. 3 oraz ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 337, dalej: "ustawa o pomocy") w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że rozwiązania legislacyjne przewidziane w art. 100d ustawy o pomocy przewidujące zawieszenie biegu terminów w postępowaniach o udzielenie zezwoleń pobytowych zainicjowanych wnioskami cudzoziemców powodują, że strona pozbawiona jest prawa do sądu, co narusza zasadę proporcjonalności i prawa do Sądu, podczas gdy przepis art. 100d tej ustawy nie narusza ww. przepisów Konstytucji RP,

3) naruszenie przepisów praw materialnego, a to art. 100d ust. 1, ust. 3 oraz ust. 4 ustawy o pomocy w zw. z art. 37 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że art. 37 ust. 2 Konstytucji nie daje prawa uregulowania, zwłaszcza w sytuacji kryzysu migracyjnego, w drodze ustawy zawieszenia biegu terminów za załatwianie spraw cudzoziemców,

4) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 p.p.s.a. § 1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 1, ust. 3 oraz ust. 4 ustawy o pomocy poprzez uwzględnienie skargi, będące rezultatem niezastosowania wyż. cyt. przepisów ustawy o pomocy, podczas gdy skarga winna była zostać oddalona.

Mając na uwadze powyższe zarzuty Wojewoda wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. co do punktów 1, 2 i 4 oraz rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie w ww. zakresie (art. 188 p.p.s.a.), a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną cudzoziemka wniosła o oddalenie tej skargi oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

W pierwszym rzędzie wskazać należy – podobnie jak Sąd pierwszej instancji – na przyjmowaną już w podobnych sprawach argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności w wyrokach z 19 maja 2025 r. o sygn.: II OSK 2931/24, II OSK 2744/24, II OSK 2919/24, II OSK 2920/24 (https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query), w których stwierdzono, że istnieją podstawy, aby uznać, że art. 100d ustawy o pomocy nie może być stosowany od 1 lipca 2024 r.

W przywołanym orzecznictwie uznano, że kolejne, czwarte przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania. Innymi słowy, przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na mocy art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2024 r. nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C z 2007 r. nr 303, poz. 1). Oczywistość tego naruszenia wbrew zarzutom obrazy przepisów Konstytucji zawartym w skardze kasacyjnej, uzasadniała zastosowanie tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności i w konsekwencji odmowę zastosowania ww. przepisu ustawy zmieniającej. Dodać przy tym trzeba, że kwestia zgodności art. 100d (i obowiązującego wcześniej art. 100c) ustawy o pomocy z ww. przepisami Konstytucji budziła wątpliwości w orzecznictwie niektórych wojewódzkich sądów administracyjnych już od dnia wejścia tej ustawy w życie (por. np. wyroki: WSA w Gdańsku z 10 października 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 142/24, WSA w Poznaniu z 29 lutego 2024 r. sygn. akt IV SAB/Po 191/23, WSA we Wrocławiu z 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SAB/Wr 439/23).

W konsekwencji stwierdzić należy, że w aktualnym orzecznictwie NSA jest zdania, iż oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy, należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r.

Przyjmując słuszność tego stanowiska, należy zauważyć, że cudzoziemka złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w dniu 10 kwietnia 2024 r. Następnie 29 kwietnia 2024 r. wniosła ponaglenie, a 6 maja 2025 r. skargę do WSA w Gliwicach.

Zaznaczyć należy, że termin wydania decyzji w niniejszej sprawie określał art. 112a ust. 1 u.c., a zatem podstawowy termin na rozpoznanie wniosku wynosił 60 dni. Jednakże do 30 czerwca 2024 r. termin na załatwienie wniosku cudzoziemki nie biegł (art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy). Tym samym w okresie od złożenia wniosku do 30 czerwca 2024 r. nie doszło do bezczynności organu. Z kolei w odniesieniu do okresu od 1 lipca 2024 r., kiedy to termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemce wnioskowanego zezwolenia rozpoczął bieg stwierdzić należy, że z akt sprawy nie wynika aby decyzja w sprawie wniosku została wydana przed jego upływem. Co więcej nie została ona również wydana na dzień wydania zaskarżonego wyroku. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w sprawie zachodziła bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Skoro WSA w Gliwicach prawidłowo uwzględnił skargę na bezczynność ze względu na bezskuteczny upływ terminu na załatwienie wniosku, to konsekwentnie – nie mając informacji o wydaniu decyzji na dzień wydania wyroku – zasadnie zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Na koniec dostrzec należy, że jakkolwiek organ bez wątpienia nie dochował terminu rozpoznania wniosku strony, to zwłoka ta była w znacznym stopniu spowodowana pozostawaniem Wojewody w przekonaniu o skuteczności przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na mocy kolejnych nowelizacji tego przepisu. W tej sytuacji zasadnie WSA w Gliwicach stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Podsumowując, w świetle powyższych rozważań należy przyjąć, że Sąd pierwszej instancji, orzekając w dniu 22 października 2025 r., nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów uwzględniając skargę na bezczynność i zobowiązując Wojewodę do załatwienia sprawy w zakreślonym terminie.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego (punkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.