Izobutan z Rosji i powiązania dostawcy z podmiotem sankcyjnym. Sąd oddalił skargę importera na karę 545 463 zł

Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku decyzją z dnia 21 stycznia 2026 r. nr 318000-CZC1.4355.50.2025JG nałożył na firmę P. z siedzibą w Białymstoku (dalej jako: spółka, skarżąca) karę pieniężną w wysokości 510 223,00 zł za naruszenie polegające na niedopełnieniu obowiązku zamrożenia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych lub zakazu udostępniania środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych, określonego w art. 2 rozporządzenia 269/2014, oraz niestosowanie się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia 269/2014 wobec podmiotu wpisanego na listę, o której mowa w art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego tj. naruszenie określone w art. 6 ust 1 pkt 1 i pkt 3 wcześniej powołanej ustawy poprzez zgłoszenie do procedury dopuszczenia do obrotu towarów objętych zgłoszeniami:

1. MRN [...] z dnia 15 sierpnia 2025 r.,

2. MRN [...] z dnia 23 sierpnia 2025 r.,

3. MRN [...] z dnia 26 sierpnia 2025 r.

4. LRN [...] z dnia 1 września 2025 r. (odmowa przyjęcia zgłoszenia).

Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, zaskarżoną do tut. sądu decyzją z dnia 14 kwietnia 2026 r. nr 2001-IOC.4355.4.2026, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że w dniach 15 sierpnia 2025 r., 23 sierpnia 2025r., 26 sierpnia 2025 r. w Oddziale Celnym w Siemianówce skarżąca złożyła zgłoszenia celne do procedury dopuszczenie do obrotu i wprowadzenie do obrotu krajowego towarów, których przywóz łączy się z koniecznością zapłaty podatku VAT albo podatku akcyzowego i objęcie ich procedurą składu podatkowego (4500) towar określony jako: węglowodór alifatyczny: ISO-BUTAN. W zgłoszeniach celnych zadeklarowano, że krajem pochodzenia towaru jest Rosja. Do przedmiotowych zgłoszeń celnych załączono m.in. faktury sprzedaży oraz kolejowe dokumenty przewozowe SMGS. W zgłoszeniach celnych jako eksporter został wskazany podmiot: I. FZ-LLC ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Towar został zaklasyfikowany do kodu CN/TARIC: 290110 00 00 obejmującego: węglowodory alifatyczne, nasycone.

W wyniku podjętych przez organ celny weryfikacji ww. zgłoszeń celnych przed zwolnieniem towaru powzięto podejrzenie, że doszło do naruszenia przepisów art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. z dalej w skrócie: "ustawa sankcyjna"). Podejrzenie podyktowane było tym, że firma P. kupuje towar od firmy I. FC-LLC zarejestrowanej w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, która z kolei kupuje towar od O. Sprzedawcą towaru dla P. jest rosyjska firma G. która z kolei produkuje gaz z surowców dostarczanych przez rosyjskie przedsiębiorstwo Ł. powiązane z rosyjskim przedsiębiorstwem N. – wpisanym na listę sankcyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej w skrócie: "MSWiA"). Ponadto w zestawieniu udziałowców N. widnieje polska firma E. Sp. z o.o. z K., która również jest wpisana na listę sankcyjną MSWiA.

Mając na uwadze podejrzenie naruszenia sankcji podmiotowych Oddział Celny w Siemianówce ww. pismami przesłał dokumentację dot. ww. zgłoszeń celnych do dalszego postępowania, a towary ujęte w przedmiotowych zgłoszeniach celnych zostały zwolnione do wnioskowanej procedury celnej.

W dniu 1 września 2025 r. w Oddziale Celnym w Siemianówce skarżąca złożyła kolejne zgłoszenie celne do procedury dopuszczenia do obrotu i wprowadzenia do obrotu krajowego towarów, których przywóz łączy się z koniecznością zapłaty podatku VAT albo podatku akcyzowego i objęcie ich procedurą składu podatkowego (4500) towar określony jako: węglowodór alifatyczny: ISO-BUTAN, któremu nadano numer własny dokumentu LRN nr [...] i zadeklarowano, że krajem pochodzenia towaru jest Rosja. Do przedmiotowego zgłoszenia celnego załączono m.in. fakturę sprzedaży oraz kolejowe dokumenty przewozowe SMGS. W zgłoszeniu celnym jako eksporter został wskazany podmiot: I. FZ-LLC ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

W wyniku podjętej przez organ celny weryfikacji ww. zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru, powzięto podejrzenie, że doszło do naruszenia przepisów art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy sankcyjnej. W przedmiotowej sprawie schemat transakcji dokonywanej pomiędzy poszczególnymi podmiotami w łańcuchu dostaw był taki sam jak w ww. zgłoszeniach; w których oddział celny zwolnił towar do wnioskowanej procedury celnej; informując jednocześnie o podejrzeniu naruszenia sankcji podmiotowych nałożonych w związku z agresją Rosji na Ukrainę.

Mając na uwadze podejrzenie naruszenia sankcji podmiotowych organ odmówił przyjęcia zgłoszenia celnego, a towar ujęty w przedmiotowym zgłoszeniu celnym nie został zwolniony do wnioskowanej procedury celnej i w dniu 11 września 2025 r. został wywieziony poza obszar celny UE.

Pismem z dnia 17 listopada 2025 r. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku zawiadomił importera o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zakazu określonego w art. 6 ust. 1 ustawy sankcyjnej.

Organ odwoławczy odwołując się do rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających, przypomniał, że zastosowanie sankcji za naruszenie obowiązków i zakazów określonych w tym rozporządzeniu wynika bezpośrednio z ich treści. Kara za naruszenie wprowadzonych rozporządzeniem nr 269/2014 została określona w przepisach krajowych, tj. w ustawie sankcyjnej z dnia 13 kwietnia 2022 r., w której wprowadzono możliwość stosowania środków ograniczających określonych m.in. w rozporządzeniu Rady (UE) nr 269/2014 w stosunku do osób i podmiotów umieszczonych na tworzonej na gruncie prawa krajowego liście osób lub podmiotów, odrębnej od załącznika I do ww. rozporządzenia. Dalej organ odwołał się do treści art. 6 ust 1 ww. ustawy określającego podstawy nałożenia kary pieniężnej.

Następnie odwołując się do stanu faktycznego sprawy podkreślił, że w dniach 15, 23, 26 sierpnia oraz 1 września 2025 r. importer - skarżąca działając przez przedstawiciela bezpośredniego – A. SP.J. dokonała zgłoszeń celnych towarów w postaci węglowodorów alifatycznych: ISO-BUTANU, do procedury dopuszczenia do obrotu i wprowadzenia do obrotu krajowego towarów, których przywóz łączy się z koniecznością zapłaty podatku VAT albo podatku akcyzowego i objęcie ich procedurą składu podatkowego. W przedmiotowych zgłoszeniach celnych zadeklarowano, że eksporterem towaru jest I. FZ-LLC ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Towary objęte powyższymi zgłoszeniami celnymi zostały nadane w Federacji Rosyjskiej (jako państwo wysyłki wskazano: Rosja) na warunkach dostawy CPT Siemianówka, które oznaczają, że sprzedający dostarcza towary i przenosi ryzyko na kupującego przez przekazanie ich przewoźnikowi zaangażowanemu przez sprzedającego lub przez dostawę towarów.

Na podstawie przeprowadzonej weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego, organ celny stwierdził istniejące zależności i powiązania pomiędzy występującą w łańcuchu dostaw spółką O., a wpisanym na listę sankcyjną MSWiA - decyzją z dnia 25 kwietnia 2022 r. - rosyjskim przedsiębiorstwem N. Jak wynika z ww. decyzji w stosunku do podmiotu N.; Federacja Rosyjska zastosowano: (a) zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (zwanego dalej: "rozporządzeniem 269/2014"); będących własnością; pozostających w posiadaniu; pozostających w faktycznym władaniu lub pod kontrolą N.; w pełnym zakresie; (b) zakaz udostępniania N. lub na jego rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzeniem 269/2014; (c) zakaz świadomego i umyślnego udziału w działaniach; których celem lub skutkiem jest ominięcie środków wskazanych w lit. a i b. Powyższa decyzja została zamieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej i zaczęła obowiązywać od dnia 26 kwietnia 2022 r.

Dyrektor IAS stwierdził istniejące zależności i powiązania pomiędzy występującą w łańcuchu dostaw spółką U., a wpisanym na listę sankcyjną MSWiA podmiotem N. Organ wskazał, że spółka Ł. jest podmiotem w pełni zależnym od spółki N. (obecnie P.). Jak wynika bowiem z zebranych w sprawie materiałów dowodowych surowiec z którego wytworzony jest importowany towar pochodził z kompleksu przetwarzania i przeładunku kondensatu gazowego U., zlokalizowanego w miejscowości W., w obwodzie leningradzkim Federacji Rosyjskiej. Z informacji opublikowanych na oficjalnej stronie internetowej P. (wpisanej jako N. w liście sankcyjnej MSWiA) wynika, że tzw. "C." stanowi element działalności operacyjnej tego podmiotu. Kompleks jest opisany jako instalacja służąca do frakcjonowania stabilnego kondensatu gazowego oraz eksportu produktów petrochemicznych. P. wskazuje, że kompleks umożliwia spółce wysyłkę produktów naftowych o wartości dodanej na rynki międzynarodowe oraz że jego funkcjonowanie ulepszyło logistykę i obniżyło koszty transportu spółki N.. Sformułowania te jednoznacznie wskazują, że kompleks U. jest częścią infrastruktury operacyjnej P.. Tożsamość prawna podmiotu N. z obecnie funkcjonującym pod nazwą P. nie budzi wątpliwości. Ponadto zmiana nazwy z OAO na PAO, dokonana na podstawie reformy rosyjskiego prawa spółek, stanowi kontynuację bytu prawnego tej samej osoby prawnej. Tym samym ograniczenia wynikające z wpisu na listę sankcyjną znajdują pełne zastosowanie do podmiotu P. jako bezpośredniego następcy pod tą samą identyfikacją podatkową. Ł. jest podmiotem operującym w miejscu funkcjonowania kompleksu U. i wykonującym działalność odpowiadającą funkcjom tego kompleksu, a sam kompleks stanowi część infrastruktury P..

Jak podkreślił organ odwoławczy, zestawienie źródeł dowodowych prowadzi do spójnego wniosku, że U. jest spółką zależną P., a kompleks U, stanowi infrastrukturę operacyjną tego podmiotu. Bezsprzecznie surowiec wykorzystany do produkcji importowanego towaru pochodził z kompleksu U,, a zatem pochodził z infrastruktury należącej i kontrolowanej przez P., podmiotu wpisanego do wykazu sankcyjnego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej.

Organ odwoławczy uznał jednocześnie, że skarżąca jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, działający w skali hurtowej i dokonujący importu produktów petrochemicznych, miała obiektywną możliwość oraz obowiązek ustalenia, że: kompleks U. jest częścią infrastruktury P., operatorem kompleksu jest spółka Ł., a P. znajduje się na polskiej liście sankcyjnej. Tym bardziej, że dane o kompleksie U. są publicznie dostępne, nie wymagają specjalistycznych narzędzi ani dostępu do danych niepublicznych. Dane rejestrowe Ł. są jawne - Rejestr SPARK lnterfax zawiera m.in: nazwę spółki z oznaczeniem "N.", adres odpowiadający lokalizacji kompleksu, profil działalności zgodny z funkcją kompleksu. Ponadto artykuły prasowe i analizy potwierdzają, że kompleks U. jest własnością P. Spółka, jako duży polski importer, działający jako profesjonalny uczestnik rynku, miał obiektywną możliwość ustalenia, że kompleks U. jest częścią infrastruktury P. Importer powinien był zatem przewidzieć, że import towaru, który został wyprodukowany z surowców z tego kompleksu stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy sankcyjnej. Powyższe wskazuje zatem na świadomy i umyślny udział firmy skarżącej w działaniach w celu ominięcia środków ograniczających nałożonych na spółkę P.. Skarżąca nie zastosowała się do ograniczeń wynikających z zawartego w art. 6 ust. 1 pkt. 3 ustawy zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem było ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 wobec podmiotu wpisanego na krajową listę sankcyjną. Zatem działalność importera bez wątpienia stanowiła obejście nałożonych sankcji na podmiot, który zgodnie z decyzją MSWiA został wpisany na polską listę sankcyjną.

Dokonując wymiaru kary organ nawiązał do dyrektyw zawartych w art. 189d k.p.a. i stwierdził, że waga i okoliczności naruszenia prawa w przedmiotowej sprawie są znaczne. Skarżąca, jako profesjonalny podmiot mogła i powinna mieć wiedzę, że jeden z kontrahentów uczestniczących w łańcuchu dostaw importowanych przez nią towarów, jest podmiotem w pełni zależnym od podmiotu wpisanego na polską listę sankcyjną. Dokonywanie importów towarów w omawianym łańcuchu dostaw wyraźnie wskazuje na chęć ominięcia ustanowionych zakazów i czerpania korzyści majątkowych z prowadzonej działalności. Tym samym strona dopuściła się czynności stanowiących obejście zakazów nałożonych na spółkę N., czyniąc to w sposób świadomy i celowy. Celem nałożenia na spółkę N., sankcji było bezpośrednie zmniejszenie zysków firmy rosyjskiej i ograniczenie transferu funduszy do podmiotów ulokowanych w Rosji. Ponadto egzekwowanie przepisów dotyczących sankcji nałożonych na Rosję w związku z agresją na Ukrainę stanowi ważny interes publiczny, bowiem jest istotnym elementem wspólnotowej polityki gospodarczej wymierzonej w działania Rosji.

Odnośnie przesłanki częstotliwości naruszania zakazu oraz uprzedniego ukarania, w następstwie którego ma być nałożona kara organ wyjaśnił, że prowadzone postępowanie nie jest jedynym postępowaniem dotyczącym obejścia ustanowionych sankcji wobec skarżącej. Decyzją z dnia 14 listopada 2025 r. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Białymstoku odstąpił bowiem od nałożenia kary pieniężnej na stronę oraz pouczył ją o obowiązku przestrzegania przepisów art. 2 ust 2 Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014, w związku z przedstawieniem w Oddziale Celnym w Koroszczynie do odprawy towaru w postaci: izobutan, klasyfikowanego do kodu CN 290110, z krajem pochodzenia - Rosja. Uzasadniając powód odstąpienia od nałożenia kary Naczelnik wskazał, że skarżąca nigdy wcześniej nie dopuściła się podobnego naruszenia. Ponadto po stwierdzonym naruszeniu strona dobrowolnie podjęła działania w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, a towar został powrotnie wywieziony na Białoruś. Ponadto organ, w oparciu o posiadane dane, potwierdził oświadczenia strony, że za towar nie została dokonana płatność. Organ zwrócił dodatkowo uwagę, że decyzją nr 318000-CZC1.4355.35.2025.JG z dnia 29 grudnia 2025 r. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 545 463,00 zł za naruszenie zakazu określonego w ww. artykule, poprzez zgłoszenie 8. wskazanych w decyzji zgłoszeń celnych do procedury dopuszczenia do obrotu z okresu od 2 kwietnia 2025 r. do 18 kwietnia 2025 r.

Organ dokonał także analizy sytuacji finansowej skarżącej spółki i stwierdził, że w badanym okresie dochód J. S., właściciela firmy P. wzrósł, a jego sytuacja materialna jest dobra. W 2024 r. osiągnął dochód w wysokości 8 589 630,23 zł. Na podstawie tak przeprowadzonej analizy ustalono wysokość administracyjnej kary pieniężnej na kwotę 510 223,00 zł, co stanowi równowartość 50% zafakturowanej wartości towarów objętych przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi.

Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Waga popełnionego naruszenia prawa nie jest znikoma, a znaczna biorąc pod uwagę cel wprowadzonych środków ograniczających w konsekwencji zbrojnej napaści Rosji na Ukrainę. Importer, pomimo obiektywnej możliwości powzięcia wiedzy o powiązaniach jednego z kontrahentów łańcucha dostaw zaimportowanych towarów z podmiotem umieszczonym na liście sankcyjnej MSWiA, w sposób nieprzerwany wielokrotnie dokonał zgłoszeń celnych importowych towarów z Rosji, w których występował ten sam schemat łańcucha dostaw, a co za tym idzie należy uznać, że świadomie obchodził sankcje nałożone na podmiot N., czyniąc je nieskutecznymi.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając w całości decyzję Dyrektora IAS skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła jej naruszenie:

I. Przepisów prawa materialnego poprzez dopuszczenie się przez organ:

1. zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań jako ogólnej zasady prawa unijnego oraz art. 8 § 2 k.p.a. poprzez nałożenie kar za trzy zgłoszenia celne, w odniesieniu do których organ uprzednio podjął decyzję o dopuszczeniu towaru do obrotu, bez powołania się na jakiekolwiek nowe dowody lub okoliczności nieznane organowi w momencie zwolnienia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu.

2. niewłaściwego zastosowania art. 2 ust. 2 Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (dalej: "Rozporządzenie 269/2014"), w sytuacji, w której organ nie wykazał, aby doszło do udostępnienia środków finansowych lub zasobów gospodarczych na rzecz osoby, podmiotu lub organu wymienionego w załączniku I do Rozporządzenia 269/2014, w szczególności wobec braku ustalenia, że jakiekolwiek środki finansowe zostały przekazane producentowi towaru lub innemu podmiotowi objętemu sankcjami.

3. błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowanie art. 2 ust. 1 Rozporządzenia 269/2014, polegające na nieuprawnionym rozszerzeniu zakresu podmiotowego i przedmiotowego przewidzianych w nim środków ograniczających przez przyjęcie, że transakcja dokonana przez skarżącą skutkowała udostępnieniem środków finansowych lub zasobów gospodarczych podmiotowi objętemu sankcjami.

II. Przepisów postępowania poprzez dopuszczenie się przez organ:

1. art. 138 §1 pkt 1) w zw. art. 189d w zw. z art. 107 i art. 11 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji, w której nie przedstawiono uzasadnienia przesłanek w oparciu, o które została określona wysokości nałożonej kary administracyjnej.

2. art. 189d pkt 1 i 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez oparcie wymiaru kary na uproszczonej analizie sytuacji ekonomicznej skarżącej oraz przyjęcie, że wielokrotność importów świadczy o umyślnym i powtarzalnym naruszaniu zakazu, co doprowadziło do ustalenia kary ponad poziom uzasadniony prawidłowo ustalonymi okolicznościami sprawy.

3. art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie jako argumentu przemawiającego za nałożeniem kary, podczas gdy przepis ten może stanowić podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary biorąc pod uwagę częstotliwość naruszeń w sytuacji, gdy skarżąca nie została prawomocnie ukarana żadną administracyjną karą pieniężną.

4. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie istotnych okoliczności przemawiających na korzyść strony, w szczególności dotyczących braku podmiotów sankcyjnych w łańcuchu dostaw, braku udostępnienia środków na rzecz podmiotu sankcyjnego tj. N..

5. art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego, ograniczenie się do analizy wybranych dokumentów oraz zaniechanie ustalenia kluczowych okoliczności, w tym przepływu środków finansowych w ramach transakcji oraz adresata ewentualnych płatności.

6. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegającą na uznaniu potwierdzenia płatności pomiędzy rafinerią a wytwórcą surowca za dowód naruszenia przepisów sankcyjnych, mimo że dokumenty te nie potwierdzają udostępnienia środków finansowych ani zasobów gospodarczych podmiotom objętym sankcjami, oraz poprzez wyciągnięcie wniosków pozostających w oczywistej sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

7. art. 7a oraz art. 81a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść strony występujących w sprawie wątpliwości co do zakresu zastosowania art. 2 ust. 2 Rozporządzenia 269/2014, w szczególności w zakresie pojęcia "kontroli" oraz "pośredniego udostępnienia środków finansowych".

8. art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w sytuacji, gdy analogiczne transakcje były wcześniej akceptowane przez organy celne, w tym poprzez dopuszczenie towarów do obrotu na podstawie identycznego materiału dowodowego, co uzasadniało po stronie spółki usprawiedliwione przekonanie o legalności jej działań.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że UCS, rozpatrując trzy pierwsze zgłoszenia celne dotyczące przywozu spornego towaru dysponował pełną wiedzą o strukturze transakcji, tożsamości sprzedawcy oraz łańcuchu dostaw. Dokumenty złożone do zgłoszeń celnych oraz w trakcie kontroli przeprowadzonej przez UCS tj. faktury dokumentujące zakup, świadectwa pochodzenia, dokumenty potwierdzające powiązania handlowe (wyciągi z właściwych rejestrów handlowych), czy potwierdzenia płatności na rzecz dostawcy skarżącej były elementem akt sprawy już na etapie rozpatrywania każdego z trzech zgłoszeń, na podstawie których UCS dokonał zwolnienia towaru i dopuścił do obrotu na terytorium UE.

Według korespondencji e-mail pomiędzy agencją celną działającą w imieniu skarżącego, a funkcjonariuszami Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku, zgłoszenia i dokumenty z nimi związane były przedmiotem weryfikacji tego organu, począwszy od pierwszego z czterech zgłoszeń objętych decyzją. UCS każdorazowo wydawał decyzję o dopuszczeniu towaru do obrotu w dniach 15 sierpnia 2025 r., 23 sierpnia 2025 r. oraz 26 sierpnia 2025 r. Należało więc wnioskować, że UCS w wyjaśnionym przez siebie stanie faktycznym uznał za zasadne zwolnić towar do dopuszczenia do obrotu i tym samym potwierdził skarżącej prawidłowość zgłoszeń, jako nienaruszających przepisów nakładających sankcje na obrót z Rosją i Białorusią.

Skarżący powołał się dodatkowo na treść art. 201 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 269, str. 1 z póżn. zm.), wywodząc, że organ celny przy wydawaniu każdego komunikatu o dopuszczeniu towaru do obrotu jest formalnie i prawnie zobowiązany do weryfikacji, czy nie zachodzi zakaz wynikający z obowiązujących przepisów, w tym z rozporządzeń sankcyjnych, a zatem również z art. 2 Rozporządzenia 269/2014. Dopuszczenie towaru do obrotu nie jest zatem czynnością techniczną ani milczącym przyzwoleniem, tylko formalnym aktem administracyjnym organu państwowego, potwierdzającym, że wszystkie przesłanki przywozu zostały zbadane i spełnione, w tym brak zakazów i ograniczeń wynikających z prawa unijnego. Skarżąca, otrzymawszy kolejne komunikaty celne zwalniające towar wydane przez ten sam organ, w oparciu o dokumenty dotyczące tego samego dostawcy i tej samej struktury transakcji miała podstawy, aby kontynuować przywóz towaru na terytorium Polski w przekonaniu, że dotychczasowe nabycia były i są zgodne z obowiązującymi przepisami, w tym z reżimem sankcyjnym wynikającym z Rozporządzenia 269/2014. Skarżąca nie mogła więc spodziewać się, że organ, który trzykrotnie zaakceptował tę samą strukturę transakcji, przy czwartym zgłoszeniu uznają za naruszającą sankcje i jednocześnie wstecznie zakwalifikuje przywóz ze wszystkich zgłoszeń jako naruszenie Rozporządzenia 269/2014.

Dalej skarżąca wskazała, że nadmierne rozszerzanie łańcucha podmiotów podlegających weryfikacji o podmioty, które nie występują w łańcuchu dostawy, ale są producentem surowca, który został tak przerobiony, że w rozumieniu przepisów celnych nabrał on pochodzenia kraju producenta, stanowi nadużycie przepisów ustawy sankcyjnej i Rozporządzenia 269/2014. Wskazano przy tym, że bezpośredni kontrahent skarżącej tj. I. FC-LLC i jego podmiot powiązany tj. O. nie były podmiotami należącymi do grupy N., nie pozostawały pod jej kontrolą oraz nie były z nią powiązany kapitałowo ani organizacyjnie. Organ nie wykazał, aby w związku z transakcją zawartą przez skarżącą doszło do przekazania jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych podmiotowi objętemu sankcjami. Grupa N. nie otrzymała od Skarżącej żadnych środków pieniężnych, towarów ani usług. Jedyną okolicznością, na której organ opiera swoje rozstrzygnięcie, jest ustalenie, że towar posiadany przez dostawcę skarżącej był na wcześniejszym etapie elementem w procesie produkcyjnym grupy N.. Surowiec ten został jednak przetworzony w rafinerii, a dopiero produkt uzyskany w wyniku tego procesu był następnie przedmiotem obrotu w łańcuchu dostaw i został zakupiony przez skarżącą. W konsekwencji związek pomiędzy podmiotem objętym sankcjami, a gazem nabytym przez skarżącą miał charakter wyłącznie historyczny i technologiczny, a nie gospodarczy czy prawny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja nakładająca na skarżącą Spółkę (będącą następcą prawnym P.) karę pieniężną wysokości 510.223 zł za naruszenie polegające na niedopełnieniu obowiązku zamrożenia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych lub zakazu udostępniania środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych, określonego w art. 2 rozporządzenia 269/2014 oraz niestosowanie się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia 269/2014 wobec podmiotu wpisanego na listę, o której mowa w art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego tj. naruszenie określone w art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy sankcyjnej poprzez zgłoszenie do procedury dopuszczenia do obrotu towarów objętych zgłoszeniami: dnia 15 sierpnia 2025 r., z dnia 23 sierpnia 2025 r., z dnia 26 sierpnia 2025 r. oraz z dnia 1 września 2025 r. (odmowa przyjęcia zgłoszenia).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy ustalony przez organy stan faktyczny uzasadniał przyjęcie, że skarżąca spółka P. Sp. z o.o. (następca prawny P.) jak profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego zajmujący się sprzedażą hurtową paliw stałych, ciekłych, gazowych oraz produktów pochodnych, wytwarzaniem paliw gazowych (przedmiot działalności wynikający z odpisu KRS), dopuściła się naruszenia środków ograniczających ustanowionych w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014, a w konsekwencji czy zasadne było zastosowanie wobec niej art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy sankcyjnej.

Przed dokonaniem takiej oceny w pierwszej kolejności należało określić charakter i zakres norm sankcjonowanych tym przepisem oraz przesłanek uzasadniających wymierzenie takiej kary.

I tak, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy osoba lub podmiot, które w stosunku do osoby lub podmiotu wpisanych na listę nie dopełniają obowiązku zamrożenia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych lub zakazu udostępniania środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych, określonego m.in. w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r., podlegają karze pieniężnej. Z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wynikają z kolei, że karze podlega podmiot, który nie stosuje się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia 269/2014. Stosownie zaś do treści art. 6 ust. 2 tej ustawy karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego, w drodze decyzji, w wysokości do 20 000 000 zł.

Przy czym, jak stanowi art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej, lista osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki, o których mowa w art. 1, jest prowadzona przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Lista jest publikowana w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Lista zawiera oznaczenie osoby lub podmiotu, wobec których stosuje się środki, o których mowa w art. 1, wraz z rozstrzygnięciem, który z tych środków ma do nich zastosowanie. Jest to krajowa lista sankcyjna, odrębna względem listy osób i podmiotów wskazanych w rozporządzeniu nr 269/2014.

Z zestawienia powyższych regulacji wynika, że przepisy ustawy sankcyjnej stanowią podstawę krajowej odpowiedzialności za naruszenie obowiązków wynikających z prawa Unii Europejskiej. Dla zastosowania art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy konieczne jest zatem ustalenie naruszenia obowiązku wynikającego z art. 2 rozporządzenia 269/2014, natomiast w przypadku art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy konieczne jest ustalenie udziału strony w działaniach stanowiących obejście środków ograniczających w rozumieniu art. 9 tego rozporządzenia.

Przepis art. 2 ust. 1 rozporządzenia 269/2014 stanowi, że zamraża się wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze będące własnością, pozostające w posiadaniu, w faktycznym władaniu lub pod kontrolą osób, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia. Z kolei art. 2 ust. 2 tego rozporządzenia ustanawia zakaz udostępniania takim osobom lub podmiotom, jak również na ich rzecz, bezpośrednio lub pośrednio, jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych.

Przy czym, jak stanowi art. 1 lit. d) tego rozporządzenia, pojęcie "zamrożenie środków finansowych" oznacza zapobieganie wszelkim ruchom tych środków finansowych, ich przekazywaniu, zmianom, wykorzystaniu, udostępnianiu, lub dokonywaniu nimi transakcji w jakikolwiek sposób, który powodowałby jakąkolwiek zmianę ich wielkości, wartości, lokalizacji, własności, posiadania, charakteru, przeznaczania lub dowolną inną zmianę, która umożliwiłaby korzystanie z nich, w tym zarzadzanie portfelem. W art. 1 lit. g) ww. rozporządzenia zdefiniowano też pojęcie "środki finansowe" jako aktywa finansowe i dowolnego rodzaju korzyści, między innymi: (i) gotówkę, czeki, roszczenia pieniężne, weksle, przekazy pieniężne i inne instrumenty płatnicze; (ii) depozyty złożone w instytucjach finansowych lub innych podmiotach, salda na rachunkach, wierzytelności i zobowiązania dłużne; (iii) papiery wartościowe i papiery dłużne w obrocie publicznym lub niepublicznym, w tym akcje i udziały, certyfikaty papierów wartościowych, obligacje, weksle, warranty, skrypty dłużne, kontrakty na instrumenty pochodne; (iv) odsetki, dywidendy lub inne przychody z aktywów oraz wartości narosłe z aktywów lub wygenerowane przez te aktywa; (v) kredyty, tytuły do przeprowadzania kompensat, gwarancje, gwarancje należytego wykonania umów lub inne zobowiązania finansowe; (vi) akredytywy, konosamenty, dokumenty poświadczające nabycie; oraz (vii) dokumenty poświadczające udział w środkach finansowych lub zasobach finansowych.

Brzmienie powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości, że art. 2 rozporządzenia 269/2014 ma zastosowanie nie tylko w przypadku bezpośredniego przekazania środków finansowych podmiotowi umieszczonemu w załączniku I do rozporządzenia 269/2014. Zakaz obejmuje również udostępnienie środków lub zasobów gospodarczych na rzecz takiego podmiotu, a więc także sytuacje, w których rzeczywisty skutek gospodarczy określonej transakcji prowadzi do uzyskania przez podmiot sankcjonowany korzyści majątkowej. Konstrukcja ta ma przeciwdziałać sytuacji, w której formalne wykorzystanie podmiotu trzeciego prowadziłoby do osiągnięcia przez podmiot objęty sankcjami korzyści gospodarczej, która w przypadku bezpośredniej transakcji byłaby niedopuszczalna. Dlatego też, zdaniem sądu, nie można oceniać zgodności zachowania danego podmiotu - przedsiębiorcy z art. 2 rozporządzenia 269/2014 wyłącznie przez pryzmat tego, kto formalnie występował jako sprzedawca lub odbiorca płatności. Jeżeli z materiału dowodowego wynika, że pomimo wielostopniowej konstrukcji transakcji środki finansowe związane z nabyciem towaru ostatecznie zasiliły majątek podmiotu objętego sankcjami, okoliczność ta stanowi istotny element oceny, czy doszło do pośredniego udostępnienia środków finansowych lub zasobów gospodarczych na rzecz tego podmiotu. W przeciwnym razie skuteczność art. 2 ust. 2 rozporządzenia mogłaby być w łatwy sposób podważona przez wykorzystanie kolejnych podmiotów występujących formalnie w łańcuchu dostaw lub płatności.

Dla przypisania stronie naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy sankcyjnej konieczne jest jednak wykazanie związku pomiędzy zachowaniem strony, a konkretnym środkiem finansowym lub zasobem gospodarczym objętym zakazem określonym w art. 2 rozporządzenia 269/2014. Innymi słowy konieczne jest ustalenie, że określony środek finansowy lub zasób gospodarczy należał do tego podmiotu, pozostawał w jego posiadaniu, faktycznym władaniu lub pod jego kontrolą albo że został mu – bezpośrednio lub pośrednio - udostępniony, względnie udostępniony na jego rzecz.

Odrębną podstawę odpowiedzialności, jak wskazano już wyżej, stanowi art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy sankcyjnej. Przepis ten implementuje na poziomie krajowym odpowiedzialność za naruszenie zakazu obejścia środków ograniczających ustanowionego w art. 9 rozporządzenia 269/2014. Zgodnie z tym przepisem (w jego zmienionej wersji wprowadzonej rozporządzeniem Rady (UE) 2024/1739 z dnia 24 czerwca 2024r.) zakazuje się świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie środków określonych w art. 2 rozporządzenia, w tym poprzez uczestniczenie w takich działaniach bez rozmyślnego dążenia do celu lub skutku, ale ze świadomością, że takie uczestniczenie może mieć ten cel lub skutek, i akceptowanie takiej możliwości. Przepis ten jasno zatem stanowi, że zakaz obejmuje również udział w takich działaniach w sytuacji, gdy uczestnik nie zmierza w sposób zamierzony do osiągnięcia celu lub skutku obejścia, lecz ma świadomość, że jego udział może prowadzić do takiego celu lub skutku i akceptuje tę możliwość.

W motywach rozporządzenia 2024/1739, które zmieniło art. 9 ust. 1 rozporządzenia 269/2014 wskazano, że miała ona doprecyzować, iż wymóg wiedzy i zamiaru jest spełniony nie tylko wówczas, gdy uczestnik celowo dąży do obejścia środków ograniczających, ale także wtedy, gdy jest świadomy możliwości wystąpienia takiego skutku i akceptuje tę możliwość. W świetle powyższego nie można aktualnie utożsamiać braku zamiaru bezpośredniego obejścia sankcji z brakiem odpowiedzialności na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy sankcyjnej. Dla przypisania naruszenia wystarczające może być ustalenie, że strona, uczestnicząc w określonej transakcji, miała świadomość, iż jej działanie może prowadzić do obejścia zakazu ustanowionego w art. 2 rozporządzenia 269/2014, a mimo to zaakceptowała tę możliwość i kontynuowała transakcję.

Z analizy przywołanych regulacji prawnych wynika, że sankcyjnej odpowiedzialności administracyjnej za niestosowanie się do środków ograniczających wprowadzonych w art. 2 rozporządzenia 269/2014 podlegają nie tylko podmioty znajdujące się na liście sankcyjnej, sporządzonej w oparciu o przepisy ustawy sankcyjnej, ale też podmioty, które nie stosują się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków ograniczających określonych w unijnym rozporządzeniu 269/2014. Z tego też względu w okolicznościach niniejszej sprawie ustaleniu podlegało nie tylko pochodzenie surowca wykorzystywanego do produkcji importowanego towaru w postaci ISO-BUTANU, lecz także odtworzenie przepływu środków finansowych oraz ustalenie okoliczności pozwalających na ocenę świadomości skarżącej Spółki jako importera ww. towaru. W ocenie sądu orzekające w kontrolowanej sprawie - organy w sposób dostateczny ustaliły wszystkie te elementy. Po pierwsze, ustaliły pochodzenie surowca oraz jego związek z podmiotem umieszczonym na krajowej liście sankcyjnej, po drugie rzeczywisty przepływ środków finansowych i wykazały, że środki związane z transakcją ostatecznie trafiły do tego podmiotu. Prawidłowo ustalono też okoliczności dotyczące charakteru działalności skarżącej Spółki, jej profesjonalnego statusu oraz dostępności informacji dotyczących podmiotu sankcjonowanego.

W sprawie niesporne jest, że skarżąca jako importer w dniach 15, 23, 26 sierpnia oraz 1 września 2025 r. dokonała zgłoszeń celnych towarów w postaci ISO-BUTANU do procedury dopuszczenia do obrotu i wprowadzenia do obrotu krajowego towarów, których przywóz łączy się z koniecznością zapłaty podatku VAT albo podatku akcyzowego i objęcie ich procedurą składu podatkowego. Towary objęte powyższymi zgłoszeniami celnymi zostały nadane w Federacji Rosyjskiej. W przedmiotowych zgłoszeniach celnych zadeklarowano, że bezpośrednim eksporterem towaru jest I. FZ-LLC ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Na podstawie przeprowadzonej weryfikacji przyjętych zgłoszeń celnych, organy stwierdził natomiast (czego na żadnym etapie nie zakwestionowała skarżąca Spółka), że I. FZ-LLC zakupiła towar od O., a sprzedawcą towaru dla O. jest rosyjska firma G. Podmiot ten z kolei wyprodukował sprowadzony przez skarżącą Spółkę - ISO-BUTAN z surowców dostarczanych przez rosyjskie przedsiębiorstwo Ł. powiązane z rosyjskim przedsiębiorstwem N. – wpisanym na listę sankcyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie decyzji z dnia 25 kwietnia 2022 r.

W toku prowadzonego postępowania organy wykazały też istniejące zależności i powiązania pomiędzy występującą w łańcuchu dostaw spółką U., a wpisaną na listę sankcyjną MSWiA – spółką N.. Podkreślono, że spółka Ł. jest podmiotem w pełni zależnym od spółki N. (obecnie P.). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego (uzupełnionego dodatkowo na etapie postępowania odwoławczego) wynikało ponadto, że surowiec z którego wytworzony jest importowany towar pochodził z kompleksu przetwarzania i przeładunku kondensatu gazowego U., zlokalizowanego w miejscowości W., w obwodzie leningradzkim Federacji Rosyjskiej. Na podstawie informacji opublikowanych na oficjalnej stronie internetowej P. (wpisanej jako N. w liście sankcyjnej MSWiA) ustalono z kolei, że tzw. "U." stanowi element działalności operacyjnej tego podmiotu. Kompleks jest opisany jako instalacja służąca do frakcjonowania stabilnego kondensatu gazowego oraz eksportu produktów petrochemicznych. P. wskazuje, że kompleks umożliwia spółce wysyłkę produktów naftowych o wartości dodanej na rynki międzynarodowe oraz że jego funkcjonowanie ulepszyło logistykę i obniżyło koszty transportu spółki N. Zestawiając powyższe informacje organy trafnie przyjęły, że kompleks U. jest częścią infrastruktury operacyjnej P., a tożsamość prawna podmiotu N. z obecnie funkcjonującym pod nazwą P. nie budzi wątpliwości. Ustaleń tych na żadnym etapie postępowania nie podważyła też skarżąca. W zaskarżonej decyzji prawidłowo też podkreślono, że zmiana nazwy z OAO na PAO, dokonana na podstawie reformy rosyjskiego prawa spółek, stanowi kontynuację bytu prawnego tej samej osoby prawnej. Tym samym ograniczenia wynikające z wpisu na listę sankcyjną znajdują pełne zastosowanie do podmiotu P. jako bezpośredniego następcy pod tą samą identyfikacją podatkową. Ł. jest podmiotem operującym w miejscu funkcjonowania kompleksu U. i wykonującym działalność odpowiadającą funkcjom tego kompleksu, a sam kompleks stanowi część infrastruktury P.

Z zestawienia przywołanych źródeł dowodowych, przedstawionych szczegółowo na stronach 11-13 zaskarżonej decyzji, wynika niezaprzeczalna konkluzja, że podmiot Ł. jest spółką zależną P., a kompleks U. stanowi infrastrukturę operacyjną tego podmiotu. Niekwestionowane jest również, że surowiec wykorzystany do produkcji importowanego towaru w postaci ISO-BUTANU pochodził z kompleksu U., a zatem z infrastruktury należącej i kontrolowanej przez P., podmiotu wpisanego do wykazu sankcyjnego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej.

Oczywiście, rację ma pełnomocnik skarżącego, że samo ustalenie pochodzenia surowca towaru od podmiotu sankcjonowanego nie przesądza jeszcze o naruszeniu art. 2 ust. 1 lub ust. 2 rozporządzenia. Należy bowiem odróżnić fakt pochodzenia określonego surowca od sytuacji, w której środki finansowe lub zasoby gospodarcze podmiotu objętego sankcjami pozostają w posiadaniu, faktycznym władaniu lub pod kontrolą tego podmiotu albo zostają mu udostępnione. Dlatego też w okolicznościach niniejszej sprawie fundamentalne znaczenie miało ustalenie, że środki finansowe związane z transakcją, mimo zastosowania pośrednich ogniw, ostatecznie trafiły do Ł., a przez to, że jest to spółka całkowicie zależna od P. - podmiotu wpisanego na listę sankcyjną, ostatecznie do tego podmiotu.

Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika dość jednoznacznie, że agencja celna działająca w imieniu P., na żądanie organu celnego, który dokonywał weryfikacji przedmiotowych zgłoszeń celnych, przedłożyła szereg dokumentów w szczególności wyciągi z rejestrów handlowych poszczególnych podmiotów występujących w łańcuchu dostaw, a także potwierdzenia płatności dokonywane pomiędzy tymi podmiotami. Ponadto w samej skardze pełnomocnik skarżącej przyznał, że agencja celna działająca w imieniu P. przedstawiła organowi w dniu 18 sierpnia 2025r. potwierdzenie zapłaty dokonane przez N., a w dniu 20 sierpnia 2025r. potwierdzenie płatności za towar pomiędzy P., a I. FZ-LLC.

W konsekwencji skoro z materiału dowodowego wynika, że konstrukcja łańcucha dostaw i płatności prowadziła do przekazania N., tj. spółce całkowicie zależnej od wpisanego na listę sankcyjną, tj. P. - korzyści ekonomicznej, to należy ocenić ją w świetle wyraźnie przewidzianego w art. 2 ust. 2 zakazu udostępniania środków finansowych lub zasobów gospodarczych także pośrednio i na rzecz podmiotu objętego sankcjami. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżąca Spółka jako importer nie pozostawała w bezpośrednim stosunku umownym ze spółką zależną podmiotu wpisanego na listę sankcyjna. Dla zastosowania art. 2 ust. 2 rozporządzenia znaczenie ma bowiem, co zostało już zaakcentowane powyżej, także pośrednie udostępnienie środków lub zasobów oraz rzeczywisty skutek gospodarczy transakcji.

Skoro organ wykazał związek pomiędzy działaniem skarżącej Spółki polegającym na przekazaniu przez nią środków finansowych, a ich ostatecznym uzyskaniem przez podmiot całkowicie zależny od sankcjonowanego – P., a ustalenia te znajdują oparcie w dokumentach finansowych i handlowych, to przyjąć należy, że spełnione zostały przesłanki pozwalające na przypisanie jej naruszenia art. 2 rozporządzenia 269/2014, a w konsekwencji art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy sankcyjnej.

W ocenie sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy zachodziły też podstawy do przypisania skarżącej Spółce odpowiedzialności na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy sankcyjnej. W tym miejscu należy przypomnieć, że w aktualnym brzmieniu art. 9 ust. 1 rozporządzenia 269/2014 zabroniony jest nie tylko świadomy i umyślny udział w działaniach, których przedmiotem lub skutkiem jest obchodzenie zakazów ustanowionych w rozporządzeniu, ale że zakaz obejmuje również udział w takich działaniach w sytuacji, gdy uczestnik nie zmierza w sposób zamierzony do osiągnięcia celu lub skutku obejścia, lecz ma świadomość, że jego udział może prowadzić do takiego celu lub skutku i akceptuje tę możliwość.

Jak wykazano już wyżej, w świetle tej regulacji nie można zatem utożsamiać braku zamiaru bezpośredniego obejścia sankcji z brakiem odpowiedzialności na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy. Dla przypisania naruszenia wystarczające jest bowiem ustalenie, że strona, uczestnicząc w określonej transakcji, miała świadomość, iż jej działanie może prowadzić do obejścia zakazu ustanowionego w art. 2 rozporządzenia 269/2014, a mimo to zaakceptowała tę możliwość i kontynuowała transakcję. Podmiot uczestniczący w takiej transakcji powinien zatem zachować zasadę należytej staranności.

W ocenie sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał na przyjęcie, że skarżąca Spółka nie była jedynie nieświadomym uczestnikiem transakcji, której skutkiem ubocznym okazało się przekazanie korzyści podmiotowi całkowicie zależnemu od podmiotu wpisanego na listę sankcyjną. W realiach niniejszej sprawy szczególne znaczenie ma status skarżącej jako profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego. Skarżąca nie dokonywała bowiem jednorazowej, przypadkowej czynności nabycia towaru, lecz prowadziła działalność gospodarczą w zakresie importu gazu, w tym ISO-BUTANU. Okoliczność ta ma znaczenie przy ocenie, czy w konkretnych okolicznościach sprawy strona mogła pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że przeprowadzana przez nią transakcja pozostaje poza zakresem środków ograniczających. Jak trafnie podkreślił organ odwoławczy w zaskarżonym rozstrzygnięciu od profesjonalnego importera produktu, którego obrót jest przedmiotem szczegółowych regulacji gospodarczych i celnych, można wymagać odpowiednio podwyższonego poziomu staranności przy ustalaniu rzeczywistego pochodzenia towaru (jak też surowców użytych do jego produkcji), jego producenta, dostawców oraz podmiotów uczestniczących w łańcuchu płatności. Nie chodzi przy tym o nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku uzyskania absolutnej pewności co do wszystkich elementów wielostopniowego łańcucha dostaw. Istotne jest natomiast to, czy w konkretnych okolicznościach istniały dostępne i obiektywnie możliwe do wykorzystania źródła informacji pozwalające na ustalenie okoliczności istotnych z punktu widzenia sankcji. W niniejszej sprawie ustalono, że informacje dotyczące powiązania dostawcy surowca z podmiotem wpisanym na krajową listę sankcyjną były publicznie dostępne. Nie zachodziła zatem sytuacja, w której rzeczywiste pochodzenie surowca było obiektywnie niemożliwe do ustalenia albo wymagało podjęcia czynności pozostających poza racjonalnymi możliwościami profesjonalnego importera. Brak wiedzy skarżącej Spółki o tych okolicznościach nie był zatem następstwem obiektywnej niemożności ich ustalenia. Był on następstwem zaniechania podjęcia czynności weryfikacyjnych, mimo że informacje relewantne z punktu widzenia sankcji były – jak wykazał organ - publicznie dostępne. Nie można przy tym podzielić stanowiska autora skargi jakoby powołanie się przez skarżącą na brak wiedzy o pochodzeniu surowca wyłączało możliwość przypisania jej naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy sankcyjnej. Przeciwnie, w świetle obecnego brzmienia art. 9 ust. 1 rozporządzenia 269/2014 istotne jest ustalenie, czy uczestnik transakcji, posiadając określone informacje i możliwości ich uzyskania, świadomie zaakceptował ryzyko, że jego działanie może skutkować obejściem środków ograniczających.

W ocenie sądu, rację ma organ II instancji, że skarżąca Spółka jako profesjonalny importer posiadała zarówno doświadczenie zawodowe, jak i możliwość zweryfikowania informacji dotyczących kontrahentów oraz pochodzenia surowca – sprowadzonego towaru w postaci ISO-BUTANU. Zarówno bowiem informacja o powiązaniu (organizacyjno - właścicielskim) podmiotu dostarczającego surowce, tj. N. z P., jak i informacja o wpisaniu P. na krajową listę sankcyjną, były dostępne publicznie.

Oczywiście nie zawsze każda "niedostateczna weryfikacja kontrahenta" jest równoznaczna z "świadomym i umyślnym" udziałem w obchodzeniu sankcji. Konieczne jest wykazanie dodatkowych okoliczności pozwalających przyjąć, że zaniechanie nie miało charakteru przypadkowego, lecz stanowiło element świadomego podjęcia lub kontynuowania transakcji mimo istniejącego ryzyka. W niniejszej sprawie takimi okolicznościami są, jak trafnie podkreślono w zaskarżonej decyzji, profesjonalny charakter działalności skarżącej Spółki (działającej w skali hurtowej i dokonującej importu produktów petrochemicznych), przedmiot prowadzonej przez nią działalności, możliwość uzyskania informacji o podmiocie zależnym od podmiotu sankcjonowanego i podmiocie sankcjonowanym, publiczna dostępność tych informacji, brak obiektywnych przeszkód w ich uzyskaniu, a przede wszystkim ustalony przez organ – potwierdzony pośrednio w samej skardze - rzeczywisty przepływ środków finansowych, które ostatecznie trafiły do spółki całkowicie zależnej od pomiotu objętego sankcjami, a w ten sposób ostatecznie do tego podmiotu.

Ponadto organ, co istotne w okolicznościach przedmiotowej spawy, oprócz szczegółowo opisanego powiązania pomiędzy występującą w łańcuchu dostaw spółką Ł., a podmiotem wpisanym na krajową listę sankcyjną, przytoczył też wyjaśnienia Komisji Europejskiej, która w swojej opinii z dnia 8 czerwca 2021 r. w sprawie art. 2 ust 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 (C(2021)4223) -- k. 481-485 akt administracyjnych) wskazała wprost, że udostępnienie środków finansowych lub zasobów gospodarczych niewskazanemu podmiotowi, który znajduje się w posiadaniu lub pod kontrolą wskazanej osoby bądź wskazanego podmiotu lub organu, oznacza pośrednie udostępnianie ich tym ostatnim. Jak stwierdzono w odpowiedzi na zadane pytanie, jeżeli podmiot jest kontrolowany przez wskazaną osobę, powiązana transakcja prowadzi ostatecznie do pośredniego udostępnienia środków finansowych lub zasobów gospodarczych wskazanej osobie. Komisja wyjaśniła, że każda inna konkluzja oznaczałaby, że przepisy art. 2 ust. 2 rozporządzenia 269/2014 mogłyby być obchodzone poprzez tworzenie, w państwach członkowskich lub w państwach trzecich spółek będących jedynie przykrywką umożliwiającą pośrednie przekazanie środków finansowych lub zasobów gospodarczych wskazanym osobom lub podmiotom za pośrednictwem podmiotu kontrolowanego przez te ostatnie.

W takim układzie faktycznym zasadne było przyjęcie, że skarżąca Spółka co najmniej miała świadomość możliwości wystąpienia skutku polegającego na obejściu środków ograniczających i zaakceptowała tę możliwość. Taki stan rzeczy odpowiada zaś przesłance świadomego i umyślnego udziału w działaniach, o której mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia 269/2014, a w konsekwencji uzasadniał zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy sankcyjnej i nałożenie na Spółkę kary pieniężnej.

Odnosząc się do grupy zarzutów dotyczących naruszenia art. 189d k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oparcie wymiaru kary na uproszczonej analizie sytuacji ekonomicznej skarżącej oraz przyjęcie, że wielokrotność importów świadczy o umyślnym i powtarzalnym naruszaniu zakazu, należy zauważyć, że bezsprzecznie ustawodawca dał organom dosyć dużo swobody w zakresie wymiaru kary - przewidując, że karę pieniężną organ nakłada w drodze decyzji, w wysokości do 20 000 000 zł. Co oczywiste nie oznacza to, że wysokość tej kary organ może ustalać dowolnie. W takim przypadku obowiązujące przepisy przewidują swego rodzaju "bezpieczniki", mające zapobiegać niczym nieskrępowanemu, dowolnemu działaniu organu w tym aspekcie. Chodzi tu o dyrektywy wymiaru kary zawarte w wymienionym przepisie kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem sądu, nałożona kara, choć obiektywnie wysoka, mieści się w granicach przewidzianych prawem. Organ przedstawił przekonującą argumentację uzasadniającą jej wysokość w kontekście dyrektyw o których mowa w art. 189d k.p.a. W regulacji tej przewidziano, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: (1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia; (2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara; (3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe; (4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa; (5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa; (6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła; (7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.

Analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji sąd stwierdza, że wymierzając karę pieniężną uwzględniono wagę i okoliczności naruszenia prawa, częstotliwość naruszania zakazów, umyślność i świadomość podejmowanych działań, stopień przyczynienia się do powstania naruszeń, zachowanie spółki w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, wartość towarów zgłoszonych do procedury celnej. Każdy z tych elementów mających wpływ na wysokość kary został przekonująco umotywowany, czego wyraz znalazł się w motywach skarżonego rozstrzygnięcia. Argumentację organu, zrelacjonowaną we wstępnej, historycznej części uzasadnienia sąd w pełni aprobuje. Uwzględniono też, że jest to kolejne naruszenie. Wcześniej wobec skarżącej Spółki została wydana decyzja Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku nr 318000-CZC1.4355.25.2025.JG z dnia 14 listopada 2025 r. o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej na podmiot P., ul. [...] dokonujący przedstawienia towaru klasyfikowanego do kodu CN 290110 w postaci: ISO-Butan oraz pouczeniu o obowiązku przestrzegania przepisów art. 2 ust. 2 Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających w związku z przedstawieniem w Oddziale Celnym w Koroszczynie do odprawy towaru w postaci: izobutan, klasyfikowanego do kodu CN 290110, z krajem pochodzenia Rosja. Uzasadniając powód odstąpienia od nałożenia kary organ wskazał na fakt, iż firma P. nigdy wcześniej nie dopuściła się podobnego naruszenia. Ponadto po stwierdzonym naruszeniu Spółka dobrowolnie podjęła działania w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa.

W dniu 29 grudnia 2025r. została wydana też kolejna decyzja nr 318000-CZC1.4355.35.2025JG nakładająca na podmiot: P. karę pieniężną w wysokości 545.463 za naruszenie zakazu określonego w art. 2 ust. 2 Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających, poprzez zgłoszenie towaru do procedury dopuszczenia do obrotu zaewidencjonowanego pod numerem: 1. MRN [...] z dnia 02.04.2025 r., 2. MRN [...] z dnia 04.04.2025r., 3. MRN [...] z dnia 06.04.2025r., 4. MRN [...] z dnia 08.04.2025 r., 5. MRN [...] z dnia 09.04.2025r., 6. MRN [...] z dnia 13.04.2025r., 7. MRN [...] z dnia 13.04.2025 r., 8. MRN [...] z dnia 18.04.2025 r.

Zaskarżona decyzja była zatem trzecią decyzją wydaną wobec skarżącego podmiotu. Przy wymiarze kary przeanalizowano też dochody Spółki w ostatnich latach (2022 r. - dochód 7 169 748,55 zł, 2023 r. - dochód 4 797 576,30 zł, 2024 r. - dochód 8 589 630,23 zł). Ponadto wykazano, że kara została wymierzona w wysokości 50 % wartości towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu, tj. 510 223,00 zł. Okoliczność, że nałożona kara stanowi 50 % wartości towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu - nie świadczy o niewłaściwym zastosowaniu dyrektyw wymiaru kary, w szczególności, że na rozprawie w dniu 3 września 2026r. pełnomocnik organu wprost wykazał, że nałożona kara została ustalona na zasadzie stopniowania. W przypadku pierwszej decyzji – odstąpiono od wymierzenia kary, w przypadku drugiej (decyzji z dnia 29 grudnia 2025 r.) – wymierzono skarżącej Spółce karę w wysokości 25% wartości zgłoszonych do procedury - towarów. W konsekwencji w zaskarżonej decyzji (będącej z kolei już trzecią decyzją) wymierzono karę w wysokości 50% wartości zgłoszonych do procedury towarów. Powyższe przekonuje sąd, że wysokość nałożonej kary nie została nałożona dowolnie. Mając na względzie całokształt przedstawionych w decyzji okoliczności, w szczególności znaczną wagę naruszenia - stojącą w oczywistej opozycji do celu ustanowienia określonych unijnych środków w związku ze zbrojną napaścią Rosji na Ukrainę, należy uznać że wymierzona kara – wbrew zarzutom skargi – nie została wymierzona ponad uzasadniony poziom. Tym bardziej, co zaakcentował organ w odpowiedzi na skargę, że skarżący od wielu lat zajmuje się importem gazu i powinny być mu znane wszystkie przepisy dotyczące obrotu tego typu towarem przywożonym z Rosji.

Organ analizował też w okolicznościach przedmiotowej sprawy kwestię odstąpienia od wymierzenia kary dochodząc ostatecznie do trafnego wniosku, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Po pierwsze, waga naruszenia prawa w przedmiotowej sprawie nie jest znikoma, mając na względzie cel wprowadzonych środków ograniczających w konsekwencji zbrojnej napaści Rosji na Ukrainę. Odnośnie zaś przesłanki zaprzestania naruszania prawa podkreślono, że importer pomimo obiektywnej możliwości powzięcia wiedzy o powiązaniach jednego z kontrahentów łańcucha dostaw zaimportowanych towarów z podmiotem umieszczonym na liście sankcyjnej MSWiA, w sposób nieprzerwany wielokrotnie dokonał zgłoszeń celnych importowych towarów z Rosji, w których występował ten sam schemat łańcucha dostaw, a co za tym idzie należy uznać, że świadomie obchodził sankcje nałożone na podmiot N., czyniąc je pośrednio nieskutecznymi.

Nałożenie kary na skarżącą Spółkę było zatem prawidłowe i w warstwie podstaw do jej zastosowania i w odniesieniu do kryteriów przyjętych do ustalenia jej wysokości, stąd też za niezasadne sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 189d pkt 1 i 2 w związku z art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.

Wspomnieć przy tym trzeba, że w przypadku kontrolowania przez sąd decyzji nakładającej pieniężną karę administracyjną, sąd ma obowiązek zbadać jej legalność zarówno w zakresie przesłanek faktycznych (zaistnienie naruszenia prawa), jak i zastosowania przepisów kompetencyjnych upoważaniających do nałożenia kary administracyjnej. Sąd administracyjny nie kontroluje wszakże wysokości nałożonej kary, jeśli mieści się ona w ustawowo określonych ramach kwotowych, a jednocześnie jest ona zgodna z ustawowymi dyrektywami nałożenia kary. Z tego względu sąd nie ocenia, czy kara administracyjna nałożona została na skarżącego w odpowiedniej wysokości (por. WSA z Warszawie z 27 kwietnia 2021 r., VII SA/Wa 1965/20; dostępne w CBOSA). Nałożona kara, choć obiektywnie wysoka, mieści się w granicach przewidzianych prawem, a nadto winna być uznana za skuteczną, proporcjonalną i odstraszającą (por. druk nr 2131. Rządowy projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego). Skoro organ przy nakładaniu kary obowiązany jest kierować się szczególnymi przesłankami wynikającymi z przepisów k.p.a. i do tych przesłanek rzeczywiście odnosi się w decyzji, a zbadanie ich nie budzi wątpliwości, co koresponduje z wysokością nałożonej kary, to sąd nie ma podstaw, by ją zakwestionować (tak też: WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 26 lutego 202r., II SA/Bk 688/24, CBOSA)

Na uwzględnienie nie zasługiwały też zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. powiązane z wadliwym w ocenie strony wymiarem kary. Sąd ocenia, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, pozwala na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji należy uznać za skrupulatne, logiczne i pełne, niepozostawiające wątpliwości co do stanowiska organu.

Odnosząc się zaś po pozostałych zarzutów skargi sąd uznał, że one również nie zasługują na uwzględnienie.

Przede wszystkim niezasadny jest zarzut naruszenia zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań jako ogólnej zasady prawa unijnego oraz art. 8 § 2 k.p.a. poprzez nałożenie kar za trzy zgłoszenia celne, w odniesieniu do których organ uprzednio podjął decyzję o dopuszczeniu towaru do obrotu, bez powołania się na jakiekolwiek nowe dowody lub okoliczności nieznane organowi w momencie zwolnienia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu. W tym zakresie zgodzić się należy z organem odwoławczym, że naruszenie tej zasady w praktyce dotyczy sytuacji, gdy w stosunku do tego samego podmiotu i takich samych okolicznościach organy władzy publicznej podejmują odmienne rozstrzygnięcia, co skutkuje brakiem zaufania obywateli do instytucji publicznych. Z taką sytuacją bez wątpienia nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, zwolnienie towaru do wnioskowanej procedury celnej stanowi czynność materialno-techniczną, której celem jest zapewnienie prawidłowego przebiegu obrotu towarowego, a nie rozstrzygnięcie co do zgodności transakcji z przepisami prawa, w szczególności przepisami sankcyjnymi. Czynność ta nie przesądza o ocenie legalności towaru, ani o braku naruszenia przepisów krajowych lub unijnych. Samo dopuszczenie do procedury celnej oznacza jedynie, że dopełniono formalności celnych (np. złożono zgłoszenie, przedstawiono dokumenty i zabezpieczono należności przywozowe). Organy celne weryfikują towar głównie pod kątem podatkowym i taryfowym, co nie wyklucza, że towar może naruszać inne przepisy. W niniejszej sprawie na etapie przyjęcia zgłoszenia celnego organ dysponował informacjami, które - choć budziły uzasadnione wątpliwości co do zgodności transakcji z przepisami sankcyjnymi, to wymagały pogłębionej analizy dowodowej – weryfikacji, zatem samo zwolnienie towaru do procedury celnej (w stosunku do trzech pierwszych zgłoszeń) nie mogło stworzyć po stronie skarżącej uzasadnionego przekonania, że organ odstąpi od prowadzenia postępowania w sprawie naruszenia przepisów ustawy sankcyjnej. Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a., nie oznacza bowiem – wbrew oczekiwaniom strony skarżącej - związania organu czynnościami materialno-technicznymi takimi jak zwolnienie towaru do wnioskowanej procedury celnej.

W ocenie sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 7a k.p.a. oraz art. 81a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść strony występujących w sprawie wątpliwości co do zakresu zastosowania art. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 w szczególności w zakresie pojęcia "kontroli" oraz "pośredniego udostępnienia środków finansowych". Otóż, trafnie organ wywodzi, że wbrew przekonaniu pełnomocnika skarżącej Spółki w przedmiotowej sprawie nie występują wątpliwości co do treści normy prawnej, ani też wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, które organ rozstrzygnął na niekorzyść strony skarżącej. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania potwierdza bowiem w sposób wystarczający, że w przypadku opisanych na wstępie niniejszego uzasadnienia -zgłoszeń do procedury dopuszczenia do obrotu towarów objętych zgłoszeniami, doszło do pośredniego udostępnienia środków finansowych podmiotowi objętemu sankcjami. Skarżący jako doświadczony importer mógł przypuszczać i akceptował to, że płatność za sprowadzany przez niego towar w postaci ISO-BUTANU, pomimo iż przed dokonaniem importu był przedmiotem wielu transakcji, zostanie ostatecznie udostępniona spółce całkowicie zależnej od podmiotu objętego sankcjami, a tym samym temu podmiotowi.

Z uwagi na to, że sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji, skarga podlegała oddaleniu. Z tych też przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Anna Bartłomiejczuk Małgorzata Roleder Elżbieta Lemańska