Budynek gospodarczy wbrew planowi miejscowemu. Sąd utrzymał nakaz rozbiórki

W dniu 18 września 2024 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej: PINB, organ I instancji) wpłynęło pismo mieszkańców wsi [...] z informacją, że na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...] trwa budowa budynku bez wymaganego pozwolenia. Do skargi załączono dokumentację fotograficzną z budowy przedmiotowego obiektu.

Dnia 24 września 2024 r. w sprawie zostało wszczęte postępowanie w sprawie. Ustalono, że właścicielem działki o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości Z. jest M. F., natomiast właścicielami działki o numerze ewidencyjnym [...] są B. F. oraz W. F..

W ramach postępowania organ pozyskał informację (pismo Starosty [...] z dnia 1 października 2024 r.), że z zasobów archiwalnych starostwa wynika, że M. F. w dniu 7 grudnia 2015 r. dokonał zgłoszenia robót budowlanych obejmujących budowę parterowego budynku gospodarczego o powierzchni 35 m2 na działce o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości Z.. W odpowiedzi na ww. zgłoszenie Starosta w Z. decyzją, znak: [...] z dnia 28 grudnia 2015 r. wniósł sprzeciw z uwagi na niezgodność inwestycji z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy U., zatwierdzającego uchwałą Rady Gminy w U., znak; [...] z dnia [...] ogłoszoną w Dz. U. Województwa [...]nr [...] z dnia [...] pod poz.[...] , zmienioną uchwałą Rady Gminy w U. nr [...] z dnia [...] r., ogłoszoną w Dz. U. Województwa [...] z dnia [...] poz.[...] .

W dniu 22 października 2024 r. PINB przeprowadził oględziny na działce o nr [...] w miejscowości Z., na okoliczność budowy budynku. Powyższe oględziny wykazały, iż na terenie działki o numerze [...] znajduje się parterowy budynek o konstrukcji szkieletowej usytuowany na betonowych bloczkach, posiada dwuspadowy dach kryty blachą trapezową. Zewnętrzne ściany budynku są wykonane z płyty paździerzowej bez ocieplenia, dach budynku posiada rynny, a wody opadowe systemem rynien i rur spustowych spływają na własny nieutwardzony teren działki. W budynku brak stropu, wewnątrz stwierdzono komin z pełnej cegły, brak urządzenia grzewczego. Ponadto w budynku przechowuje się siano, ziemniaki, drewno po zakończonej budowie budynku, kosiarkę oraz narzędzia ogrodnicze. Budynek posiada wymiary 5,04 m x 7,04 m, wysokość pod kalenicę 5,05 m, do okapu 3,30 m. Okazano stałe punkty geodezyjne i ustalono, że budynek jest usytuowany do północnej granicy od 6,15 m do 4,35 m, z kolei do pozostałych granic w znacznie większej odległości. Według oświadczenia inwestora roboty budowlane rozpoczęto i zakończono w 2024 roku. Inwestor wskazał, iż: "(...) budynek został wybudowany jako związany z produkcją rolną w oparciu o art. 29 ust. 2 pkt 33 Pr. bud. Jego wielkość i kształt nawiązuje do wielu innych budynków gospodarczych, które stoją na tym przysiółku. W dniu 12 października 2024 roku budynek wydzierżawił rolnik, który obecnie przechowuje w budynku siano i ziemniaki. (...) Inwestor jest świadomy, że zgłaszał w 2015 r. budowę budynku gospodarczego jednak dokonywał tego na innej podstawie prawnej, a otrzymany sprzeciw opiera się na podstawie prawnej, która już istnieje, MPZP, który obowiązywał do 2020 roku." Wykonano dokumentację fotograficzną.

W dniu 6 listopada 2024 r. do PINB wpłynął przekazany przez Wójta Gminy U. wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy U. znak: [...] z dnia [...] znak: [...] z dnia 10 sierpnia 2023 r., znak [...] z dnia 26 września 2023 roku. Według zapisu obowiązującego planu działka o numerze ewidencyjnym [...] znajduje się w jednostce z.R.7- tereny rolne, dla których ustalono zakaz zabudowy z wyjątkiem określonych w ust. 3. ti. dopuszcza się wyłącznie lokalizacje miedzy innymi urządzeń służących wyłącznie produkcji rolniczej odpowiednio do przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych, z wykluczeniem budynków. Dodatkowo wskazano, iż ww. działka znajduje się w granicy strefy "K" ochrony krajobrazu kulturowego, granicy obszaru Natura 2000 oraz granicy [...] Parku Krajobrazowego".

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2024, znak: [...] wstrzymał inwestorowi M. F. roboty budowlane przy budynku gospodarczym na działce o numerze ewidencyjnym [...] w Z. oraz ustalił obowiązek zabezpieczenia terenu przed dostępem osób trzecich. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ instancji a następnie tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 15 maja 2025 roku, o sygn. akt II SA/GI 304/25 oddalił skargę inwestora, w której ten ostatni domagał się stwierdzenia nieważności postanowień organów obu instancji.

Pismem z dnia 30 września 2025 roku PINB poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy oraz złożenia wyjaśnień w sprawie. Z uprawnienia skorzystała pełnomocniczka B. F.

Decyzją nr [...] z dnia 27 października 2025 roku, znak: [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Pb nakazał inwestorowi – M. F. rozebrać budynek gospodarczy usytuowany na dz, nr [...] w Z..

Odwołanie od tej decyzji złożył inwestor M. F. i wniósł o; "1. stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 nieważności skarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa art. 51 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a także art. 10 k.p.a., ewentualnie o; 2. uchylenie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. skarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego i umorzenie postępowania w całości, a z ostrożności procesowej, ewentualnie o; 3. uchylenie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi pierwszej instancji". Zarzucił organowi administracji:

- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 40 § 2 k.p.a. - tj. nie poinformowano pełnomocnika strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów,

- ograniczenie się wyłącznie do analizy pisma Wójta Gminy U. z dnia 6 listopada 2024 roku, w którym stwierdzone zostało, że działka strony położona jest na terenie, gdzie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w którym przedmiotowa działka znajduje się w jednostce z.R.7 - tereny rolne, dla których ustalono zakaz zabudowy, z wyjątkiem m.in. urządzeń służących wyłącznie produkcji rolniczej, z wyłączeniem budynków, z pominięciem rozważania m.in.:

a) stanowiska Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...] w K. - Oddział Biura w Z. sporządzonego po kontroli terenu w dniu 20 września 2024 r., z którego wynika, że w dniu kontroli nie stwierdzono na tym terenie gatunków roślin lub zwierząt chronionych, jednakże teren ten potencjalnie stanowi miejsce siedliskowe rzadkich gatunków i w celu określenia wpływu ww. inwestycji na środowisko przyrodnicze należałoby wykonać odpowiednią ekspertyzę dostosowaną do fenologii poszczególnych gatunków, a w szczególności stanowiących przedmioty ochrony ww. obszarów Natura 2000,

b) że w momencie ustanawiania obszaru prawnie chronionego, w pobliżu działki skarżącego nie przebiegała droga asfaltowa, która obecnie jest intensywnie używana, a użytkowanie drogi może negatywnie wpływać na roślinność chronioną także na działce skarżącego, co czyni zasadnym sporządzenie ekspertyzy, o której mowa w powyżej,

c) w sąsiedztwie działki strony wytyczono ponad 60 działek budowlanych na których już powstają budynki mieszkalne i gospodarcze, w tym budynki mieszkalne nadające się do zamieszkania całorocznego w związku z dopuszczeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zabudowy siedliskowej dla rolników,

d) wzniesiona blisko granicy z działką skarżącego na działce sąsiadującej nr [...] w Z. budowla ziemna owalna o powierzchni ok. 280 m2,

e) niewyjaśnienie czy przedmiotowy budynek gospodarczy jest w budowie czy też został ukończony,

f) brak obiektywizmu Wójta Gminy U., który decyzją z dnia 18 listopada 2024 roku nałożył na stronę karę administracyjną za usunięcie z działki [...] w Z. drzewa bez wymaganego zgłoszenia, która to decyzja została uchylona decyzją SKO w [...] z dnia 13 stycznia 2025 roku,

g) pominięcie w toku postępowania współdziałania, w szczególności z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w K. wobec stanowiska zajętego przez Zespół Parków Krajobrazowych Województwa [...] w K. - Oddział Biura w Z. po kontroli terenu w dniu 20 września 2024 r.,

f) dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego, co w szczególności odnosi się do pominięcia stanowiska Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...] w K. - Oddział Biura w Z sporządzonego po kontroli terenu w dniu 20 września 2024 r. oraz całkowitego zignorowania zmian w sąsiedztwie działki strony w postaci licznej nowej zabudowy oraz powstania drogi asfaltowej, po której odbywa się intensywny ruch samochodów.

Odwołanie tożsamej treści złożyli również W. F. i B. F.. Dnia 16 stycznia 2026 r. do ŚWINB wpłynęły zarzuty pełnomocnika M. F. dotyczące przesłania przez organ odwoławczy stronom w dniu 31 grudnia 2025 roku zawiadomienia z art. 10 k.p.a., w sytuacji gdy organ odwoławczy dysponował wyłącznie odwołaniem M. F. oraz W. F., natomiast nie zebrał żadnych dowodów ani materiału w niniejszej sprawie. Wskazano również, że w sytuacji, gdy ŚWINB ograniczy się tylko do zawiadomienia z dnia 31 grudnia 2025 r., będzie to oznaczało, iż powyższe zawiadomienie zostało wystosowane do strony jedynie dla pozoru zachowania zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Z kolei dnia 10 lutego 2026 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo B. F., w którym podniesiono, że zaskarżona decyzja została wydana 8 miesięcy po upływie 2 miesięcznego terminu od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących przedmiotowego budynku. Ponadto ponownie poinformowano, iż na działce nr [...] w Z. znajduje się budynek inwentarski, który został wybudowany poza liniami rozgraniczającymi obszaru zabudowy zagrodowej, określonego symbolem z.R.M.16 obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla tego obszaru.

Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną obecnie decyzją utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazał, że PINB przyjął prawidłową podstawę swojego rozstrzygnięcia, art. 50 ust. 1 oraz 51 ustawy Prawo budowlane. Podkreślił, że z uwagi na treść art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy, organy nadzoru budowlanego posiadają kompetencję do prowadzenia postępowania naprawczego, określonego w art. 50-51 pr. bud., gdy wykonane prace budowlane, chociażby nie wymagały pozwolenia na budowę bądź dokonania zgłoszenia, w sposób istotny odbierają od warunków określonych w przepisach.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż jeśli na terenie rolnym obowiązuje zakaz zabudowy, a mimo to wybudowano tam budynek, stanowi to naruszenie przepisów prawa miejscowego, takich jak miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP). W takiej sytuacji doszło do istotnego odstępstwa od przepisów, co uzasadnia zastosowanie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. W niniejszym przypadku jakikolwiek rodzaj budynków pozostaje w sprzeczności z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy U. znak: [...] z dnia 10 września 2022 roku, znak: [...] z dnia 10 sierpnia 2022 r., znak; [...] z dnia 26 września 2023 roku, co zostało potwierdzone pismem Wójta Gminy U., które wpłynęło do organu I instancji w dniu 6 listopada 2023 r. Powyższe stanowi o konieczności orzeczenia rozbiórki przedmiotowego budynku, gdyż nie może on być doprowadzony do stanu zgodnego z prawem. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że:

- wniosek M. F. złożony w Urzędzie Gminy U. dot. zmiany obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego nie przesądza o zmianie ww. planu, gdyż jest to zdarzenie przyszłe i niepewne,

- upływ 2 miesięcznego terminu, określonego w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego nie daje podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego, gdyż prowadziłoby to do zalegalizowania budynku (tu organ przytoczył bogate orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdzające tę tezę),

- stanowisko Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...] w K. - Oddział Biura w Z. sporządzonego po kontroli terenu w dniu 20 września 2024 r., jak również decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia 6 czerwca 2025 roku, znak: [...] - nie wiążą organów nadzoru budowlanego.

- zarzut nieuwzględnienia tego, że w momencie ustanawiania obszaru prawnie chronionego, w pobliżu działki skarżącego nie przebiegała droga asfaltowa, nie ma związku ze sprawą,

- w sprawie nie naruszono art. 10 § 1 k.p.a. Tu organ przytoczył tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. II SA/Ke 192/25 w którym wyjaśniono, że: "Dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących, jej praw, i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 KPA ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy."

Skargę na tę decyzję złożył M. F. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domaga się w niej: uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji, ewentualnie również I instancji i umorzenia postępowania administracyjnego, gdyż zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzuca organowi II instancji:

1) naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymaniu w mocy w całości skarżonej decyzji organu I instancji, pomimo naruszenia przez ten organ przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przed organem II instancji wobec pozornego jedynie zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie, gdyż w dniu 31 grudnia 2025 r. do akt sprawy nie wpłynęły nawet wszystkie odwołania, nie zgromadzono żadnego materiału dowodowego i pomimo domagania się przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z dnia 12 stycznia 2026 r. zawiadomienia go o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu II instancyjnym zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., nie doszło do tego, czym organ II instancji uniemożliwił skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bo argumentacja skarżącego powinna zdecydować o innym rozstrzygnięciu, gdyż przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy organy obu instancji oparły się na wadliwie zebranym materiale dowodowym, który nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia,

b) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przez organ I instancji przez nie zawiadomienie ustanowionego w sprawie pełnomocnika skarżącego przed wydaniem decyzji nr [...] z dnia 27 października 2025 r. o prawie zapoznania się z aktami sprawy i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, pomimo domagania się przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z dnia 10 października 2025 r. przestrzegania art. 40 § 2 k.p.a. i kierowania do niego wszelkiej korespondencji, co spowodowało niemożność zapoznania się z aktami oraz wypowiedzenia się sprawie przed wydaniem decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bo argumentacja skarżącego powinna zdecydować o innym rozstrzygnięciu, gdyż przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy organy obu instancji oparły się na wadliwie zebranym materiale dowodowym, który nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia,

c) art. 10 k.p.a. przez organ I instancji, gdyż w całym postępowaniu organy obu instancji naruszały zasadę ustanowioną w tym przepisie, a w szczególności;

- skarżący nie był zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie przez organ I instancji, bowiem pismo organu I instancji nie zostało nigdy doręczone skarżącemu i znajduje się w aktach sprawy,

- skarżący nie był poinformowany o prawie zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem postanowienia z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie wstrzymania robót budowlanych, gdyż zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym organ nadesłał skarżącemu wraz z wydanym postanowieniem,

d) skarżący nie był poinformowany o prawie zapoznania się z aktami sprawy przez organ II instancji przed wydaniem postanowienia z dnia 31 stycznia 2025 r. utrzymującego w postanowienie organu I instancji w mocy w całości,

e) art. 67 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez sporządzenie protokołu z oględzin w dniu 22 października 2024 r. z naruszeniem powołanych przepisów, a w szczególności nie wiadomo na jakiej podstawie w czynności wzięła udział Pani A. K., Pani E. M. i Pan K.W., gdyż w aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów, w szczególności pełnomocnictw dla tych osób do udziału w czynności, a skoro umocowanie do działania ww. osób w imieniu organu/organów nie zostało wykazane podczas czynności dowodowej - oględzin, niedopuszczalnym było prowadzenie tej czynności dowodowej z udziałem tych osób, co oznacza, że powyższa wada uniemożliwia potraktowanie protokołu jako dowodu w sprawie,

f) art. 72 k.p.a. poprzez umieszczenie w adnotacji z dnia 22 października 2024 r. zdjęć, ponoć zrobionych podczas oględzin w dniu 22 października 2024 r., które nie wiadomo kto zrobił i nie wiadomo co dokumentują, bo fotografie nie zostały opisane, które nie mogą stanowić podstawy do ustalenia stanu faktycznego sprawy, gdyż z czynności oględzin sporządza się protokół, a adnotacja nie może zastąpić protokołu,

g) art. 67 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez czynienie ustaleń przez organy obu instancji na podstawie zdjęć przesłanych do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w.Z., nie wiadomo przez kogo wykonanych i nie wiadomo co dokumentujących, bo fotografie nie są opisane, nie ma protokołu z czynności, która zgodnie z powołanym przepisem Jest czynnością protokołowaną, co oznacza, że powyższa wada uniemożliwia potraktowanie zdjęć jako dowodu w sprawie,

h) art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności poprzez niewyjaśnienie, czy przedmiotowy budynek gospodarczy jest w budowie, czy też został ukończony,

i) art. 7 k.p.a. i art. 7b k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez ograniczenie się wyłącznie informacji zawartej w piśmie Wójta Gminy U. z dnia 31 października 2024 r. (wpływ do PINB 6 listopada 2024 r.) w którym stwierdzone zostało, że działka skarżącego położona jest na terenie, gdzie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w którym przedmiotowa działka znajduje się w jednostce z.R.7 - tereny rolne, dla których ustalono zakaz zabudowy, z wyjątkiem m.in. urządzeń służących wyłącznie produkcji rolniczej, z wyłączeniem budynków, z pominięciem, m.in.:

- stanowiska Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...] w K. - Oddział Biura w Z. sporządzonego po kontroli terenu w dniu 20 września 2024 r., z którego wynika, że w dniu kontroli nie stwierdzono na tym terenie gatunków roślin lub zwierząt chronionych. Jednakże teren ten potencjalnie stanowi miejsce siedliskowe rzadkich gatunków i w celu określenia wpływu ww. inwestycji na środowisko przyrodnicze należałoby wykonać odpowiednią ekspertyzę dostosowaną do fenologii poszczególnych gatunków, a w szczególności stanowiących przedmioty ochrony ww. obszarów Natura 2000,

- współdziałania, w szczególności z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w K. wobec stanowiska zajętego przez Zespół Parków Krajobrazowych Województwa [...] w K. - Oddział Biura w Z. po kontroli terenu w dniu 20 września 2024 r., w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego,

j) okoliczności, że w momencie ustanawiania obszaru prawnie chronionego, w pobliżu działki skarżącego nie przebiegała droga asfaltowa, która obecnie jest intensywnie używana, a użytkowanie drogi może negatywnie wpływać na roślinność chronioną także na działce skarżącego, co czyni zasadnym sporządzenie ekspertyzy, o której mowa w powyżej,

k) okoliczności, że w sąsiedztwie działki skarżącego wytyczono ponad 60 działek budowlanych na których Już powstają budynki mieszkalne i gospodarcze, w tym budynki mieszkalne nadające się do zamieszkania całorocznego w związku z dopuszczeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zabudowy siedliskowej dla rolników (organ nie zainteresował się, ile nowych budynków powstało lub jest w budowie w bliskiej odległości od działki skarżącego),

l) okoliczności, że wzniesiona blisko granicy z działką skarżącego na działce sąsiadującej nr [.. ] w Z. budowla ziemna owalna o powierzchni ok. 280 m powstała poprzez częściowe "wcięcie się" w zbocze i przemieszczenie uzyskanego materiału oraz nawiezionych kamieni w kierunku działki skarżącego, co skutkowało powstaniem skarpy na wysokość ok 1,6 m, a na powierzchnię wyrównaną nawieziono wiele ton pisaku rzecznego, co niewątpliwie wpłynęło albo mogło wpłynąć na chronioną roślinność (ubytek traw konietlicowych aż na powierzchni 280 m2) na działce nr [...] i na działce skarżącego, poprzez nadmierne zalewanie tej działki,

ł) brak ustalenia, czy uzasadnione jest umieszczanie działki skarżącego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w jednostce z.R.7 - tereny rolne z zakazem zabudowy budynkami służącymi nawet wyłącznie produkcji rolniczej, co mogło być zasadne kilkanaście lat wcześniej przy tworzeniu obszaru Natura 2000, na podstawie wówczas przeprowadzonych badań, ale obecnie nie znajduje dostatecznych podstaw wobec niewystępowania na terenie m.in. działki skarżącego gatunków roślin lub zwierząt chronionych, co zostało Jednoznacznie stwierdzone przez wyspecjalizowany podmiot Zespół Parków Krajobrazowych Województwa [...] w K.,

m) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego, co w szczególności odnosi się do przyjęcia, że budowa przedmiotowego budynku gospodarczego została ukończona, a w innym miejscu, że budowa trwa,

n) art. 8 k.p.a. i art. 6 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania, niezachowujący bezstronności, w istocie z naruszeniem zasady praworządności;

o) w decyzji organu I instancji nastąpiło odwołanie się do art. 81 Prawa budowlanego, z którego wynika, że do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy: nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego oraz wymaganiami ochrony środowiska (art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego), natomiast ten sam organ - w innym postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącego - stwierdził, że zarzuty rzekomego zniszczenia roślinności na działce nr [...] nie są kompetencją organu’ co oznacza, że organ stosuje art. 81 ust. 1 pkt 1 lit a Prawa budowlanego, gdy sprawa dotyczy skarżącego, ale nie stosuje tego samego przepisu, gdy sprawa została wszczęta na wniosek skarżącego w sprawie budowli ziemnej na działce sąsiadującej z działką skarżącego,

p) pominięcie podniesionego w odwołaniu od decyzji PINB nr [...] zarzutu braku bezstronności i nierównego stosowania prawa w zależności od tego czy sprawa dotyczy skarżącego, czy podmiotu trzeciego. Takie działanie godzi w podstawową zasadę praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Takie działanie organu w jasny sposób pokazuje, że decyzja powinna być uchylona i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, przy zastosowaniu obowiązujących przepisów, stosowanych bezstronnie,

r) organ II instancji w istocie nie stosował art. 10 k.p.a. przed wydaniem skarżonej decyzji, a wcześniej nie czynił tego organ I instancji ani przed wydaniem postanowienia w sprawie wstrzymania skarżącemu robót budowlanych, ani w postępowaniu zakończonym decyzją PINB nr [...] z dnia 27 października 2025 r., o czym była mowa wyżej,

2) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie, w uzasadnieniu faktycznym, przyczyn z jakich organ II instancji uznał fakty za udowodnione oraz na których dowodach się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwia poznanie sposobu argumentacji organu i przez to uniemożliwia kontrolę ustalonego stanu faktycznego w skarżonej decyzji, w szczególności dotyczy to faktu, czy budowa przedmiotowego budynku gospodarczego została zakończona (strona 9 skarżonej decyzji), czy też trwa jego budowa,

3) naruszenie art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nie zastosowanie i nie rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na korzyść skarżącego - dotyczącego nie stwierdzenia na przedmiotowej działce gatunków roślin lub zwierząt chronionych, co warunkowało zaliczenie terenu do jednostki z.R.7 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; organ I instancji i organ II instancji ustaliły jednoznacznie, że przedmiotowy budynek gospodarczy nie jest samowola budowlana, powstał na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 33 Prawa budowlanego i służy produkcji rolnej, a skoro na przedmiotowej działce nie stwierdzono gatunków roślin lub zwierząt chronionych, to powinna być wydana decyzja o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

4) naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, przy wydawaniu wszystkich rozstrzygnięć zapadłych w sprawie,

5) naruszenie przepisu art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez wadliwe odczytanie i niezastosowanie w sprawie.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 142, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r., poz. 524) "w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych [...] w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach". W postanowieniu takim konieczne jest podanie przyczyny wstrzymania robót budowlanych.

W rozstrzyganej sprawie postanowienie takie zostało wydane dnia 17 grudnia 2024 r. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji a następnie tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 15 maja 2025 roku, o sygn. akt II SA/GI 304/25 oddalił skargę inwestora. Wskazywało ono przyczyny wstrzymania robót budowlanych (wzniesienie budynku pomimo wyraźnego zakazu w planie miejscowym. Należy podkreślić, że było ono kontrolowane przez tutejszy Sąd i zostało uznane za prawidłowe. Zatem skład orzekający nie będzie odnosił się do dokonanych tam ustaleń faktycznych. Pominie również zarzuty niniejszej skargi dotyczące sugerowanych uchybień przy wydawaniu tego postanowienia. Te kwestie zostały ostatecznie i prawomocnie ustalone.

Następnym etapem postępowania w tego typu sprawach jest decyzja PINB. Decyzją tą organ może (art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane):

1) nakazać zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nałożyć, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

W przypadku rozpatrywanej sprawy przyczyną wstrzymania robót było naruszenie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z zalegającym w aktach sprawy wypisem i wyrysem z tego planu na działce skarżącego nie wolno lokalizować tego typu obiektów. Mogły być to jedynie urządzenia związane z produkcją rolną. A urządzenie to nie budynek. Skarżący miał tego zresztą pełną tego świadomość. Dokonał zgłoszenia zamiaru budowy podobnego budynku i organ administracji architektoniczno-budowlanej skutecznie złożył sprzeciw do tego zgłoszenia argumentując go właśnie sprzecznością z ustaleniami planu miejscowego.

Skoro niemożliwe było zalegalizowanie przedmiotowego budynku (żadne czynności nie mogły sprawić, że będzie on zgodny z planem miejscowym) organ musiał orzec jego rozbiórkę i nastąpiło to decyzją z dnia 27 października 2025 r.

Tu należy odnieś się do zarzutu, że decyzja rozbiórkowa zapadła po upływie 2 miesięcy od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót. W orzecznictwie podkreśla się także, że dwumiesięczny termin, o jakim mowa w art. 50 ust. 4 ustawy, ma przede wszystkim charakter mobilizujący dla organów administracyjnych tworząc jednocześnie dla inwestora gwarancję, że wstrzymywanie prowadzonego przez niego procesu inwestycyjnego nie będzie wydłużane ponad ustawowy termin, co niejednokrotnie wiązałoby się dla niego z możliwością poniesienia z tego tytułu szkody. Upływ wspomnianego terminu powoduje, że ustaje wprawdzie zakaz prowadzenia robót budowlanych, ale nie oznacza to jeszcze, że roboty te stały się legalne z samego faktu upływu terminu ważności postanowienia (por wyrok NSA z dnia 24 października 2018 r. sygn. II OSK 1522/17 – za CBOSA).

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi Sąd stwierdza co następuje:

I. skarżący nie wykazał, ażeby ewentualne naruszenie przepisów procesowych, w szczególności art. 10 k.p.a. przez organy administracji, jeśli takowe miałyby miejsce, mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Wszelka możliwa argumentacja, która miała by wpłynąć na decyzję organów mogła zostać podniesiona w odwołaniu od decyzji organu I instancji, czy też w skardze do Sądu,

II. prawo nie zna procedury współdziałania z organami zarządzającymi parków krajobrazowych, czy też RDOŚ,

III. bezprzedmiotowe są twierdzenia skarżącego dotyczące nieistniejącej drogi asfaltowej, zabudowy okolicznych działek, czy też zasadności wprowadzenia na jego działce ograniczeń zabudowy. Przedmiotem postępowania jest tu bowiem budowa budynku gospodarczego wbrew ustaleniom planu miejscowego, co jednoznacznie zostało wykazane,

IV. skarżący nie wykazał w jakikolwiek sposób, że organ I instancji był stronniczy. Realizował on swoje ustawowe obowiązki i nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia w ustalonym stanie faktycznym i prawnym,

V. uzasadnienia organów obu instancji Sąd uznaje za logiczne i oparte o ustalony jednoznacznie stan faktyczny oraz przepisy prawa powszechnie obowiązującego,

VI. w sprawie nie mógł zostać zastosowany art. 81a § 1 k.p.a., gdyż ustalenia faktyczne są jednoznaczne a treść przepisów prawa nie budzi wątpliwości,

VII. za zupełne nieporozumienie należy uznać zarzut sformułowany przez profesjonalnego pełnomocnika, iż w sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie można mówić o rażącym naruszenia prawa (jak należy się domyślać poprzez niezapewnienie czynnego udziału strony w postępowaniu) w sytuacji, gdy skarżący otrzymywał wszystkie rozstrzygnięcia, składał od nich środki prawne i wreszcie skargę do sądu.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.