Kara 11 tys. zł za dokumenty w transporcie. Sąd uchylił odmowę przywrócenia terminu

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...] października 2020 r. (nr [...]), na podstawie art. 92a ust. 1 i 7, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 58 ze zm.) nałożył na T. K. karę pieniężną w kwocie 11.000 zł z tytułu nieokazania do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 16 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1013/2006 z 24 czerwca 2006 r. (Dz. Urz. UE L 190 z 12 lipca 2006 r. z późn. zm.). W dniu 4 maja 2021 r. skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Odwołujący się podał m. in., że decyzja organu I instancji skierowana została na adres: [...], tj. adres dodatkowego miejsca wykonywania działalności gospodarczej. Odwołujący się wyjaśnił, że zgodnie z CEiDG działalność gospodarczą prowadzi pod firmą K. T.K. z siedzibą przy ul. [...], a adresem do doręczeń jest [...]. Odwołujący podał, że na skutek pandemii i zmniejszonej liczby otrzymywanych zleceń nie korzystał z dodatkowego miejsca wykonywanej działalności gospodarczej, nadto w okresie kiedy wydano decyzję jego rodzina objęta była kwarantanną. Skarżący wyjaśnił, że o decyzji organu I instancji dowiedział się dopiero w dniu 26 kwietnia 2021 r. w momencie dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia jego rachunków bankowych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., wydanym na podstawie art. 123 § 1, art. 59 § 2, art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) stwierdził, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...] października 2020 r. i jednocześnie odmówił T. K. przywrócenia terminu do wniesienia tego odwołania.

Organ odwoławczy podał, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w tzw. trybie zastępczym (art. 44 k.p.a.) na adres: [...] ze skutkiem na dzień 11 listopada 2020 r. W związku z tym wniesienie odwołania w dniu 4 maja 2021 r. nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że wniosek ten nie jest uzasadniony, ponieważ odwołujący nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w jego uchybieniu. DIAS w [...] podniósł, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] marca 2020 r. wraz z pouczeniem o obowiązku zawiadomienia o każdej zmianie swego adresu, skierowane do skarżącego również na adres [...], zostało odebrane przez jego żonę, która w świetle art. 43 k.p.a. podjęła się oddania pisma adresatowi. Tę samą informację organ zawarł w zawiadomieniu z dnia [...] maja 2020 r. o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji (art. 10 § 1 k.p.a.). Adres ten widnieje we wszystkich dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, począwszy od licencji nr [...], wydanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, poprzez dokument CMR, gdzie w polu "16", przeznaczonym do identyfikacji przewoźnika, strona posługuje się tym adresem. Organ dodał, że strona nie poinformowała o zmianie adresu do doręczeń, a w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. podała, że prowadzi działalność gospodarczą w [...]. Zdaniem organu, o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...] października.2020 r. nie świadczy podnoszona przez stronę okoliczność objęcia jego rodziny kwarantanną w dobie panującej pandemii. Z załączonego dokumentu, wystawionego przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w [...] wynika jedynie, że kwarantanną była objęta córka przedsiębiorcy w okresie od dnia 26 października 2020 r. do dnia 1 listopada 2020 r. Przedsiębiorca nie przedstawił dokumentów o objęciu jego osoby kwarantanną, bądź izolacją, co faktycznie uniemożliwiłoby sprawne zarządzanie przedsiębiorstwem w przybliżonym okresie. Co więcej, kwarantanna córki skarżącego zakończyła się dnia 1 listopada 2020 r., natomiast termin odbioru decyzji rozpoczął bieg w dniu 28 października 2020 r. i upłynął z dniem 11 listopada 2020 r. Z powyższego ewidentnie wynika, że przedsiębiorca nie dochował minimum staranności w odbiorze korespondencji. DIAS dodał, że za przywróceniem terminu do wniesienia odwołania nie może przemawiać zmniejszona liczba otrzymanych zleceń. Przedsiębiorca mógł swobodnie zarządzać firmą i dbać o jej interesy, a przede wszystkim posiadał informację o toczącym się postępowaniu wyjaśniającym i nie kwestionował adresu, pod którym organ doręczał mu korespondencję w sprawie (w [...]).

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 771/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził, że skarga T. K. na postanowienie DIAS w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. jest uzasadniona. Sąd zgodził się ze skarżącym, że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji w trybie art. 44 k.p.a., co oznacza, że w dniu 13 listopada 2020 r. (data upływu 14-dniowego terminu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej) nie rozpoczął biegu 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. WSA podał, że w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej (CEIDG) przedsiębiorca wskazał adres miejsca wykonywania działalności gospodarczej, adres stałego wykonywania działalności gospodarczej oraz odrębny adres do doręczeń. W takiej sytuacji prawidłowym adresem na jaki należy kierować korespondencję związaną z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jej adresata, jest adres do doręczeń określony w CEIDG.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez DIAS w [...] od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 września 2025 r. (sygn. akt II GSK 254/22) uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 1 i 2 oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim w tym zakresie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA wyraził pogląd, że "skoro w świetle art. 42 § 1 k.p.a. przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą jako osoba fizyczna pisma w postępowaniu administracyjnym doręcza się w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, to nie jest prawidłowe stanowisko Sądu I instancji, że skuteczne doręczenie korespondencji skarżącemu mogło być dokonane na wskazany w CEIDG adres do doręczeń, jeżeli w toku postępowania administracyjnego nie wniósł o kierowanie korespondencji na ten adres (...). Sąd I instancji nieprawidłowo przyjął, że decyzja organu I instancji nie została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie tzw. doręczenia zastępczego, a w związku z tym w sposób nieuzasadniony nie dokonał oceny stanowiska organu w kwestii odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż ponownie rozpoznając sprawę na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2025 r. (sygn. akt II GSK 254/22), Sąd orzekał w warunkach związania określonego w art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz art. 153 p.p.s.a., na mocy którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wskazuje się w orzecznictwie przez ocenę prawną, o której mowa wprost w art. 190 i art. 153 p.p.s.a., a pośrednio także w art. 170 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, nadto ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji bądź też postanowienia. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe (por. wyroki NSA: z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II FSK 2317/20, z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt I FSK 942/23).

W sprawie wiążąca jest zatem dokonana przez NSA wyroku z dnia 3 września 2025 r. ocena, że skuteczne było doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji na adres [...] (adres dodatkowego miejsca wykonywania działalności gospodarczej), nie zaś na adres: [...] (adres prowadzonej działalności wskazany w CEiDG), bądź adres: [...] (wskazywany przez skarżącego adres dla doręczeń).

Ponieważ w wyroku NSA z 3 września 2025 r., II GSK 254/22 jednoznacznie przesądzono prawidłowość doręczenia decyzji, na obecnym etapie postępowania Sąd może zatem analizować jedynie przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uprawdopodobnienie ma wynikać z rozumowania przeprowadzonego na podstawie faktów przedstawionych przez zainteresowanego, zasad logiki i doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 3620/19), zaś przepis art. 58 § 1 k.p.a. nie zwalnia organu administracji publicznej z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 484/20).

Przystępując do oceny stanowiska organu w kwestii odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, należy zaakcentować, że doręczenia tej decyzji nie dokonano na adres miejsca zamieszkania skarżącego (wskazywany jako prawidłowy w świetle art. 42 § 1 k.p.a. w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 3 września 2025 r., sygn. akt II GSK 254/22), ani też nie na adres prowadzonej działalności wskazany w CEiDG (uznany za prawidłowy w poprzednim WSA w wyroku WSA z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 771/21), lecz na adres dodatkowego miejsca wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej. W tym właśnie kontekście należało ocenić okoliczności wskazywane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a mianowicie, iż na skutek pandemii i zmniejszonej liczby otrzymywanych zleceń nie przebywał on w dodatkowym miejscu wykonywanej działalności gospodarczej, a w okresie kiedy wydano decyzję jego rodzina objęta była kwarantanną. Organ ustosunkowując się do tych okoliczności wskazał jedynie, że okres kwarantanny córki skarżącego trwał od dnia 26 października 2020 r. do dnia 1 listopada 2020 r. natomiast termin odbioru decyzji rozpoczął bieg 28 października 2020 r. i upłynął 11 listopada 2020 r., a ponadto za przywróceniem terminu do wniesienia odwołania nie może przemawiać zmniejszona liczba otrzymanych zleceń. Organ nie zauważył tym samym, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie tyle uprawdopodobniają bezpośrednio brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, co uprawdopodobniają fakt, iż w okresie, gdy biegł termin do odbioru decyzji, skarżący nie przebywał pod adresem dodatkowego miejsca wykonywania działalności gospodarczej, co uniemożliwiło mu zapoznanie się z awizem i odebranie decyzji. Logicznym bowiem jest, że wobec choroby córki i zmniejszonej liczby otrzymywanych zleceń skarżący przebywał bądź w miejscu zamieszkania (który to adres został wskazany jako prawidłowy do doręczenia w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 3 września 2025 r.) bądź też pod głównym adresem prowadzonej działalności wskazanym w CEiDG w [...] (uznany za prawidłowy w poprzednim wyroku WSA z dnia 10 listopada 2021 r.), nie zaś w miejscowości [...], gdzie tylko dodatkowo, a nie na stałe prowadził działalność. Uprawdopodobnienie nieobecności pod adresem dokonanego doręczenia świadczyć ma o obiektywnej niemożności zapoznania się przez skarżącego z awizem i przesyłką, co z kolei uprawdopodobnia brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał dokonaną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] ocenę okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu za powierzchowną i nieuwzględniającą okoliczności sprawy, a mianowicie faktu doręczenia decyzji na adres dodatkowego miejsca wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej, pod którym skarżący faktycznie nie przebywał, z uwagi na ograniczenie prowadzonej działalności z powodu pandemii oraz z uwagi na chorobę córki. Organ nie ustosunkował się do kwestii, czy w okresie biegu terminu strona obiektywnie mogła zapoznać się z awizem i odebrać przesyłkę, skoro nie przebywała pod adresem doręczenia, co uprawdopodabniały przytoczone przez nią okoliczności.

W tym kontekście należy zauważyć, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie podjął się próby oceny wpływu na winę strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, realnej możliwości odebrania przez stronę korespondencji pod adresem dodatkowego miejsca wykonywania działalności gospodarczej. Brak ustosunkowania się do tej okoliczności oznaczał naruszenie zasad dowodzenia i zbadania wszelkich okoliczności sprawy celem zgodnego z prawem jej rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz ocena zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Ponadto w myśl art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a wynikająca z tego przepisu zasada zaufania obywateli do organów państwa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Zasada ta ma szczególne znaczenie przy rozpoznawaniu wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia środków zaskarżenia, albowiem instytucja przywrócenia terminu służy uchyleniu negatywnych skutków jego niezachowania w pewnych szczególnych przypadkach indywidualnych, pełniąc tym samym dla jednostki funkcję ochronną w postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że doszło do naruszenia wymienionych wyżej zasad i przepisów procesowych i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], uwzględniając poczynione wyżej wskazania, dokona ponownej oceny wszystkich wskazanych przez skarżącego okoliczności mających wpływ na ustalenie jego winy w niezłożeniu przedmiotowego odwołania w ustawowym terminie, a w szczególności stwierdzi, czy istniejące w dacie doręczenia decyzji okoliczności związane z nieobecnością strony pod adresem dokonanego doręczenia przez cały okres biegu terminu do odbioru decyzji były przeszkodą nie do przezwyciężenia, wynikającą z przyczyn od strony niezależnych.

O kosztach należnych stronie skarżącej obejmujących wpis oraz wynagrodzenie pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.