Sąd oddalił skargę na uchybienie terminu do odwołania od nakazu rozbiórki budynku

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2026 r., znak: [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB" lub "organ odwoławczy") stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako: "PINB" lub "organ pierwszej instancji") nr [...] z dnia 18 lutego 2026 r., znak: [...], nakazującej M. K. (dalej jako: "inwestor" lub "odwołujący") rozbiórkę budynku inwentarskiego (oznaczonego nr [...] wg załącznika do decyzji) położonego na działce o nr ewid. [...] obręb [...], gmina [...].

W uzasadnieniu WINB wskazał, że pismem z dnia 27 czerwca 2025 r. inwestor złożył do organu pierwszej instancji wniosek o legalizację ww. budynku. W odpowiedzi PINB, postanowieniem z dnia 10 lipca 2025 r., znak: [...], zobowiązał go do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dot. zabudowy budynku inwentarskiego (oznaczonego nr [...] wg. załącznika) położonego na działce nr ewid. [...], obręb [...], gmina [...], w terminie do dnia 30 stycznia 2026 r. Pismem z dnia 2 lutego 2026 r. odwołujący zwrócił się do organu z wnioskiem o wydłużenie terminu na wykonanie ww. obowiązku. Z kolei opisaną wyżej decyzją z dnia 18 lutego 2026 r. organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę budynku będącego przedmiotem niniejszego postępowania.

WINB stwierdził, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż decyzja o nakazie rozbiórki doręczona została odwołującemu się w dniu 24 lutego 2026 r. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Mając zatem na uwadze, że zaskarżone rozstrzygniecie doręczone zostało w dniu 24 lutego 2026 r. (wtorek), to w myśl art. 57 § 1 w zw. z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego czternastodniowy termin na wniesienie odwołania rozpoczął bieg od dnia 25 lutego 2026 r. (środa) i upłynął w dniu 10 marca 2026 r. (wtorek). Tymczasem odwołanie nadane zostało w placówce operatora pocztowego w dniu 11 marca 2026 r., a więc z uchybieniem terminu. Organ odwoławczy podał również, że odwołujący się nie złożył wniosku o przywrócenie terminu, co poskutkowało wydaniem na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, opisanego we wstępie.

Skargę na rozstrzygnięcie WINB pismem z dnia 12 maja 2026 r. wniósł M. K. (dalej jako: "skarżący") zarzucając mu naruszenie:

1. art. 129 § 2 w zw. z art. 57 § 1 i § 5 Kodeksu postepowania administracyjnego przez błędne przyjęcie, że termin do wniesienia odwołania od decyzji PINB nr [...] r. upłynął w dniu 10 marca 2026 r., podczas gdy decyzja została odebrana w dniu 25 lutego 2026 r., a odwołanie nadano w placówce Poczty Polskiej w dniu 11 marca 2026 r., tj. w terminie;

2. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niewyczerpujące wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności rzeczywistej daty doręczenia decyzji PINB nr [...];

3. art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania strony do organów administracji publicznej, zwłaszcza wobec jednodniowej rozbieżności mającej decydujące znaczenie dla prawa strony do merytorycznego rozpoznania odwołania;

4. art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego przez bezzasadne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, mimo że zgromadzone i przedstawione dowody wskazują na wniesienie odwołania w terminie;

5. naruszenie art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego przez faktyczne pozbawienie strony prawa do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy administracyjnej, mimo że odwołanie zostało skutecznie i terminowo wniesione.

W oparciu o wyżej przedstawione zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia WINB w całości; stwierdzenie, że jego odwołanie od decyzji PINB nr [...] zostało wniesione w terminie; zobowiązanie organu do rozpoznania odwołania co do meritum; zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; zobowiązanie organu odwoławczego do przedłożenia pełnych akt administracyjnych, w szczególności dowodu doręczenia decyzji PINB nr [...]; przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do niniejszej skargi, tj.: oświadczenia skarżącego o odbiorze decyzji PINB nr [...] w dniu 25 lutego 2026 r. oraz potwierdzenia nadania odwołania w placówce Poczty Polskiej w dniu 11 marca 2026 r.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podał, że organ odwoławczy przed wydaniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania powinien był w sposób szczególnie staranny ustalić rzeczywistą datę doręczenia decyzji. Rozstrzygnięcie o uchybieniu terminu zamyka bowiem stronie drogę do merytorycznego rozpoznania odwołania i w praktyce prowadzi do utrzymania w obrocie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego. W takich okolicznościach organ powinien jednoznacznie wykazać, z jakiego dokumentu wynika data doręczenia 24 lutego 2026 r. oraz zweryfikować rozbieżność pomiędzy tą datą, a stanowiskiem strony. W ocenie skarżącego nie jest więc wystarczające samo ogólne powołanie się przez organ na skuteczne doręczenie decyzji w dniu 24 lutego 2026 r., jeżeli strona kwestionuje tę datę i przedstawia dowody wskazujące na doręczenie w dniu następnym. Jednodniowa różnica ma w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie, ponieważ decyduje o tym, czy odwołanie zostało wniesione terminowo.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kierując się wspomnianym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi (ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi) przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Uwzględniając skargę na postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast przewidziane ustawą środki stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Skarga nie jest zasadna.

Wzorzec kontroli legalności zaskarżonego postanowienia stanowią przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 z późn. zm.; dalej jako: "K.p.a.").

Zgodnie z treścią art. 129 § 1-2 K.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie.

Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 K.p.a.).

W świetle natomiast art. 57 § 1 K.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.

Zgodnie zaś z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Ponadto, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Na podstawie przekazanych akt sprawy oraz stanowisk stron postępowania Sąd przyjmuje następujące okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy.

PINB decyzją nr [...] z dnia 18 lutego 2026 r., znak: [...] nakazał skarżącemu rozbiórkę budynku inwentarskiego (oznaczonego nr [...] wg. załącznika do decyzji) położonego na działce nr ewid. [...], obręb [...], gmina [...]. Decyzja ta została wydana jako dokument elektroniczny, opatrzona kwalifikowany podpisem elektronicznym i zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania (por. pismo oznaczone nr [...] w aktach organu pierwszej instancji). W aktach PINB znajduje się także potwierdzenie doręczenia wygenerowane w dniu 19 marca 2026 r. z systemu Poczty Polskiej z którego wynika, że przesyłka zawierająca decyzję nadana została przez organ pierwszej instancji w dniu 18 lutego 2026 r. i doręczona skarżącemu osobiście w dniu 24 lutego 2026 r., co potwierdził swoim podpisem.

Bez wątpienia zatem w ocenie Sądu przesyłka zawierająca decyzję PINB nr [...] r. doręczona została skarżącemu w dniu 24 lutego 2026 r. Wskazać w tym względzie należy, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on zatem z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Nie jest zatem możliwe odrzucenie, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Natomiast nieuznanie faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym stanowiłoby naruszenie prawa procesowego (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 134/20, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA" – wraz z powołaną tam literaturą). Za skuteczne obalenie domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego nie można uznać przy tym bez wątpienia w niniejszej sprawie oświadczenia strony o odebraniu przesyłki w innym (późniejszym) niż wskazany w potwierdzeniu odbioru terminie.

Przechodząc do analizy akt organu odwoławczego Sąd zauważa, że znajduje się w nich koperta, w której skarżący wniósł odwołanie z dnia 11 marca 2026 r. zawierająca stempel pocztowy z datą 11 marca 2026 r. Prawidłowo więc w ocenie Sądu WINB uznał, że skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem czternastodniowego terminu, który upłynął z dniem 10 marca 2026 r. tym samym Sąd wskazuje, że nie ujawnił podstaw dla przyjęcia stanowiska o błędnym zastosowaniu w sprawie przepisu art. 129 § 2 w zw. z art. 57 § 1 i § 5 K.p.a.

Termin na złożenia odwołania otwarty został poprzez doręczenie decyzji w dniu 24 lutego 2026 r. (wtorek). W konsekwencji ostatni dzień terminu na złożenie odwołania przypadał na dzień 10 marca 2026 r. (wtorek). Odwołanie zostało więc wniesione z jednodniowym uchybieniem terminu, bo w dniu 11 marca 2025 r. (środa).

O wadliwości zaskarżonego postanowienie nie stanowi przy tym argumentacja skargi wskazująca na naruszenie zasad postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy. Sąd zwraca przy tym uwagę, na prawidłową treść pouczenia zarówno w decyzji, jak i postanowieniu, a także na fakt, że skarżący nie złożył wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu. W tym zakresie wypada jeszcze zaznaczyć, że zgodnie z poglądami prezentowanymi w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że żaden przepis prawa nie nakłada na organy rozpatrujące sprawy w trybie administracyjnym obowiązku udzielania stronom pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu (por. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2026, art. 58 oraz powołane tam orzecznictwo). Fakt przekroczenia terminu o jeden dzień nie pozwala przyjąć, że z uwagi na niewielkie przekroczenie terminu, do jego przekroczenia nie doszło. Stronie, która uchybiła terminowi bez swojej winy przysługuje w takiej sytuacji środek w postaci wniosku o przywrócenie terminu.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.