Opinia psychiatryczna z sprawy karnej uzasadniła skierowanie kierowcy na badania. WSA oddalił skargę

Decyzją z 4 listopada 2025 r., nr Km-8.5430.7.33.2025.AM Prezydent Miasta Koszalina orzekł o skierowaniu M. D. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A, B1, B, C, na badania lekarskie w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Podstawę skierowania na badania stanowiła przesłana przez Prokuraturę Rejonową w Koszalinie opinia sądowo-psychiatryczna z 26 czerwca 2021 r., z której wynika, że u skarżącego stwierdzono "zaburzenia adaptacyjne i zaburzenia osobowości mieszane".

Przy czym organ podkreślił, że sam fakt skierowania na badania nie jest równoznaczny z pozbawieniem kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami.

Rozpatrując odwołanie skarżącego od opisanej decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją wydaną w dniu 19 grudnia 2025 r., nr SKO.4121.2240.2025 na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej jako k.p.a.), art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego (Dz. U. z 2025r. poz. 769, dalej jako: "nowela k.p.a."), art. 99 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt I lit. a w związku z art. 75 ust. I pkt 5, art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1210 ze zm., dalej jako u.k.p.) utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Przywołując, mające zastosowanie w niniejszej sprawie, przepisy art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. i art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa wystarczającą podstawą skierowania kierowcy na badania lekarskie jest opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w postępowaniu sądowym, w szczególności w postępowaniu karnym. Uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się określonych wykroczeń bądź przestępstw. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. jest by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości została przebadana przez uprawnionego lekarza, zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia. W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Organy administracji publicznej nie dokonują samodzielnej oceny zdrowia kierujących pojazdami i nie przeprowadzają dodatkowych dowodów na tę okoliczność, w szczególności nie analizują wyników badań lekarskich. Ich zadaniem jest jedynie ocena, czy zgromadzony materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia przesłanki wystąpienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Poddając się takim badaniom, kierowca umożliwia wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości. Przy czym sama decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o ich wyniku.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem w postępowaniu, dopuszcza się również opinie sporządzone dla potrzeb postępowania w sprawie cywilnej, ponieważ bez znaczenia jest cel i przedmiot sporządzenia dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej. Istotne jest, że treść takiego dokumentu tworzy podstawę do formułowania wniosku o zaistnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia, aktualizując tym samym przesłankę wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Tym samym w niniejszej sprawie bez znaczenia jest fakt, że opinia co do stanu zdrowia została sporządzona na potrzeby postępowania karnego.

Za bezzasadne Kolegium uznało zarzuty odwołania sprowadzające się do kwestii poddania ocenie opinii sądowo-psychiatrycznej oraz przedłożonych przez skarżącego zaświadczeń, wyjaśniając, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość zdolność psychofizyczną kierowcy, przeprowadza postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach. Za takie zaś, w ocenie organu, można uznać wniosek Prokuratury Rejonowej w Koszalinie z dnia 8 maja 2025 r. i opinię sądowo - psychiatryczną z 23 czerwca 2021 r., wydaną w toku prowadzonego postępowania karnego.

Zarówno w ocenie Kolegium, jak i organu I instancji stan zdrowia skarżącego, opisany w opinii należało ocenić jako uzasadniający wątpliwości co do możliwości sprawnego prowadzenia pojazdów, a zatem uzasadniający skierowanie na badania lekarskie. Kolegium zaznaczyło, że uwzględniło fakt, że skarżący przedstawił dowód w postaci zaświadczenia lekarza psychiatry oraz zaświadczenie psychologa uprawnionego do badań w zakresie psychologii transportu, jako dowód - mogący w jego ocenie - podważyć moc dowodową opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 23 czerwca 2021 r., jednak w ocenie organu oraz zgodnie z poglądem orzecznictwa organ administracji nie ma kompetencji do samodzielnej oceny zdrowia kierujących pojazdami i nie przeprowadza dodatkowych dowodów na tę okoliczność, w szczególności nie analizuje wyników badań lekarskich z uwagi na brak wiedzy specjalistycznej w tym zakresie, a dokonując oceny musi mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, to jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Innymi słowy organ administracji nie jest w stanie przesądzić czy przedłożone przez skarżącego zaświadczenia w tym lekarskie - istotnie wskazujące na brak przeciwskazań do kierowania pojazdami- podważają a jeśli tak to w jakim zakresie wynik opinii sądowo - psychiatrycznej z 23 czerwca 2021 r.

Końcowo organ podkreślił, że decyzja wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. kieruje kierowcę na badania lekarskie, w żaden natomiast sposób nie przesądza kwestii zdolności osoby kierowanej do kierowania pojazdami mechanicznymi. Organy administracji orzekające w sprawach uprawnień do kierowania pojazdami, nie są kompetentne do wypowiadania się w tym zakresie o zdolności strony do kierowania pojazdami mechanicznymi. Potencjalną niezdolność do prowadzenia pojazdów zweryfikuje dopiero badanie lekarskie, które wykaże, czy odwołujący aktualnie może kierować pojazdem, czy też istnieją ku temu przeciwwskazania.

Nie zgadzając się z opisaną decyzją M. D. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie:

- przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na dowolnym uwzględnieniu niektórych dowodów i całkowitym pominięciu innych, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji,

- prawa materialnego, tj. art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. przez dokonanie błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że skarżący ma zaburzenie psychiczne, w konsekwencji czego występują uzasadnione zastrzeżenia, co do jego zdrowia, co miało wpływ na treść decyzji.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący podkreślił, że opinia stanowiąca podstawę skierowania go na badania lekarskie sporządzona została na potrzeby postępowania karnego i jednoznacznie z niej wynika, że jest on osobą zdolną do rozpoznania znaczenia swoich czynów, nadto przedłożył dodatkowe opinie, które określają jego stan psychiczny na tyle dobry, że nie stanowi zagrożenia w poruszaniu się pojazdami mechanicznymi.

Nadto w ocenie skarżącego, analiza przesłanki "uzasadnione zastrzeżenia" została dokonana przez organy w sposób pobieżny, ograniczający się do przytoczenia stanu faktycznego i orzecznictwa sądowego, podczas gdy okoliczności ustalone przez organ oparte na obiektywnych przesłankach muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne, co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska, wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz.1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz orzekają w sprawach skarg na akty i czynności z zakresu administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że rolą Sądu w niniejszej sprawie było dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego oraz, czy organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy znajdujące w niej zastosowanie.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Z kolei stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jej stanu zdrowia.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie prowadzone na podstawie wskazanych przepisów nie służy rozstrzygnięciu, czy dana osoba jest aktualnie zdolna do kierowania pojazdami. Kompetencja organu administracji ogranicza się na tym etapie do ustalenia, czy wystąpiły takie okoliczności, które w sposób obiektywnie uzasadniony powodują wątpliwości, co do stanu zdrowia kierowcy, a tym samym uzasadniają poddanie go specjalistycznej weryfikacji w drodze badania lekarskiego.

Dopiero wynik tego badania pozwala na definitywne ustalenie, czy u kierującego występują przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami.

W konsekwencji nie można podzielić stanowiska skarżącego, że wydając decyzję o skierowaniu na badania lekarskie organy powinny były przesądzić, czy jego stan psychiczny rzeczywiście wyklucza możliwość bezpiecznego kierowania pojazdami.

Przedmiotem oceny organu nie jest bowiem istnienie przeciwwskazań zdrowotnych jako takich, lecz istnienie uzasadnionych zastrzeżeń, które wymagają ich zweryfikowania przez uprawnionego lekarza w trybie przewidzianym w ustawie.

W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie taka przesłanka została spełniona. Źródłem uzasadnionych zastrzeżeń był przede wszystkim stan zdrowia psychicznego skarżącego wynikający z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 23 czerwca 2021 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że opinia ta została sporządzona na potrzeby postępowania karnego. Okoliczność ta sama w sobie nie pozbawia jednak jej znaczenia dowodowego w postępowaniu administracyjnym.

Organ był uprawniony do uwzględnienia zawartych w niej ustaleń jako jednej z okoliczności uzasadniających powzięcie wątpliwości, co do stanu zdrowia skarżącego, zwłaszcza, że dotyczyły one jego stanu psychicznego.

Nie można przy tym utożsamiać wniosków opinii psychiatrycznej sporządzonej dla potrzeb postępowania karnego z definitywnym stwierdzeniem braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Przedmiot, cel oraz zakres opinii sporządzanej w postępowaniu karnym mogą być odmienne od przedmiotu badania lekarskiego przeprowadzanego na podstawie przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Okoliczność, że biegli psychiatrzy uznali skarżącego za osobę zdolną do rozpoznania znaczenia swoich czynów i pokierowania swoim postępowaniem, nie przesądza o tym, że jego stan zdrowia psychicznego nie wymaga zweryfikowania z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

W tym kontekście niezasadny jest zarzut skarżącego, że organy błędnie przyjęły, iż samo rozpoznanie zaburzeń psychicznych oznacza istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji taki wniosek nie wynika. Organy nie stwierdziły bowiem, że skarżący jest niezdolny do kierowania pojazdami, lecz uznały, że zgromadzony materiał dowodowy daje wystarczające podstawy do powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń, co do jego stanu zdrowia, które powinny zostać zweryfikowane w specjalistycznym badaniu lekarskim. Jest to zasadnicza różnica, której nie dostrzega skarżący.

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że organy zgromadziły i rozważyły materiał dowodowy istotny dla jej rozstrzygnięcia, w tym zarówno opinię sądowo-psychiatryczną z dnia 23 czerwca 2021 r., jak i dokumenty przedstawione przez skarżącego w toku postępowania. Sam fakt, że organy nie nadały przedłożonym przez skarżącego zaświadczeniom znaczenia, którego oczekiwał skarżący, nie oznacza jeszcze naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów.

W szczególności Kolegium nie pominęło zaświadczenia lekarza psychiatry ani zaświadczenia psychologa posiadającego uprawnienia do przeprowadzania badań w zakresie psychologii transportu. Organ odniósł się do tych dowodów i wyjaśnił, z jakich przyczyn nie mogły one prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Ocena ta mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a.

Zauważyć należy, że przedstawione przez skarżącego zaświadczenia, wskazujące na brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie prowadziły do usunięcia istniejących wątpliwości w takim zakresie, aby organ mógł uznać, że brak jest podstaw do skierowania skarżącego na badanie lekarskie. Nie jest bowiem rolą organu administracji rozstrzyganie, która z konkurujących ze sobą ocen medycznych jest prawidłowa z punktu widzenia aktualnego stanu zdrowia psychicznego kierowcy. Organ administracji nie posiada wiadomości specjalnych niezbędnych do dokonania takiej oceny.

W sytuacji, w której w sprawie występowała wcześniejsza opinia sądowo-psychiatryczna dająca podstawę do powzięcia zastrzeżeń, co do stanu zdrowia psychicznego skarżącego, a jednocześnie skarżący przedłożył dokumentację medyczną wskazującą na brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, właściwym sposobem usunięcia tych rozbieżności nie było dokonywanie przez organ samodzielnej oceny medycznej, lecz skierowanie skarżącego na badanie lekarskie. To właśnie badanie ma służyć rozstrzygnięciu, czy istnieją aktualnie przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami.

Wbrew twierdzeniom skargi, przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie wymagają, aby przed wydaniem decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie organ dysponował dowodem przesądzającym o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych. Gdyby bowiem przyjąć taki sposób wykładni art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., skierowanie na badanie lekarskie byłoby możliwe dopiero po definitywnym ustaleniu przez organ istnienia przeciwwskazań, podczas gdy właśnie badanie lekarskie ma służyć ich ustaleniu.

Wymóg istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń" należy rozumieć jako konieczność wystąpienia konkretnych, obiektywnych okoliczności, które racjonalnie uzasadniają potrzebę zweryfikowania stanu zdrowia kierującego. Nie chodzi przy tym o pewność wystąpienia przeciwwskazań zdrowotnych, lecz o istnienie dostatecznie skonkretyzowanych podstaw do ich podejrzenia. W niniejszej sprawie podstawę taką stanowiła wskazana opinia sądowo-psychiatryczna, odnosząca się do stanu psychicznego skarżącego.

W tym miejscu należy również podkreślić, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami realizują przede wszystkim funkcję ochronną i prewencyjną. Ich celem jest zapewnienie, aby pojazdami mechanicznymi kierowały osoby, których stan zdrowia pozwala na bezpieczne uczestniczenie w ruchu drogowym. Z tego względu w razie powzięcia uzasadnionych wątpliwości, co do stanu zdrowia kierującego organ powinien doprowadzić do ich wyjaśnienia w przewidzianym ustawą trybie. Nie jest natomiast wymagane, aby do chwili przeprowadzenia badania lekarskiego organ przesądzał, że osoba ta rzeczywiście nie spełnia wymagań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Za prawidłowe należy zatem uznać stanowisko Kolegium, że przedłożone przez skarżącego dokumenty medyczne nie mogły stanowić podstawy do samodzielnego przesądzenia przez organ o jego aktualnej zdolności do kierowania pojazdami. W istocie bowiem skarżący oczekiwał od organu administracji dokonania merytorycznej oceny medycznej i rozstrzygnięcia, czy wnioski wynikające z opinii sądowo-psychiatrycznej z 23 czerwca 2021 r. zostały podważone przez późniejsze zaświadczenia. Tego rodzaju ocena wymaga jednak wiadomości specjalnych i należy do właściwego lekarza przeprowadzającego badanie w trybie ustawy o kierujących pojazdami.

Nie można również zgodzić się z zarzutem, że organy dokonały oceny przesłanki "uzasadnionych zastrzeżeń" w sposób pobieżny. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na odtworzenie toku rozumowania organu oraz wskazuje, jakie okoliczności zostały uznane za istotne dla rozstrzygnięcia. Kolegium wyjaśniło zarówno znaczenie opinii sądowo-psychiatrycznej, jak i przyczyny dla których późniejsze zaświadczenia przedstawione przez skarżącego nie usuwały potrzeby przeprowadzenia badania lekarskiego. Tym samym zaskarżona decyzja odpowiada również wymaganiom określonym w art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.

Tym samym nie znajduje potwierdzenia zarzut, jakoby organy dokonały dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego. Ocena dowodów dokonana przez organy jest logiczna, pozostaje w związku z całokształtem zgromadzonego materiału i prowadzi do wniosku, że w sprawie wystąpiły uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia skarżącego, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p.

Podkreślenia wymaga przy tym, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie ma charakteru represyjnego ani nie przesądza o pozbawieniu skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami. Jest to decyzja o charakterze weryfikacyjnym i prewencyjnym. Jej skutkiem jest jedynie obowiązek poddania się badaniu, którego wynik pozwoli właściwemu podmiotowi medycznemu na ocenę, czy skarżący spełnia wymagania zdrowotne niezbędne do bezpiecznego kierowania pojazdami.

W konsekwencji Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały art. 99 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., a zgromadzony materiał dowodowy dawał wystarczające podstawy do przyjęcia, że zachodziły uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia skarżącego. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.