NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę żołnierza o dodatkowy urlop wypoczynkowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 listopada 2024 r., II SA/Wa 583/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.B. (dalej: "skarżący") na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych (dalej: "Dowódca GRSZ", "organ drugiej instancji") z 9 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Dowódcy GRSZ na rzecz skarżącego kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 17 listopada 2023 r., skarżący, powołując się na art. 281 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 2305, z późn. zm., dalej: "ustawa o obronie Ojczyzny"), zwrócił się do Komendanta Centrum Szkolenia Inżynieryjno-Lotniczego w [...] (dalej: "Komendanta CSIL", "organ pierwszej instancji") o udzielenie prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 12 dni w związku z zajmowaniem stanowiska służbowego młodszego wykładowcy.

Komendant CSIL decyzją z 5 grudnia 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 281 ust. 1 i ust. 14, art. 2 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 marca 2023 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 512, dalej "rozporządzenie MON"), a także art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."), odmówił skarżącemu przyznania prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych decyzją z 9 lutego 2024 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dowódca GRSZ podniósł, że zgodnie z § 2 rozporządzenia MON żołnierz zawodowy składa wniosek do dowódcy jednostki wojskowej o udzielenie urlopu wypoczynkowego i dodatkowego urlopu wypoczynkowego ujętych w planie urlopów sporządzonym na dany rok kalendarzowy. Fakt udzielenia urlopu ogłasza się w rozkazie dziennym dowódcy jednostki wojskowej. Ponadto, w myśl § 21 ww. rozporządzenia, odwołanie lub wstrzymanie żołnierzowi całości lub części urlopu wypoczynkowego następuje poprzez poinformowanie żołnierza o wystąpieniu tej okoliczności w formie notatki służbowej i odnotowanie powyższego faktu w rozkazie.

W ocenie organu drugiej instancji, żaden przepis nie reguluje formy odmowy przyznania żołnierzowi prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego. Dowódca GRSZ podkreślił, że niedopuszczalne jest tworzenie domniemania formy rozstrzygnięcia konkretnej sprawy ze stosunku służbowego żołnierza w drodze decyzji administracyjnej. Zdaniem organu taki sposób załatwienia sprawy musi wynikać z wyraźnego przepisu powszechnie obowiązującego. Jeżeli jednak brak jest podstawy prawnej do wydania przez organ decyzji, a załatwiana sprawa wynika z podległości służbowej, wówczas nie jest to sprawa załatwiana z zastosowaniem procedury wynikającej z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Dowódca GRSZ wskazał, że brakowało podstawy prawnej do rozstrzygania wniosku skarżącego o przyznanie prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w formie decyzji administracyjnej. W ocenie organu drugiej instancji, sprawa miała charakter wewnętrzny i winna zostać załatwiona na drodze służbowej, a wskazane powyżej wady decyzji organu pierwszej instancji obligowały do usunięcia jej z obrotu prawnego.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przywołanym na wstępie wyrokiem z 21 listopada 2024 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 925, dalej "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Dowódcy GRSZ na rzecz skarżącego kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji odnotował, że zgodnie z art. 281 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierz zawodowy zajmujący stanowisko służbowe pracownika dydaktycznego, badawczego lub badawczo-dydaktycznego otrzymuje corocznie dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 12 dni roboczych. Jednocześnie ustawa o obronie Ojczyzny nie określa tego w jakiej formie udzielany jest tego rodzaju urlop, ani też w jakiej formie ustalane jest prawo do tego urlopu.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, ustalenie w jaki sposób powinna zostać dokonana odmowa żądania żołnierza, dotycząca udzielenia mu prawa do urlopu dodatkowego, wymaga przywołania regulacji konstytucyjnych. Sąd pierwszej instancji wskazał, że prawo do sądu zostało wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". Z art. 77 ust. 2 Konstytucji wynika natomiast, że "Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw".

Sąd pierwszej instancji zwrócił także uwagę, że realizacji konstytucyjnego prawa do sądu w odniesieniu do żołnierzy zawodowych dotyczy art. 122 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, który stanowi, że od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego i skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei wystąpienia w sprawach wynikających ze stosunku służbowego, z wyjątkiem spraw wymienionych w ust. 1, oraz przypadków określonych w ustawie, żołnierz może wnosić tylko drogą służbową (art. 122 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny).

Sąd pierwszej instancji odnotował, że uprawnienie żołnierza zawodowego do tego, by udzielono mu dodatkowego urlopu wypoczynkowego, o jakim mowa w art. 281 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, uzależnione jest od zajmowania określonych w tym przepisie stanowisk. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, taka konstrukcja uprawnienia, związana ze ściśle określonymi przesłankami, przy uwzględnieniu wyłącznej decyzji dowódcy co do terminu udzielenia urlopu, wskazuje na to, że mamy do czynienia w tym przypadku ze sprawą "ze stosunku służbowego", w odniesieniu do której brak podstaw, by konstytucyjne prawo do sądu uległo ograniczeniu. Zatem skoro z woli ustawodawcy prawo do sądu realizuje się w odniesieniu do żołnierzy zawodowych w drodze skargi do sądu administracyjnego na decyzję administracyjną wydawaną w sprawach ze stosunku służbowego, to w ocenie Sądu pierwszej instancji, należało uznać, że odmowa przyznania skarżącemu prawa do urlopu dodatkowego, o którym mowa w art. 281 ust. 1 ustawy, powinna zostać dokonana w drodze decyzji - rozkazu personalnego, która po wyczerpaniu drogi odwoławczej podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Ponadto Sąd Wojewódzki, powołując się na doktrynę i orzecznictwo sądów administracyjnych, zwrócił także uwagę, że z art. 104 k.p.a. można wyprowadzić kompetencję organu do wydania decyzji administracyjnej w każdej sprawie wymagającej rozstrzygnięcia, chyba, że przepis prawa wyraźnie wyłącza możliwość wydania decyzji.

Wobec powyższego WSA w Warszawie stwierdził, że organ drugiej instancji, na skutek nieprawidłowej wykładni art. 281 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, błędnie uznał, że sprawa z wniosku skarżącego o ustalenie prawa do urlopu dodatkowego, o jakim mowa w tym przepisie, nie powinna być załatwiona w formie decyzji. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, albowiem Dowódca GRSZ błędnie zastosował art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., co w konsekwencji wymagało uchylenia zaskarżonej decyzji.

Od powyższego wyroku Dowódca GRSZ wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy organ wykazał, iż postępowanie organu odwoławczego było prawidłowe i jedyną możliwością zakończenia postępowania przez organ odwoławczy było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, tj. zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.;

a także, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

2. art. 281 ust. 1 w zw. z art. 122 ust. 1 i 4 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez błędną wykładnię przepisu prawa materialnego, a w konsekwencji uznanie, że odmowa przyznania żołnierzowi zawodowemu prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego, o którym mowa w art. 281 ust. 1 wymienionej ustawy, powinna zostać dokonana w drodze decyzji - rozkazu personalnego, która po wyczerpaniu drogi odwoławczej podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Z uwagi na powyższe zarzuty Dowódca GRSZ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a także zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności przedstawionych zarzutów kasacyjnych.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11). Niemniej jednak okoliczności danej sprawy mogą przemawiać za koniecznością rozpoznania w pierwszej kolejności zarzutów naruszenia prawa materialnego. Taka sytuacja może mieć miejsce szczególnie wówczas, gdy prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego rzutuje na wywiązanie się przez organ z obowiązków o charakterze procesowym (por. wyrok NSA z 12 lipca 2011 r., I OSK 597/11). Okoliczność ta ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż ocena prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 281 ust. 1 w zw. z art. 122 ust. 1 i 4 ustawy o obronie Ojczyzny, w sposób bezpośredni wpływa na ocenę prawidłowość zastosowania przez Dowódcę GRSZ art. 138 § 1 pkt 2 oraz 105 § 1 k.p.a. oraz finalnie zasadność uwzględnienie skargi przez Sąd Wojewódzki na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Rozważenie zarzutu naruszenia prawa materialnego wymaga na wstępie podkreślenia, że zawodowa służba wojskowa jest szczególnie odpowiedzialnym rodzajem służby publicznej, podlegającej związanym z tym adekwatnym rygorom i ograniczeniom. Stosunki służbowe żołnierzy zawodowych nie są stosunkami pracy, mają natomiast charakter stosunków administracyjnoprawnych powstających w drodze powołania, w związku z dobrowolnym zgłoszeniem się do służby. Z uwagi na szczególny charakter służby i specyfikę armii konieczne jest wprowadzenie szeregu ograniczeń nieznanym innym grupom zawodowym. W praktyce oznacza to konieczność zastosowania rozwiązań umacniających spójność i sprawność armii. Żołnierz służby zawodowej, decydując się świadomie na jej pełnienie, powinien zdawać sobie sprawę z nałożonych na niego ograniczeń (por. wyrok TK z 9 czerwca 1997 r., K 24/96). Stosunek służbowy łączący żołnierza zawodowego z organami państwa oparty jest na podporządkowaniu organom wojskowym i możliwości jednostronnego kształtowania statusu żołnierzy zawodowych przez te organy. Charakteryzuje się znacznym nasyceniem dyspozycyjności, przez co należy rozumieć obowiązek żołnierza poddania się jednostronnym aktom przełożonego służbowego wydawanym w sferze wewnętrznej działania administracji. Jednocześnie należy odróżnić sprawy podległości służbowej, należące do sfery wewnętrznej administracji publicznej, od spraw ze stosunku służbowego, w których jednostka, dochodząc swoich praw, występuje jako wyodrębniony podmiot praw i obowiązków, które dotyczą praw jednostki wobec organów państwowych, jakie przysługują jej w ramach stosunku służbowego i określają treść tego stosunku.

W myśl art. 122 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego i skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnotować należy przy tym, że zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o obronie Ojczyzny przez decyzje należy rozumieć również rozkaz personalny. Z powyżej regulacji wynika, że z woli ustawodawcy katalog aktów, które mogą być poddane ewentualnej kontroli administracyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej ma charakter zamknięty i jest ograniczony wyłącznie do decyzji (rozkazów personalnych) wydanych w określonych w ustawie kategoriach spraw. Uwzględniając to należy zwrócić uwagę, że w przypadku, gdy sprawa ze stosunku służbowego załatwiana jest w formie decyzji (rozkazu personalnego) to ustawodawca wyraźnie zastrzega to w treści przepisu. Dopełnienie omawianej regulacji stanowi art. 122 ust. 4 ww. ustawy, zgodnie z którym wystąpienia w sprawach wynikających ze stosunku służbowego, z wyjątkiem spraw wymienionych w ust. 1, oraz przypadków określonych w ustawie, żołnierz może wnosić tylko drogą służbową.

Powyższe oznacza, że zgodnie z wolą ustawodawcy, nie każdy akt podejmowany przez właściwego przełożonego w indywidualnej sprawie dotyczącej żołnierza zawodowego w oparciu o przepisy ustawy o obronie Ojczyzny stanowi decyzję administracyjną, podlegającą kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej. Jeżeli bowiem brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji lub rozkazu personalnego, a adresatem czynności jest podwładny (chodzi np. o rozkaz czy opinię), wydane w sprawie wynikającej z podległości służbowej między przełożonym i podwładnym, to nie jest to sprawa załatwiana w drodze decyzji administracyjnej (rozkazu personalnego) i art. 122 ust. 1 ww. ustawy nie ma do niej zastosowania (por. postanowienie NSA z 6 czerwca 2012 r., I OSK 376/12).

Wyłączenie niektórych kategorii spraw spod sądowoadministracyjnej kontroli stało się przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który jednoznacznie stwierdził, że nie byłoby możliwe pogodzenie spójnego i sprawnego działania Sił Zbrojnych z pełną kontrolą sądową nad decyzjami przełożonych dotyczącymi spraw ze stosunku służbowego żołnierzy zawodowych, a ograniczenie określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu może być uzasadnione przesłanką bezpieczeństwa państwa (por. wyrok TK z 12 lipca 2012 r., SK 31/10).

Stanowiący w niniejszej sprawie oś sporu art. 281 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi o prawie żołnierza zawodowego zajmującego stanowisko służbowe pracownika dydaktycznego, badawczego lub badawczo-dydaktycznego do corocznego dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 12 dni roboczych. Z przepisu tego, ani z żadnego innego przepisu ustawy o obronie Ojczyzny nie wynika podstawa kompetencyjna do wydania w tego rodzaju sprawie decyzji administracyjnej (rozkazu personalnego). Forma taka nie może zostać także wyinterpretowana z wykładni systemowej ustawy o obronie Ojczyzny. Jak słusznie wskazuje bowiem autor skargi kasacyjnej, w przypadku gdy wolą ustawodawcy było aby dana sprawa podlegała rozpatrzeniu w formie decyzji administracyjnej, to wyraźnie stanowił o tym w treści przepisu (tak m.in. art. 84 ust. 2, art. 140 ust. 5 pkt 3, art. 142 ust. 5, art. 163 ust. 7). Ponadto uznanie, że nawet jeżeli ustawa nie przewiduje expressis verbis, że dana sprawa powinna zostać rozpatrzona w drodze decyzji administracyjnej, to taka forma jest konieczna, czyniłoby zbędnym art. 122 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, który jednoznacznie stanowi, że wystąpienia w sprawach wynikających ze stosunku służbowego, z wyjątkiem spraw wymienionych w ust. 1 (rozstrzyganych decyzją administracyjną) oraz przypadków określonych w ustawie, żołnierz może wnosić tylko drogą służbową.

Podkreślić również należy, że z konstytucyjnej zasady działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa, a także ogólnej zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a. wynika, iż kompetencji do stosowania władczej i indywidualnej formy działania organów, jaką jest decyzja administracyjna, nie można domniemywać, a podstawa do jej zastosowania musi wynikać z obowiązującego przepisu prawa materialnego (por. postanowienie NSA z 20 maja 2010 r. I OSK 788/10). Udzielenie dodatkowego urlopu wypoczynkowego w sposób bezpośredni ingeruje w najważniejszy atrybut żołnierza zawodowego jakim jest jego dyspozycyjność. Wykładnia językowa art. 281 ust. 1 w połączeniu z interpretacją art. 122 ust. 1 i 4 ustawy o obronie Ojczyzny jednoznacznie wskazuje, że ustawodawca nie przewidział załatwienia tego rodzaju sprawy w formie decyzji administracyjnej. Jednocześnie wykładnia systemowa i celowościowa nie pozwala na przyjęcie wykładni rozszerzającej i zastosowanie domniemania formy decyzji administracyjnej, a tym bardziej domniemania kompetencyjnego, gdyż zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego żołnierz zawodowy musi godzić się na ograniczenia nieznane innym grupom zawodowym. W konsekwencji odmowę udzielenia dodatkowego urlopu należy uznać za sprawę "podległości służbowej", a nie "ze stosunku służbowego". Jej załatwienie nie następuje zatem w formie decyzji administracyjnej.

W świetle przytoczonych rozważań, zarzut naruszenia art. 281 ust. 1 w zw. z art. 122 ust. 1 i 4 ustawy o obronie Ojczyzny należy uznać za usprawiedliwiony.

Powyższe w sposób bezpośredni determinuje także zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. stanowi bowiem, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe m.in. wówczas, gdy sprawa nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 1 sierpnia 2012 r., I OSK 2140/11). Dostrzegając zaistniałe uchybienie organ drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji orzeczenie Sądu pierwszej instancji, który działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję, należy uznać za nieprawidłowe.

Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zakażony wyrok i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a., odstępując od zasądzenia ich zwrotu na rzecz organu. Skład orzekający podzielił pogląd zaprezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2008 r., I FSK 140/07 i z 21 lutego 2012 r., II GSK 51/11, że jeżeli wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny, to brak jest dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. w związku z faktem, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.